Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:39:05.645131+00:00

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Иуан къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Иуан къызэриӀотагъэр

1. КъэбарышӀур Иуан къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Иуан къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Иуан къызэриӀотагъэр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

АПЭРЭШЪХЬ

КЪЭБАРЫШӀУР ИУАН КЪЫЗЭРИӀОТАГЪЭР

ГущыӀэр цӀыфы зэрэхъугъэр

1^1УблапӀэм дэжь ГущыӀэр[*] щыӀагъ. Ар Тхьэм дэжь щыӀагъ, а ГущыӀэри Тхьэр арыгъэ+. 2УблапӀэм щегъэжьагъэу а ГущыӀэр Тхьэм дэжь щыӀагъ.

3Тхьэм а ГущыӀэм зэкӀэри къыригъэгъэхъугъ. Тхьэм къыгъэхъугъэ пстэумэ ащыщэу а ГущыӀэм къыримыгъэгъэхъугъэ зи щыӀэп+. 4МыкӀодыжьын щыӀэныгъэ а ГущыӀэм хэлъыгъ, а щыӀэныгъэри цӀыфхэм нэфынэ афэхъугъ+. 5Нэфынэр шӀункӀым щэнэфы, шӀункӀыри нэфынэм текӀуагъэп.

6Тхьэм къыгъэкӀуагъэу, лӀы горэ дунаим къытехьагъ. Ащ ыцӀагъэр Иуан+. 7ЦӀыф пстэуми а нэфынэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъуным пае, Иуан нэфынэм шыхьат фэхъунэу къэкӀуагъ+. 8Ежьырэп нэфынагъэр, ау нэфынэм шыхьат фэхъунэу Тхьэм ар къыгъэкӀуагъ. 9Нэфынэ шъыпкъэу цӀыф пстэури къэзгъэнэфырэр дунаим къытехьанэу щытыгъ+.

10А ГущыӀэр дунаим къытехьагъ. Тхьэм а ГущыӀэм дунаир зэкӀэ къыригъэгъэхъугъ, ау щытми дунаим ицӀыфхэм ар къашӀэжьыгъэп. 11Ежь ихэгъэгу къэкӀуагъ, ау ицӀыфхэм[*] ежь аштагъэп+. 12Ау ежь зэкӀэ зыштэгъэ цӀыфхэу ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр Тхьэм ибын хъунхэу фитыныгъэ аритыгъ+. 13Ахэр Тхьэм ибын зэрэхъугъэ шӀыкӀэр сабый къызэрыхъурэ шӀыкӀэм фэдэп. Ащ къикӀырэр ахэр Тхьэм ибын зэрэхъугъэхэр хъулъфыгъэ бзылъфыгъэм зэрехъуапсэрэм фэдэп, е лӀы горэ лъфыгъэ зэрэфаем фэдэп, ау Тхьэм бын фэхъуныр къызхэкӀыгъэр Тхьэр ары+.

14А ГущыӀэр цӀыфы хъугъэ ыкӀи къытхэтыгъ, шӀугъэрэ, гукӀэгъурэ, шъыпкъагъэрэ хэлъэу. Ежь ищытхъушхоу Ты лъапӀэм ы Къо закъо ищытхъушхуи ары. НэшӀу щыфэныгъэрэ шъыпкъэрэ ежь ыгу илъыгъэх+.

15Иуан ежь шыхьат фэхъугъ. МэкъэшхокӀэ моущтэу ыӀуагъ:

– Мары зыфэсӀуагъэр, «Сэ саужкӀэ къэкӀощтыр сэщ нахьи нахь ин, сыда пӀомэ, сэ сыкъэхъуным ыпэкӀэ, ар щыӀагъ»+.

16Ежь ишӀугъэшхоу гъунэ зимыӀэм щыщэу зы нэшӀу щыфэныр адрэ нэшӀу щыфэным къыкӀэлъыкӀоу къытлъигъэӀэсыгъ. 17Сыда пӀомэ, Тэурат хабзэр Тхьэм иунашъокӀэ къытфэзгъэнагъэр пегъымбар Мусэ ары, ау шӀугъэрэ, гукӀэгъурэ, шъыпкъагъэрэ къызпкъырыкӀыгъэр Исус Христос ары+. 18Тхьэр егъашӀэми нэкӀэ зыми ылъэгъугъэп. Къо закъоу Ты лъапӀэм дэжь щыӀэм Тхьэр зыфэдэр къытфигъэнэфагъ+.

УмэхъэкӀо Иуан Исус шыхьат зэрэфэхъугъэр

(Маттэ 3:1-12; Марк 1:2-8; Лука 3:15-17)

19•Иуан Исус шыхьат зэрэфэхъугъэр мары: Ерусалим щыщ джуртхэм дин пащэхэри лэуитхэри[*] Иуан еупчӀынхэу ыдэжь агъэкӀуагъэх.

– Ухэта о? – аӀуи къызеупчӀыхэм, 20Иуан шъыпкъэр ымыушъэфэу, нафэу къыӀуагъ:

– Сэрэп Христосыр[*]+.

21– Адэ ухэта о? – къеупчӀыжьыгъэх ахэр. – Пегъымбар Иляс[*] ора?

– Хьау, – ыӀуагъ Иуан.

– Пегъымбарыр[*] ора? – къеупчӀыжьыгъэх.

– Хьау, – ыӀуагъ+.

22– Ухэта о адэ? – къыраӀуагъ. – ТыкъэзгъэкӀуагъэмэ пэгъокӀ яттыжьынэу къытаӀу. Сыда о зэпӀолӀэжьырэр?

23– Пегъымбар Ешайа[*] моущтэу зыфиӀогъэ макъэр сэры: «Зиусхьаным игъогу занкӀэ шъушӀы ыӀозэ, шъоф нэкӀым джэ макъэ горэ къыщэӀу», – къыӀуагъ Иуан.

24А лӀыкӀохэр фарисейхэм[*] ащыщыгъэх. Ахэр Иуан къеупчӀыгъэх:

25– Христос орымырмэ, Иляс орымырмэ, пегъымбарыри орымырмэ, сыд пае ащыгъум цӀыфхэр уумэхъыхэра?

26– Сэ псымкӀэ цӀыфхэр сэумэхъых, – ариӀуагъ Иуан. – Ау шъумышӀэрэ горэ къышъухэт. 27Ежьыр ары саужкӀэ къэкӀощтыр. Ежь сэщ нахьи нахь ин. Ащ ицокъэлъэпсхэр фэстӀэтэнхэуи сифэшъуашэп.

28Ар зэкӀэ зыщыхъугъэр къуаджэу Бет-Ание ары, Иордан псыхъом иадрабгъоу Иуан цӀыфхэр зыщиумэхъыщтыгъэхэр.

Тхьэм икъурмэныпхъэ шъынэр

29ЯтӀонэрэ мафэм Иуан Исус къакӀоу зелъэгъум, къыӀуагъ:

– Мары Тхьэм икъурмэныпхъэ шъынэу дунаим ицӀыфхэм япсэкӀодхэр атезыхыжьырэр+. 30Мары зыфэсӀуагъэр: «ЛӀэу саужкӀэ къэкӀощтыр сэщ нахьи нахь ин, сыда пӀомэ, сэ сыкъэхъуным ыпэкӀэ ар щыӀагъ». 31Ар сэ сшӀэщтыгъэп, ау сэ цӀыфхэр псымкӀэ сыумэхъынхэу сыкъызкӀэкӀуагъэр ар хэтми зыщыщыр израиль цӀыфмэ язгъэшӀэныр ары+.

32ЕтӀанэ Иуан, Исус шыхьат фэхъузэ, къыӀуагъ:

– Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэр тхьаркъом фэдэу уашъом къехи, Исус къыфехи, къызэрэшъхьащытыр слъэгъугъэ+. 33Ежь сэ сшӀэщтыгъэп, ау цӀыфхэр псымкӀэ сыумэхъынхэу сыкъэзгъэкӀуагъэм къысиӀуагъ: «Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къызфехэу, къызшъхьащыт цӀыфыр ары Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэкӀэ цӀыфхэр зыумэхъыщтыр»+. 34Аущтэу зэрэхъугъэр слъэгъугъэ, ежь Тхьэм зэры Къори къэсэушыхьаты.

Апэрэ лӀыхэу Исус игъогу техьагъэхэр

35ЯтӀонэрэ мафэм Иуан игъогу рыкӀорэ нэбгыритӀу игъусэу а чӀыпӀэм щыӀагъ+. 36Ащ дэжьым Иуан Исус зелъэгъум, къыӀуагъ:

– Мары Тхьэм икъурмэныпхъэ шъынэр+.

37Иуан игъогу рыкӀорэ нэбгыритӀум ар къыӀоу зызэхахым, Исус ыуж ихьагъэх. 38Исус зыкъызэригъэзэкӀи, ахэр ежь ыуж ихьагъэхэу зелъэгъум, къариӀуагъ:

– Сыда шъузыфаер?

– Рабби, тыдэ ущыпсэура? – къыраӀожьыгъ ахэмэ. (Раббим къикӀырэр «Дин ГъэсакӀу»)+.

39– ШъукъакӀуи, шъулъэгъущт, – ариӀуагъ Исус. Аущтэу ахэр кӀохи, Исус зыщыпсэурэр алъэгъугъ, а мафэми Исус дэжь къэнагъэх. Сыхьатыр плӀым дэжьыгъ.[*]

40Иуан Исус ехьылӀагъэу ыӀуагъэхэр зэхэзыхыгъэхэу, Исус ыуж ихьэгъэ нэбгыритӀумэ язырэр Симон Петрэ ыш Индрыс арыгъэ+.

41Индрыс ыпэ рапшӀэу ыш Симон къыгъоти, риӀуагъ:

– Мэссихьыр къэдгъотыгъ. (Мэссихьым къикӀырэр «Христос» ары.)+

42ЕтӀанэ Индрысэ Исус дэжь Симон къыщагъ. Исус Симон зелъэгъум, къыриӀуагъ:

– О у Симонэу Иуанэ урикъу. КифэкӀэ къыоджэщтых (Кифэм къикӀырэр «Мыжъо»)+.

Исус игъогу рыкӀонхэу Филиппрэ Натанаилрэ зэряджагъэр

43ЯтӀонэрэ мафэм Исус Галилей хэкум кӀонэу тыриубытагъ. ЕтӀанэ Исус Филипп ӀукӀи, риӀуагъ:

– Сауж къырыкӀу.

44А Филипп Индрысрэ Петрэрэ зыщыщ къалэу Бет-Сайдэ[*] щыщыгъ+. 45Филипп кӀуи, Натанаил къыгъоти, риӀуагъ:

– Тэурат хабзэм итэу, пегъымбар Муси, адрэ пегъымбархэми зигугъу къашӀыгъэр къэдгъотыгъ. Ар Юсыф ыкъоу Назарет щыщ Исус ары+.

46– Назарет шӀу зыхэлъ горэ къыдэкӀына? – къыриӀожьыгъ Натанаил.

– КъакӀуи еплъ, – риӀожьыгъ Филипп.

47Исус Натанаил къакӀоу зелъэгъум, ащ ехьылӀагъэу ыӀуагъ:

– Мыр израиль лӀы шъыпкъэу зыпари тхьагъэпцӀыгъэ зыхэмылъыр ары+.

48– Тыдэ сыщыпшӀэра? – къеупчӀыгъ Натанаил Исус.

– Филипп къыоджэным ыпэкӀэ, ынджыр чъыгым ычӀэгъ учӀэтэу услъэгъугъ, – риӀожьыгъ Исус.

49– Рабби, о Тхьэм ури Къу, Израиль урипачъыхь, – къыриӀожьыгъ Натанаил+.

50– Ынджыр чъыгым ычӀэгъ учӀэтэу услъэгъугъэу къызэрэосӀуагъэм пае, пшӀошъ хъугъэ, – риӀуагъ Исус. – Ащ нахьи нахь гъэшӀэгъонхэр плъэгъущтых.

51ЕтӀанэ Исус Натанаил риӀуагъ:

– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, уашъор зэӀухыгъэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ышъхьагъкӀэ мэлэӀичхэр[*] дэкӀуаехэуи къехыхэуи шъулъэгъущт+.

ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ

Канэ нысащэу щыӀагъэр

2^1Ящэнэрэ мафэм Галилей хэкум ит къуаджэу Канэ[*] нысащэ дэтыгъ. Исус янэ а нысащэм щыӀагъ+. 2Исуси игъогу рыкӀохэрэри а нысащэм рагъэблэгъэгъагъэх.

3Сэнэпсыр заухым, янэ Исус риӀуагъ:

– Сэнэпс яӀэжьэп.

4– О бзылъфыгъ, сыда сэ сиӀофэу ащ хэлъыр? Сэ сигъо къэсыгъэгоп, – къыриӀожьыгъ Исус янэ+.

5– Исус сыд къышъуиӀоми, жъугъэцакӀэ, – ариӀуагъ Исус янэ унэӀутхэм.

6А чӀыпӀэм мыжъом хэшӀыкӀыгъэ къошыних Ӏутыгъ, джуртхэм ядин хабзэ тетэу загъэкъэбзэжьыным пае. Къошын пэпчъ литрэ тӀокӀиплӀ-шъэрэ тӀокӀырэ фэдиз ифэщтыгъ+.

7– Къошынхэм псы арызэу арыжъугъахъу, – ариӀуагъ Исус унэӀутхэм. Аущтэу ахэмэ къошынхэм арызыбзэу рагъэхъуагъ. 8Исус етӀанэ ариӀуагъ:

– Къошынхэм тӀэкӀу-тӀэкӀу къахэшъухи, хьатыякӀом фэшъухь. Аущтэуи ашӀыгъ. 9ХьатыякӀор псэу сэнэпс хъугъэм ехъумпӀыгъ. Сэнэпсыр къыздикӀыгъэр ышӀагъэп, ау унэӀутхэу а псыр къошынхэм къахэзыхыгъэхэм ашӀэщтыгъ. ХьатыякӀор шъаом къеджи, 10риӀуагъ:

– Ыпэ рапшӀэу сэнэпс дэгъур Ӏанэм къытырагъэуцо. ХьакӀэхэр бэу зешъохэ ужым, сэнэпс нахь пыутыр Ӏанэм къытырагъэуцожьы, ау о сэнэпс дэгъур джы нэс щыбгъэтыгъ.

11Исус инэшэнэ гъэшӀэгъонхэм ащыщхэм апэрэр мырыгъэ. А нэшэнэ гъэшӀэгъоныр Галилей хэкум ит къуаджэу Канэ щигъэлъэгъуагъ. Аущтэу ищытхъушхо къыгъэнэфагъ, игъогу рыкӀохэрэм ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэу яӀэри нахь пытэ хъугъэ.

12Ащ нэуж яни, ышхэри, игъогу рыкӀохэри игъусэхэу Исус Капернаум къалэмкӀэ къехыгъ. Ащ мэфэ заулэрэ щыӀагъэх+.

Исус щэн-щэфакӀохэр Тхьэм иунэшхо къызэрэчӀифыгъэхэр

(Маттэ 21:12-13; Марк 11:15-17; Лука 19:45-46)

13•Джуртхэм ямэфэкӀ мэфэшхоу Ӏутыжъ зыцӀэр къэблэгъагъ, Исуси ЕрусалимкӀэ дэкӀоягъ+. 14Тхьэм иунэшхо чӀэхьагъ. ЗычӀахьэм, цухэр, мэлхэр, тхьаркъохэр зыщэхэрэри[*] Ӏанэхэм апэсхэу ахъщэр зыхъожьхэрэри[*] ащ чӀилъэгъуагъ. 15Джащыгъум кӀапсэм къамыщ хишӀыкӀи, яозэ, Тхьэм иунэшхо чӀэт пстэури, цухэри мэлхэри ягъусэхэу, къычӀифыгъ. Ахъщэ зыхъожьхэрэми яӀанэхэр зэпыригъэзагъ, яахъщэхэри ритэкъухьагъ.

16– Мыхэр Ӏушъухых, ся Тэ иунэ бэдзэр шъумышӀы, – ариӀуагъ Исус тхьаркъохэр зыщэхэрэм+.

17Аущтэу зэхъум, «О уиунэ сызэрэфэгумэкӀырэм сигъэлӀэщт» зыфиӀорэ гущыӀэхэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытхэр[*] Исус игъогу рыкӀохэрэм агу къэкӀыжьыгъ+.

18Джащыгъум джуртхэм Исус къыраӀожьыгъ:

– Мыр пшӀэнэу фитыныгъэ зэрэуиӀэмкӀэ сыд фэдэ нэшэнэ гъэшӀэгъон тэбгъэлъэгъуна+?

19– Мы тхьэунэр зэхэшъукъути, сэ мэфищкӀэ зэтезгъэуцожьыщт, – пэгъокӀ аритыжьыгъ Исус ахэмэ+.

20– Мы тхьэунэр илъэс тӀокӀитӀурэ хырэкӀэ зэтырагъэуцуагъ, – къаӀуагъ джуртхэм. – О мэфищкӀэ зэтебгъэуцожьышъущта?

21Ау Исус тхьэунэу зыфиӀуагъэр ежь ыпкъ арыгъэ. 22Исус лӀагъэхэм къызахэтэджыкӀыжьым ыуж, игъогу рыкӀохэрэм а гущыӀэхэу къыӀогъагъэхэр агу къэкӀыжьхи, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэмкӀи Исус гущыӀэхэу къыӀуагъэхэмкӀи шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ+.

ЦӀыф пстэуми агухэм арылъыр Исус ешӀэ

23Ӏутыжъ мэфэкӀ мэфэшхом Ерусалим Исус щыӀэзэ, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэу къыгъэлъэгъуагъэхэр алъэгъугъэхэти, цӀыфыбэмэ ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ+. 24Ау Исус цӀыфхэм цыхьэ афишӀыгъэп, сыда пӀомэ, ахэр зэкӀэ ышӀэщтыгъэхэти ары. 25Зыгорэ цӀыфхэм яхьылӀагъэу шыхьат къыфэхъунэу Исус ищыкӀэгъагъэп, сыда пӀомэ, цӀыфхэм агухэм арылъыр ышӀэщтыгъэти ары.

ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ

ИкӀэрыкӀэу шъукъалъфыжьын фае

3^1Никодим ыцӀэу, фарисейхэм ащыщэу лӀы горэ щыӀагъ. Ар джурт тхьэматэхэм ащыщыгъ+. 2Ар Исус дэжь чэщым къакӀуи, къыриӀуагъ:

– Рабби[*], о Тхьэм дэжь къикӀыгъэ дин гъэсакӀоу узэрэщытыр тэшӀэ; сыда пӀомэ, Тхьэр уимыгъусэмэ, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэу о къэбгъэлъагъохэрэр зыми къыгъэлъэгъон ылъэкӀыщтэп.

3– Шъыпкъэ дэдэр осэӀо, цӀыф горэ икӀэрыкӀэу къамылъфыжьмэ, Тхьэм и Тетыгъошхо ылъэгъун ылъэкӀыщтэп, – риӀожьыгъ Исус.

4– ЦӀыфыр жъы хъумэ, сыдэущтэу къалъфыжьыщта? – къыриӀожьыгъ Никодим. – Ежь янэ ыныбэ ихьажьынышъ, икӀэрыкӀэу къалъфыжьыщта?

5– Шъыпкъэ дэдэр осэӀо, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус, – псымрэ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэрэ къахэкӀэу цӀыфыр икӀэрыкӀэу къамылъфыжьмэ, Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьан ылъэкӀыщтэп+. 6ЦӀыфым къыфэхъурэр цӀыфы, ау цӀыфэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къыхэкӀырэр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зыгу илъ цӀыфыр ары. 7«ИкӀэрыкӀэу шъукъалъфыжьын фае» къызэрэосӀуагъэр умыгъэшӀагъо. 8Жьыбгъэр ежь зыфаемкӀэ щепщэ. Ымакъэ зэхэохы, ары шъхьакӀэ къыздикӀырэри зыдакӀорэри пшӀэрэп. Джары хэтрэ цӀыфэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къыхэкӀыгъэм иӀоф зытетыр.

9– Ар сыдэущтэу хъура? – къеупчӀыгъ Никодим Исус.

10– О израиль дин гъэсакӀохэм уащыщ, ар умышӀэу ара? – пэгъокӀ ритыжьыгъ Исус. 11– Шъыпкъэ дэдэр осэӀо, тэ тшӀэрэр ары тызэрыгущыӀэрэр, тлъэгъугъэри ары шыхьат тызфэхъурэр, ау етӀани тэ шыхьатэу тызтеуцорэр шъо шъудэрэп. 12Мы дунаим иӀофхэм ягугъу къышъуфэсшӀыгъ, ау шъо шъушӀошъ хъугъэп. Уашъом иӀофхэм ягугъу къышъуфэсшӀымэ, сыдэущтэу шъушӀошъ хъуна? 13Зы цӀыфи уашъом дэкӀоягъэп, ау ЦӀыф Лъэпкъым ы Къоу зиунэ уашъом щыӀэр уашъом къехыгъ+. 14Пегъымбар Мусэ[*] шъоф нэкӀым блэр зэрэщиӀэтыгъагъэм фэдэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къуи цӀыфхэм аӀэтын фае,[*]+
15ЕжьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ пстэуми мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ хъуным пае.

16– Сыда пӀомэ, Тхьэм дунаим ицӀыфхэр ащ фэдизэу шӀу зэрилъэгъугъэхэм къыхэкӀэу, ежь ы Къо закъо ытыгъ, хэти Тхьэм ы КъокӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэр мыкӀодэу къэнэжьыным, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ иӀэ хъуным пае+.

17Тхьэм дунаим ицӀыфхэр ыгъэмысэнхэр арэп ежь ы Къо дунаим къызфигъэкӀуагъэр, ау ы Къо дунаим ицӀыфхэр мыкӀодхэу къыригъэгъэнэжьынхэр ары нахь+. 18Тхьэм ежь ы КъокӀэ хэти шӀошъхъуныгъэ зиӀэр ыгъэмысэщтэп, ау хэти шӀошъхъуныгъэ зимыӀэр Тхьэм ыгъэмысэгъах, ы Къо закъокӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэ зэрэмыхъугъэм пае+. 19Тхьэм цӀыфхэр зыкӀигъэмысэхэрэр мары: нэфынэр дунаим къытехьагъ, ау цӀыфхэм нэфынэм нахьи шӀункӀыр нахьышӀу алъэгъугъ, сыда пӀомэ, Ӏофхэу ашӀагъэхэр бзаджэхэшъ ары+. 20Хэти бзэджагъэр зышӀэрэм нэфынэр еуджэгъу, Ӏофхэу ышӀагъэхэри нафэ къэмыхъунхэм пае, нэфынэм екӀуалӀэрэп+. 21Ау хэтми шъыпкъэр зыгъэцакӀэрэр нэфынэм екӀуалӀэ, Ӏофхэу ышӀагъэхэр Тхьэр ыгу зэрилъым пае, зэригъэцэкӀагъэхэр нафэ къэхъуным пае.

УмэхъэкӀо Иуан Исус зэрэтегущыӀагъэр

22Ащ нэужым Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ Иудей хэкум[*] кӀуагъэх. Ахэмэ ягъусэу Исус а чӀыпӀэм къэнагъэу, цӀыфхэр щиумэхъыщтыгъ+. 23Къуаджэу Салим пэгъунэгъу Енон зыцӀэ чӀыпӀэу псыр зыщыбагъэм Иуани цӀыфхэр щиумэхъыщтыгъ. Ахэр Иуан дэжь къакӀохэти, зырагъэумэхъыщтыгъ. 24А лъэхъаным Иуан хьапсым джыри чӀадзэгъагъэгоп[*]+. 25Иуан игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэмрэ джурт горэмрэ диным тетэу зызэрэбгъэкъэбзэжьыщт ӀофымкӀэ зэнэкъокъухэу фежьагъэх+. 26Игъогу рыкӀохэрэр Иуан дэжь къакӀохи, къыраӀуагъ:

– Рабби, еплъ Иордан псыхъом иадрабгъу о узигъусэгъэ лӀэу шыхьат узыфэхъугъэм цӀыфхэр еумэхъых, цӀыфхэри зэкӀэ ащ дэжь къэкӀох+.

27– Тхьэм римыгъэлъэкӀымэ, зыми зи ышӀэн ылъэкӀыщтэп, – къыӀожьыгъ Иуан+. 28– «Христосыр сэрэп, ау Христос ыпэ Тхьэм сыкъыгъэкӀуагъ» зэрэсӀуагъэмкӀэ шъо шъусишыхьат+. 29Нысэр зиер шъаор ары. Ау шъаом игъусэу ащ дэжьым щытэу, шъаом ымакъэ зэхэзыхырэр щэгушӀукӀы. А гушӀуагъоу гъунэ зимыӀэр сэ сигушӀуагъоуи хъугъэ+. 30Ежь нахь ин хъун фае, сэри нахь цӀыкӀу сыхъун фае.

Уашъом къехырэр

31ЫпшъэкӀэ къехырэр зэкӀэмэ апшъэ щыӀ. Ау чӀылъэм щыщыр чӀылъэм ий, чӀылъэм щыщхэр зэрэгущыӀэхэрэм фэдэу мэгущыӀэ. Уашъом къехырэр зэкӀэмэ апшъэ щыӀ. 32Ащ Ӏофхэу ылъэгъугъэхэмрэ зэхихыгъэхэмрэ къеушыхьатыжьы, ау ащ ишыхьатныгъэ зыми ыдэрэп. 33Ау ащ ишыхьатныгъэ зыдагъэм Тхьэр зэрэшъыпкъэр ыдагъэу мэхъу+. 34Сыда пӀомэ, Тхьэм къыгъэкӀуагъэм Тхьэм игущыӀэхэр ары къыӀохэрэр. А цӀыфым ыгу Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэ гъунэ имыӀэу къырелъхьэ. 35Ты лъапӀэм ежь ы Къо шӀу елъэгъу, зэпстэури ыӀэ къырилъхьагъ+. 36Тхьэм ы КъокӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ иӀэ хъугъэ, ау ы Къо емыдэӀурэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ ылъэгъущтэп, Тхьэм игубж телъыщт нахь+.

ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Исус Самарие бзылъфыгъэм зэрэдэгущыӀагъэр

4^1Иуан игъогу рыкӀохэрэм анахьи Исус игъогу рыкӀохэрэр нахьыбэ хъухэу, Исус ахэр зэриумэхъыщтыгъэхэм икъэбар фарисейхэм зэранэсыгъэр Исус къышӀагъ. 2(Ау ахэр зыумэхъыщтыгъэхэр Исус игъогу рыкӀохэрэр арыгъэ, ежь Исус арыгъэп.)+
3А къэбарыр Исус зызэхехым, Иудей хэкум икӀи, Галилей хэкум кӀожьыгъэ+.

4Аущтэу Самарие хэкум[*] пхырыкӀын фаеу хъугъэ+. 5Исус кӀозэ, Самарие хэкум ит къалэу Сихар нэсыгъ; а къалэр Якъубэ ыкъо Юсыф ритыгъэгъэ чӀыгу Ӏахьым[*] пэгъунэгъугъ+. 6А чӀыпӀэм Якъубэ ипсынэ итыгъ. Исус гъогууанэм ыгъэпшъыгъэти, псынэм дэжь тӀысыгъэ. Сыхьатыр пшӀыкӀутӀум дэжьыгъ.[*]

7Исус псынэм дэжь щысэу самарие бзылъфыгъэ горэ псыхьэ къэкӀуагъ.

– Псы тӀэкӀу сегъашъу, – риӀуагъ Исус а бзылъфыгъэм.

8Джащыгъум Исус игъогу рыкӀохэрэр гъомылэ къащэфынэу къалэм кӀогъагъэх.

9– О уджурт, сэ сы самарие бзылъфыгъ, – къыриӀуагъ бзылъфыгъэм. – Сыдэущтэу псы уезгъэшъонэу укъысэлъэӀушъура? – (Аущтэу зыкӀиӀуагъэр джуртхэмрэ самарие цӀыфхэмрэ зэхахьэщтыгъэхэпти ары.)

10– Тхьэм итын зыфэдэри, «Псы тӀэкӀу сегъашъу» къыозыӀорэр хэтми зыщыщри пшӀэщтыгъэмэ, о ащ уелъэӀущтыгъ, ащи о щыӀэныгъэ къыозытыщт псым уригъашъощтыгъ, – пэгъокӀ ритыжьыгъ Исус+.

11– Тхьэматэ, – къыриӀожьыгъ бзылъфыгъэм, – псынэр куу, о псы къызэрипхыни уиӀэп. Ащыгъум а псэу щыӀэныгъэ къысэзытыщтыр тыда къыздипхыщтыр? 12Тятэжъышхоу Якъуб ары мы псынэр къытфэзгъэнагъэр. Ежьыри ыкъохэри мы псым ешъощтыгъэх, ябылымхэри рагъашъощтыгъэх. Ащ нахьи унахь ина о?

13– Мы псым хэт ешъоми, псыфалӀэ лӀэжьыщт, – пэгъокӀ ритыжьыгъ Исус. 14– Ау сэ псэу естырэм ешъорэр ныбжьи псыфалӀэ лӀэжьыщтэп. Сэ псэу естырэр цӀыфым ыгу илъэу, псы лъэшэу къызэрычъ зэпытырэ псынэкӀэчъ фэхъужьыщт; а псыми мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ иӀэ ыгъэхъущт+.

15– Тхьэматэ, – къыриӀуагъ бзылъфыгъэм, – псыфалӀи сымылӀэжьынэу, псыхьи сыкъэмыкӀожьынэу а псым щыщ къысэт.

16– КӀуи, уилӀ къеджи, къэкӀожь, – риӀуагъ Исус.

17– Сэ лӀы сиӀэп, – къыриӀожьыгъ бзылъфыгъэм.

– Тэрэз, – риӀуагъ Исус бзылъфыгъэм. – ЛӀы зэрэуимыӀэр шъыпкъэу къэпӀуагъ. 18ЛӀитф уиӀагъ, джы уиӀэри о уилӀэп. КъэпӀуагъэр шъыпкъэ.

19– Тхьэматэ, узэрэпегъымбар горэр къэсшӀагъ, – къыриӀожьыгъ бзылъфыгъэм+. 20– Тэ тятэжъхэр мы Ӏуашъхьэм Тхьэм щелъэӀущтыгъэх, ау шъо, джуртхэм, шъоӀо Ерусалим арэу Тхьэм узыщелъэӀун фаер+.

21– О бзылъфыгъ, – риӀуагъ Исус, – пшӀошъ гъэхъу, мы Ӏуашъхьэми Ерусалими Ты лъапӀэм шъузыщемылъэӀун мафэ къэкӀощт. 22Шъо, самарие цӀыфхэм, Тхьэу шъузэлъэӀурэр шъушӀэрэп, ау тэ Тхьэу тызэлъэӀурэр тэшӀэ, сыда пӀомэ, мы дунаим ицӀыфхэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьырэр джуртхэм ащыщ+.

23Исус етӀанэ ыӀуагъ:

– Ты лъапӀэм шъыпкъэу елъэӀухэрэр агу етыгъэу, шъыпкъагъэкӀэ зыщелъэӀурэ мафэр къэсыщт ыкӀи къэсыгъ. Ащ фэдэу елъэӀухэрэр ары Ты лъапӀэм икӀасэхэр+. 24Тхьэр псэ, ащ елъэӀухэрэри Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ илъэкӀыкӀи шъыпкъагъэкӀи елъэӀунхэ фае+.

25– Мэссихьэу ХристоскӀэ заджэхэрэр къызэрэкӀощтыр сэшӀэ, – къыриӀожьыгъ бзылъфыгъэм. – Ар къызыкӀокӀэ, Ӏоф пстэури къыдгуригъэӀощт+.

26– А зыфапӀорэр сэры, джы къыбдэгущыӀэрэр ары, – риӀуагъ Исус+.

27Джащыгъум Исус игъогу рыкӀохэрэр къэкӀожьыгъэх. Исус бзылъфыгъэ горэм дэгущыӀэу залъэгъум, агъэшӀэгъуагъ, ары шъхьакӀэ «Сыда узыфаер?» е «Сыда ащ узкӀыдэгущыӀэрэр?» ыӀоу, ахэмэ ащыщ къыӀуагъэп.

28ЕтӀанэ бзылъфыгъэм ипсы къошын къыгъани, къалэм кӀожьи, цӀыфхэм ариӀуагъ:

29– ШъукъакӀу, модэ лӀы горэм сэ сшӀэгъэ пстэури къысиӀожьыгъ. Христосыр ары шъуӀуа?

30Ахэр къалэм къыдэкӀхи, Исус дэжь къэкӀуагъэх.

31Ахэр джыри къэмысхэзэ, игъогу рыкӀохэрэр Исус къелъэӀугъэх:

– Рабби, шхэ.

32Ау Исус ариӀуагъ:

– Шъо шъумышӀэрэ шхын сиӀ.

33Ащ къыхэкӀэу игъогу рыкӀохэрэм, «Зыгорэм шхын къыфихьыгъ шъуӀуа?» аӀуи, зыр адрэм еупчӀыжьыгъ.

34– Сэ сишхын сыкъэзгъэкӀуагъэр зыфаер згъэцэкӀэнри, ащ иӀоф сыухынри ары, – ариӀуагъ Исус ахэмэ+. 35– Джыри мэзиплӀыкӀэ хыныгъор къэсыщт, арыба шъуӀорэр? Ау сэ шъосэӀо, шъунапӀэхэр къэшъуӀэтхи, губгъо хьасэхэм шъуяплъ! Лэжьыгъэхэм ягъо къэхъуи, яхыныгъо къэсыгъ+. 36Джы лэжьыгъэр къэзыхыжьырэм ифэшъошэ Ӏахь егъотыжьы, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэм пае лэжьыгъэр къехыжьы. Аущтэу чылапхъэр зыпхъырэри лэжьыгъэр къэзыхыжьырэри зэдэгушӀощтых+. 37Аущтэу «Зым чылапхъэр епхъы, адрэм лэжьыгъэр къехыжьы» зыфаӀорэ гущыӀэр шъыпкъэ мэхъу. 38Шъо шъуздэмыулэугъэ лэжьыгъэр къэшъухыжьынэу шъузгъэкӀуагъ. А лэжьыгъэм нэмыкӀхэр дэулэугъэх, шъо ахэмэ яӀоф шъухэхьагъ.

39А къалэм дэсхэу самарие цӀыфыбэми ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ, а бзылъфыгъэр Исус шыхьат фэхъоу, «Сэ сшӀэгъэ пстэури къысиӀуагъ» зэриӀуагъэм пае. 40Аущтэу самарие цӀыфхэр Исус дэжь къызэкӀохэм, адэжь тӀэкӀурэ щыӀэнэу Исус къелъэӀугъэх. Исус ахэмэ адэжь мэфитӀукӀэ къэнагъ. 41Исус игущыӀэхэр зызэхаххэм, ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэр нахьи нахьыбэ хъугъэх.

42– Джы о къэпӀуагъэхэм язакъоп шӀошъхъуныгъэ тиӀэ зыгъэхъугъэхэр, – раӀуагъ ахэмэ бзылъфыгъэм. – Ау тэ ттхьакӀумэхэмкӀэ ежь къыӀохэрэр зэхэтхыгъ, дунаим ицӀыфхэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьырэри шъыпкъэмкӀэ зэрэежьырыр къэтшӀагъ+.

Исус пачъыхьэм фэлэжьэрэ Ӏэшъхьэтетым ыкъо зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 8:5-13; Лука 7:1-10)

43А мэфитӀум ыуж Исус а чӀыпӀэм икӀи, Галилей хэкум кӀуагъэ; 44сыда пӀомэ, пегъымбарым янэ икъалэ дэсхэм лъытэныгъэ зэрэфамышӀырэр ежь Исус къыушыхьатыгъагъ+. 45ЕтӀанэ Галилей хэкум Исус къызэкӀом, ащ ис цӀыфхэм къырагъэблэгъагъ, сыда пӀомэ, мэфэкӀ мэфэшхом ахэр Ерусалим щыӀагъэхэти, а мафэхэм Исус ащ дэжьым щишӀэгъэ пстэури алъэгъугъагъ+.

46Джаущтэу Галилей хэкум ит къуаджэу Канэ Исус джыри къэкӀожьыгъ. А къуаджэр ары псыр сэнэпс зыщишӀыгъагъэр. Пачъыхьэм фэлэжьэрэ Ӏэшъхьэтет[*] горэ къалэу Капернаум дэсыгъ. Ащ ыкъо сымаджэу щылъыгъ+. 47Исус Иудеим къикӀи, Галилей къызэрэкӀуагъэр а Ӏэшъхьэтетым зызэхехым, Исус дэжь къэкӀуагъ. – КъыздакӀуи, скъо сымаджэу лӀэным нэсыгъэр сфэгъэхъужь, – къелъэӀугъ.

48– Нэшэнэ гъэшӀэгъонхэмрэ Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэмрэ шъумылъэгъухэмэ, шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъущтэп, – риӀуагъ Исус+.

49– Тхьэматэ, сэ скъо мылӀэзэ къакӀуи, ыдэжь ех, – къыриӀожьыгъ пачъыхьэм фэлажьэрэ Ӏэшъхьэтетым Исус.

50– КӀожь, пкъо псэущт, – риӀуагъ Исус. Исус риӀогъэ гущыӀэхэр а лӀым ышӀошъ хъуи, кӀожьыгъэ. 51Ӏэшъхьэтетыр гъогум тетызэ, иунэӀутхэр къыпэгъокӀыхи, къыраӀуагъ:

– Пкъо псау.

52– Сыхьатыр тхьапшыхэм адэжь хъужьынэу къызиублагъэр? – яупчӀыгъ Ӏэшъхьэтетыр.

– Тыгъуасэ щэджэгъоужым сыхьатыр зым дэжь[*] плъыр-стырыр хэкӀыжьыгъ, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

53Ар къызаӀом, кӀалэм ятэ къышӀагъ плъыр-стырыр ыкъо зыщыхэкӀыжьыгъэ уахътэр «Пкъо псэущт» Исус къызщыриӀогъэгъэ сыхьат дэдэм зэрэтефагъэр. Джащыгъум Ӏэшъхьэтетыми зэкӀэ иунагъуи шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ+.

54Исус Иудеим къикӀи, Галилей къызэкӀом, джары ятӀонэрэ нэшэнэ гъэшӀэгъонэу къыгъэлъэгъуагъэр+.

ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ

Псыхъурэе зыгъэпскӀыпӀэм дэжь Исус лӀы горэ зэрэщигъэхъужьыгъэр

5^1Ащ нэужым джурт мэфэкӀ мэфэшхо щыӀагъ, Исуси Ерусалим къэкӀуагъ. 2Ерусалим Мэл Къэлапчъ зыцӀэм дэжь псыхъурэе зыгъэпскӀыпӀэ горэ, джуртыбзэкӀэ Бет-Хьазд ыцӀэу, дэт. Шъхьэ зытелъ пкъэу къэлэпчъитф а зыгъэпскӀыпӀэм иӀ. 3А чӀыпӀэм сымэджэ Ӏаджи чӀэлъыгъ, нэшъуи, лъащи, зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытагъи. Ахэр псым зыкъыгъэхъыеным ежэщтыгъэх; 4сыда пӀомэ, Зиусхьаным имэлэӀич загъорэ а зыгъэпскӀыпӀэм хахьэти, псыр къыгъэхъыещтыгъ. Псыр къызыхъыекӀэ, апэу ащ хэхьагъэр сыд уз иӀэми хъужьыщтыгъ. 5Илъэс щэкӀырэ ирэ сымэджэгъэ лӀы горэ а сымаджэхэм ахэлъыгъ. 6Исус ар щылъэу зелъэгъум, бэ шӀагъэу зэрэсымаджэр ешӀэти, еупчӀыгъ:

– Ухъужьынэу уфая?

7– Тхьэматэ, – къыриӀожьыгъ сымаджэм, – псыр зыхъыекӀэ, зыгъэпскӀыпӀэм сыхэзгъэхьан гъусэ сиӀэп. Сэ сыкӀо къэс, сапэ нэмыкӀ горэ псым хэхьэ.

8– Къэтэдж, уипӀуаблэ къашти, къэкӀухь, – риӀуагъ Исус+.

9Исус ар къызэреӀоу, а лӀыр хъужьыгъэ. ИпӀуаблэ къыштэжьи, къыкӀухьагъ. Ар зыхъугъэр шэмбэт мэфагъ[*]. 10Арыти, джуртмэ а лӀэу хъужьыгъэм раӀуагъ:

– Непэ шэмбэт маф, хабзэкӀэ уипӀуаблэ пштэжьы хъущтэп+.

11– Сэ сызгъэхъужьыгъэм «УипӀуаблэ къашти, къэкӀухь» къысиӀуагъ, – къариӀожьыгъ а лӀым.

12– «УипӀуаблэ къашти, къэкӀухь» къыозыӀуагъэр хэт щыщ? – еупчӀыгъэх ахэр.

13Ау лӀэу хъужьыгъэм зыгъэхъужьыгъэр зыщыщыр ышӀэщтыгъэп; сыда пӀомэ, а чӀыпӀэм цӀыф купышхо щыӀагъэти, Исус ӀукӀыжьыгъэхагъ.

14Ащ нэужым Исус а лӀым Тхьэм иунэшхо щыӀукӀи, риӀуагъ:

– Джы дэгъоу ухъужьыгъ. Нахь Ӏае къыомыхъулӀэным пае, псэкӀод умышӀэжь.

15А лӀыр ӀукӀыжьи, джуртмэ адэжь кӀуи, зыгъэхъужьыгъэр зэрэ Исусыр ариӀотэжьыгъ. 16Шэмбэт мафэм ащ фэдэ Ӏофхэр зэришӀэхэрэм пае, джуртхэм Исус къин рагъэщэчэу аублагъ, аукӀынэуи ыуж ихьагъэх+.

17– Джы къызнэсыгъэм ся Тэ Ӏоф ешӀэ, сэри Ӏоф сэшӀэ, – ариӀуагъ Исус ахэмэ.

18Ащ пае джуртхэм Исус аукӀынэу нахьи нахь лъэшэу ыуж итыгъэх. ЬӀуж зыкӀитыгъэхэр шэмбэт мафэм яхабзэкӀэ мыхъущтыр Исус зэришӀагъэм имызакъоу, Тхьэм зыфигъадэу, Тхьэр ежь я Тэу зэриӀуагъэри ары+.

Къо лъапӀэм иӀэ тетыгъор

19– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус ахэмэ, – ежь-ежьырэу Къо лъапӀэм зи ыгъэцэкӀэн ылъэкӀыщтэп; Ты лъапӀэм ыгъэцакӀэу ылъэгъурэм нэмыкӀ зи ыгъэцэкӀэн ылъэкӀыщтэп. Ты лъапӀэм сыд ыгъэцакӀэми, ы Къуи ар егъэцакӀэ. 20Сыда пӀомэ, Ты лъапӀэм ежь ы Къо шӀу елъэгъу. Ежь ыгъэцакӀэрэ пстэури ы Къо къырегъэлъэгъу, жъугъэшӀэгъоным паий, мы Ӏофхэм анахьи нахь Ӏофышхохэр ы Къо ригъэлъэгъущтых+. 21Аущтэу лӀагъэхэр Ты лъапӀэм къыгъэтэджыжьхэзэ къызэригъэпсэужьхэрэм фэдэу, ы Къуи ежь зыфэе цӀыфхэр къегъэпсэужьых+. 22Ты лъапӀэм зыми хьыкум тыришӀыхьэрэп, ау хьыкум шӀын Ӏоф пстэури ы Къо къыфигъэзагъ,+
23цӀыф пстэуми Ты лъапӀэм лъытэныгъэ зэрэфашӀырэм фэдэу, ы Къуи лъытэныгъэ фашӀыным пае. Ы Къо лъытэныгъэ фэзымышӀырэм Ты лъапӀэу ар къэзгъэкӀуагъэми лъытэныгъэ фимышӀэу мэхъу+.

24– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, сэ сигущыӀэхэм ядэӀоу, сыкъэзгъэкӀуагъэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъурэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ иӀэ хъугъэ. Тхьэм ар ыгъэмысэщтэп, ау ар лӀэныгъэм ӀэкӀэкӀыжьи, щыӀэныгъэм ӀэкӀэхьагъ+. 25Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, лӀагъэмэ Тхьэм ы Къо ымакъэ зэхахынышъ, ежь едэӀухэрэм щыӀэныгъэ зыщагъотыщт мафэр къэкӀощт ыкӀи къэкӀогъах+. 26Сыда пӀомэ, Ты лъапӀэм цӀыфхэм щыӀэныгъэ зэраритырэм фэдэу, ежь ы Къуи цӀыфхэм щыӀэныгъэ аритынэу тетыгъо къыритыгъ+. 27Сэ ЦӀыф Лъэпкъым сызэры Къом пае, цӀыфхэм хьыкум атесшӀыхьанэу Ты лъапӀэм тетыгъо къыситыгъ+.

28– Ар шъумыгъэшӀагъо, сыда пӀомэ, къэхэм ачӀэлъ пстэуми Тхьэм ы Къо ымакъэ зэхахынышъ, къэхэм къазщычӀэкӀыжьыщт мафэр къэкӀощт+. 29ШӀу зышӀагъэхэр псэунхэу къэтэджыжьыщтых, ер зышӀагъэхэри ямысагъэ фэшъуашэр агъотыжьынэу къэтэджыжьыщтых+. 30Сэр-сэрэу зи сшӀэн слъэкӀыщтэп, ау Тхьэм къыӀоу зэрэзэхэсхырэм фэдэу, цӀыфмэ хьыкум атесэшӀыхьэ; хьыкумэу сэ атесшӀыхьэрэри зафэ, сыда пӀомэ, сэ сызыфаем ыуж симытэу, сэ сыкъэзгъэкӀуагъэр зыфаер згъэцэкӀэным ыуж сит+.

Исус шыхьат фэхъухэрэр

31– Сэр-сэрэу шыхьат сызфэхъужьмэ, сишыхьатныгъэ хъущтэп,+
32ау нэмыкӀ горэ шыхьат къысфэхъунэу щыӀ. Ащ сэ къысэхьылӀагъэу къыушыхьатырэр зэрэшъыпкъэр сэшӀэ.

33– Шъо лӀыкӀохэр Иуан фэжъугъэкӀуагъэх, ежьыри шъыпкъэм шыхьат фэхъугъ+. 34ЦӀыф горэ шыхьат къысфэхъунэу сищыкӀагъэп, ау шъо шъумыкӀодэу Тхьэм шъукъыгъэнэжьыным пае, ар къэсэӀо. 35Иуан остыгъэу къэнэфырэм фэдагъ. Ащ инэфынэ тӀэкӀурэ шъукӀэгушӀунэу шъуфэягъ+.

36– Иуан шыхьатэу къысфишӀыгъэм нахьи нахь шыхьатышхо сиӀ. Сэ згъэцэкӀэн фэе Ӏофхэу Ты лъапӀэм спшъэ къырилъхьагъэхэр сэгъэцакӀэх. А Ӏофхэр ары Ты лъапӀэм сыкъызэригъэкӀуагъэмкӀэ шыхьат къысфэхъухэрэр+. 37Ты лъапӀэу сыкъэзгъэкӀуагъэр ежь ышъхьэкӀэ шыхьат къысфэхъугъ. Ащ ымакъэ егъашӀэми зэхэшъухыгъэп, ынапи шъулъэгъугъэп. 38Ащ сыкъызэригъэкӀуагъэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ зэрэшъуимыӀэм пае, ащ игущыӀэхэр шъугухэм арылъ зэпытхэп. 39Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ ахэжъугъотэн шъушӀошӀэу, лъэшэу шъуахэплъэ. Ахэр ары шыхьат къысфэхъухэрэр+. 40Ау щытми, а щыӀэныгъэр шъуиӀэ хъуным пае, садэжь шъукъэкӀонэу шъуфаеп.

41– ЦӀыфхэр къысщытхъунхэм ыуж ситэп+. 42Ау шъо шъусэшӀэ: Тхьэм ишӀулъэгъу шъо шъугухэм арылъэп. 43Сэ ся Тэ ыцӀэкӀэ сыкъэкӀуагъ, ау шъо сышъуштэрэп; ау нэмыкӀ горэ ежь ыцӀэкӀэ къакӀомэ, ар шъуштэщт+. 44Тхьэ закъом дэжь къикӀырэ щытхъум ыуж шъуимытэу, зыр адрэм щэтхъужьмэ, сыдэущтэу шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъуна+?

45– Ты лъапӀэм ыпашъхьэ шъущызгъэмысэнкӀэ шъумыгугъ. Шъо шъузгъэмысэщтыр пегъымбар Мусэу шъузыщыгугъырэр ары. 46МусэкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъуиӀагъэмэ, сэркӀи шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэщтыгъ, сыда пӀомэ, Мусэ зигугъу ышӀыгъэр сэры+. 47Ащ ытхыгъэхэр шъушӀошъ зымыхъукӀэ, сэ сӀохэрэр сыдэущтэу шъушӀошъ хъуных?

ЯХЭНЭРЭШЪХЬ

Исус нэбгырэ минитф зэригъэшхагъэр

(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Лука 9:10-17)

6^1•Ащ нэуж Галилей псыхъураем[*] (Тибериадэ зэраӀорэ псыхъураер ары) Исус къуашъомкӀэ зэпырыкӀыжьыгъ. 2Сымаджэхэр ыгъэхъужьхэзэ, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэу Исус къыгъэлъэгъуагъэхэр зэралъэгъугъэхэм пае, цӀыф купышхо ыуж итэу кӀощтыгъ. 3Исус Ӏуашъхьэм дэкӀоягъ, ащ тетӀысхьагъ, игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу. 4Джуртмэ ямэфэкӀ мэфэшхоу Ӏутыжъ зыцӀэр къэблэгъэщтыгъ+.

5Исус ынапӀэхэр къыӀэти, цӀыфыбэхэр ыдэжь къакӀохэу зелъэгъум, игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу Филипп зыцӀэм риӀуагъ:

– Мы цӀыфхэм ядгъэшхынэу хьалыгъу тыдэ къыщытщэфыщта+?

6Исус ар зыкӀиӀуагъэр Филипп ыгъэунэфынэу ары; сыда пӀомэ, ежь ышӀэн фаер ышӀэщтыгъ.

7– Хэти тӀэкӀу ышхынэу динар[*] шъитӀур хьалыгъу уасэ икъущтэп, – пэгъокӀ ритыжьыгъ Филипп.

8Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу Симон Петрэ ышэу Индрыс къыӀуагъ:+

9– Хьэ хьалыгъуитфырэ пцэжъыитӀурэ зыӀыгъ кӀэлэцӀыкӀу къытхэт, ау мыщ фэдиз цӀыфмэ ар сыдэущтэу афикъуна?

10– ЦӀыфхэр ежъугъэтӀысэхых, – къыӀуагъ Исус. А чӀыпӀэр уц къэшхъуагъ. ЕтӀысэхыгъэ хъулъфыгъэхэр минитф фэдиз хъущтыгъэх. 11ЕтӀанэ Исус хьалыгъухэр къыштэхи, Тхьэм щытхъу фишӀи, игъогу рыкӀохэрэм аритыгъ. Ахэми цӀыфхэу щысхэм афагощыгъ, пцэжъыехэми ащыщэу хэти зыфаем фэдиз ратыгъ+. 12ЗызагъэшхэкӀыхэм, Исус игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– Зи хэмыкӀодэжьыным пае, къялыжьыгъэ хьалыгъу такъырхэр шъуугъоижьых.

13Аущтэу хьэ хьалыгъуитфым щыщэу шхагъэмэ къялыжьыгъэ такъырхэр мэтэ пшӀыкӀутӀумэ арызэу аугъоижьыгъ. 14Нэшэнэ гъэшӀэгъонхэу Исус къыгъэлъэгъуагъэр цӀыфмэ залъэгъум, аӀуагъ:

– Дунаим къэкӀон фэе пегъымбарыр[*] шъыпкъэу мырын фаеба+?

15Ау цӀыфхэр къэкӀонхэшъ, ежь аубытынышъ, лӀыгъэкӀэ пачъыхьэ ашӀынэу агу зэрэхэлъыр Исус ешӀэти, ӀукӀыжьи, изакъоу Ӏуашъхьэм дэкӀоежьыгъ.

Исус псы кӀыӀум тетэу зэрэкӀуагъэр

(Маттэ 14:22-27; Марк 6:45-52)

16•Пчыхьэр къызэсым, Исус игъогу рыкӀохэрэр псыӀушъомкӀэ ехыгъэх. 17Ащ дэжьым къуашъом итӀысхьэхи, псыхъураем зэпырыкӀхэу КапернаумкӀэ ежьагъэх. Мэзахэ хъугъэхагъ, ау Исус ахэмэ адэжь джыри къэкӀожьыгъагъэгоп. 18Псыхъураер ыгъэуалъэу жьыбгъэшхо къепщэщтыгъ. 19Стадие[*] тӀокӀырэ тфырэ-щэкӀ фэдиз къуашъор зафым ыуж, псы кӀыӀум тетэу Исус къакӀоу, къуашъом пэгъунэгъу къэхъоу алъэгъугъ. Ар залъэгъум, къэщтагъэх. 20Ау Исус къариӀуагъ:

– Сэры ар, шъумыщын!

21Джащыгъум Исус къуашъом къырагъэтӀысхьанэу фэягъэх, ардэдэми къуашъор зыдэкӀощтыгъэ псыӀушъом нэсыгъ.

Исус – цӀыфхэм щыӀэныгъэ язытырэ хьалыгъу

22ЯтӀонэрэ мафэм цӀыф купышхоу псыхъураем иадрабгъу щытхэм Исус игъогу рыкӀохэрэр зэрытӀысхьэгъэгъэ къуашъом нэмыкӀ къуашъо горэ ащ дэжьым зэрэӀумытыгъэм гу лъатагъ. Исус а къуашъом игъогу рыкӀохэрэм адимытӀысхьэгъагъэу, язакъоу ахэр зэрэӀукӀыгъагъэхэми гу лъатагъ. 23ЕтӀанэ Зиусхьан Исус Тхьэм щытхъу зыфешӀым ыуж, цӀыфмэ хьалыгъухэр зыщашхыгъэгъэ чӀыпӀэм пэгъунэгъоу, къалэу Тибериадэ[*] къикӀыгъэхэу, нэмыкӀрэ къуашъохэр къыӀухьагъэх. 24А цӀыф купышхом Исуси игъогу рыкӀохэри а чӀыпӀэм щымыӀэжьхэу залъэгъум, ежьхэр къуашъохэм арытӀысхьэхи, Исус лъыхъухэу къалэу Капернаум[*] кӀуагъэх.

25Исус псыхъураем иадрабгъу щыӀэу къызагъотым, къыраӀуагъ:

– Рабби, сыдигъо мыщ укъэкӀуагъа?

26– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус ахэмэ, – шъо нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр зэрэшъулъэгъугъэхэр арэп шъукъызкӀыслъыхъурэр, хьалыгъухэм ащыщ шъушхи, зыжъугъэшхэкӀыгъэти ары нахь. 27Шхынэу кӀодырэм ыуж шъуимыт, шхынэу мыкӀодэу цӀыфмэ мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ зыгъэхъурэм ыуж шъуит нахь. А шхыныр ары ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къышъуитыщтыр; сыда пӀомэ, Тхьэу Ты лъапӀэм ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо зэриштэрэм имыхъур къытырилъхьагъ.

28Джащыгъум Исус къеупчӀыгъэх:

– Адэ, Тхьэр зыфэе Ӏофхэр дгъэцэкӀэнхэм пае, тэ сыда тшӀэн фаер?

29– Тхьэм къыгъэкӀуагъэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэныр ары Тхьэр зыфэе Ӏофыр, – ариӀуагъ Исус ахэмэ+.

30– Сыд фэдэ нэшэнэ гъэшӀэгъон тэбгъэлъэгъуна, ар тлъэгъоу, оркӀэ шӀошъхъуныгъэ тиӀэным пае? Сыда пшӀэщтыр? – къыраӀожьыгъ ахэмэ+. 31– Тятэжъхэм шъоф нэкӀым мэнн зыцӀэ шхыныр[*] щашхыщтыгъ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,[*] «Уашъом къикӀырэ хьалыгъу ашхынэу Тхьэм къаритыгъ»+.

32– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус, – пегъымбар Мусэр арэп уашъом къикӀырэ хьалыгъур къышъозытыгъагъэр, сэ ся Тэ ары уашъом къикӀырэ хьалыгъу шъыпкъэр къышъозытырэр; 33сыда пӀомэ, уашъом къехэу, дунаим ицӀыфмэ щыӀэныгъэ къязытырэр ары Тхьэм ихьалыгъу.

34– А хьалыгъур къытэт зэпыт, тхьэматэ, – къыраӀуагъ ахэмэ+.

35– ЦӀыфмэ щыӀэныгъэ язытырэ хьалыгъур сэры, – ариӀуагъ Исус. – Садэжь къакӀорэр мэлакӀэ лӀэжьыщтэп, сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэр егъашӀэми псыфалӀи лӀэжьыщтэп+. 36Ау къызэрэшъосӀуагъэм фэдэу, сэ сышъулъэгъугъэ пэтми, шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъурэп. 37Ты лъапӀэм къыситырэ цӀыф пстэухэри садэжь къэкӀощтых, хэт щыщми садэжь къакӀорэри ӀузгъэкӀыжьыщтэп+. 38Сыда пӀомэ, сэ сызыфаер згъэцэкӀэнэу арэп уашъом сыкъызфехыгъэр, сыкъэзгъэкӀуагъэр зыфаер згъэцэкӀэныр ары нахь+. 39Сэ ся Тэу сыкъэзгъэкӀуагъэр зыфаер ежь цӀыфэу къыситыгъэхэм ащыщэу зи мыкӀодынэу ары, ахърэт мафэми а цӀыфыр къэзгъэтэджыжьыныр ары+. 40Шъыпкъэ, хэт щыщми Къо лъапӀэр зылъэгъоу, ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ иӀэ зэрэхъущтыр ары ся Тэ зыфаер; ахърэт мафэми а цӀыфыр къэзгъэтэджыжьыщт+.

41«Уашъом къехыгъэ хьалыгъур сэры» Исус зэриӀуагъэм пае, джуртхэм ар агу римыхьэу, 42аӀуагъ:

– Юсыф ыкъоу Исус арыба мыр? Ятэрэ янэрэ тэшӀэ. «Уашъом сыкъехыгъ» ыӀоу, сыдэущтэу къыӀон ылъэкӀыра+?

43– Сэ къэсӀуагъэм сыда шъугу зыкӀемыӀурэр? – ариӀуагъ Исус. 44– Ты лъапӀэу сыкъэзгъэкӀуагъэм къысфимыщэмэ, зы цӀыфи садэжь къэкӀон ылъэкӀыщтэп. Садэжь къакӀорэри ахърэт мафэм къэзгъэтэджыжьыщт+. 45Пегъымбархэм моущтэу атхыгъ[*]: «Тхьэм зэкӀэмэ ахэмэ шъыпкъэр аригъэшӀэщт». Хэт щыщми Ты лъапӀэм къыӀохэрэм ядэӀоу, ахэр зэзгъашӀэрэр садэжь къэкӀощт. 46Тхьэм щыщ Исус нэмыкӀ Ты ЛъапӀэр зыми ылъэгъугъэп. Ежьыр ары Ты лъапӀэр зылъэгъугъэр+. 47Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъурэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ иӀэ хъугъэ. 48ЦӀыфмэ щыӀэныгъэ язытырэ хьалыгъур сэры. 49Шъуятэжъхэм шъоф нэкӀым мэнн гъомылыр щащхыщтыгъ, ау щытми лӀагъэх. 50Ау уашъом къехыгъэ хьалыгъур мары. Зыгорэм ар ышхымэ, лӀэжьыщтэп. 51ЦӀыфмэ щыӀэныгъэ язытырэ хьалыгъоу уашъом къехыгъэр сэры. А хьалыгъум щыщ зышхырэр егъашӀэми щыӀэщт. Дунаим ицӀыфхэм щыӀэныгъэ яӀэ згъэхъуным пае, хьалыгъоу стыщтыр сэ спкъы ары+.

52– Мы лӀым ыпкъ сыдэущтэу тигъэшхын ылъэкӀыщт? – аӀуи, джуртхэм лъэшэу зэнэкъокъухэу аублагъ.

53– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус ахэмэ, – ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ыпкъ шъумышхэу, ылъи шъуемышъомэ, щыӀэныгъэ шъухэлъыщтэп+. 54Сэ спкъы зышхэу, слъи ешъорэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ иӀэ хъугъэ, ахърэт мафэми сэ ар къэзгъэтэджыжьыщт. 55Сыда пӀомэ, сэ спкъы шхын шъыпкъ, сэ слъи шъон шъыпкъэшъ ары. 56Сэ спкъы зышхэу, слъи ешъорэм ыгу силъ зэпытыщт, ежьыри сыгу илъ зэпытыщт+. 57ЩыӀэныгъэ шъыпкъэ къыздикӀырэ Ты лъапӀэм сыкъыгъакӀуи, ищыӀэныгъэ ежь дэжь къызэрикӀырэм фэдэу, сэ спкъы зышхырэм ищыӀэныгъэ садэжь къикӀыщт. 58Мыры уашъом къехыгъэ хьалыгъур. А хьалыгъур шъуятэжъхэм ашхыщтыгъэ мэнн гъомылэм фэдэп. Ар ашхыщтыгъэми, лӀагъэх, ау мы хьалыгъур зышхырэр егъашӀэми щыӀэщт.

59Исус къалэу Капернаум дэт синэгогум чӀэтэу, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэ зэхъум, а гущыӀэхэр къыӀуагъ.

ЦӀыфхэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ зыгъэхъурэ гущыӀэхэр

60Исус къыӀуагъэхэр зызэхаххэм, игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу бэмэ къаӀуагъ:

– Мыщ къыӀохэрэр сыдэу гущыӀэ къинха! Хэт ахэмэ ядэӀун зылъэкӀырэр?

61Исус къыӀуагъэхэм ахэмэ агухэр зэремыӀухэрэр ыгукӀэ ешӀэти, ариӀуагъ:

– Сэ къэсӀуагъэхэр шъугу рихьырэп, ара? 62Ау ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ыпэкӀэ зыдэщыӀагъэм дэкӀоежьэу шъулъэгъумэ, сыда етӀанэ шъуӀощтыр+? 63Тхьэм ы Псэ ЛъапӀ ары цӀыфхэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ къязытырэр. Сэ спкъы шъозгъэшхынэу арэп зыфасӀорэр. Ащ ишӀуагъэ къакӀорэп. ГущыӀэхэу къышъосӀуагъэхэм Тхьэм ы Псэ ЛъапӀи мыкӀодыжьын щыӀэныгъи шъуиӀэхэ къашӀы+. 64Ау шӀошъхъуныгъэ зимыӀэхэр къышъухэтых. Исус аущтэу зыкӀиӀуагъэр ахэмэ ащыщхэу шӀошъхъуныгъэ зимыӀэхэри, тетыгъо зиӀэхэм ежь язгъэубытыщтри апэм щегъэжьагъэу ышӀэщтыгъэти ары+. 65ЕтӀани Исус къыпигъэхъожьыгъ:

– Джары, «Ты лъапӀэм римыгъэлъэкӀмэ, зы цӀыфи садэжь къэкӀон ылъэкӀыщтэп» зыкӀэсӀуагъэр.

66Ащ щегъэжьагъэу Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу бэхэр игъогу текӀыжьхи, гокӀыжьыгъэх.

67Аущтэу зэхъум, Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ ариӀуагъ:

– Шъори шъузбгъодэкӀыжьынэу шъуфая?

68– Зиусхьан, хэт дэжь тыкӀона, адэ? – къыриӀуагъ Симон Петрэ Исус. – МыкӀодыжьын щыӀэныгъэ тиӀэ зыгъэхъурэ гущыӀэхэр о уиӀэх, 69Христосэу щыӀэныгъэ шъыпкъэ къыздикӀырэ Тхьэм узэры Къор тшӀошъ хъугъэ ыкӀи тшӀагъэ+.

70– Шъо пшӀыкӀутӀур, сигъогу шъукъырыкӀонэу шъукъыхэсхыгъэба? Ау щытми, шъуащыщэу зыр джынапцӀ, – ариӀуагъ Исус ахэмэ+. 71Исус зыфиӀуагъэр Симон Искариот ыкъоу Иудэ ары. Ар Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ ащыщыгъэми, нэужым Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыщтыр ары+.

ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Исус ышхэм яшӀошъмыхъуныгъ

7^1Ащ нэужым Исус Галилей хэкум къыщикӀухьэщтыгъ. Ежь аукӀынэу джуртхэр ыуж итыгъэхэти, Иудей хэкум къыщикӀухьанэу фэягъэп+. 2Джурт мэфэкӀ мэфэшхохэу цӀыфхэр чэлхэм зыщачӀэсхэрэр[*] къэблэгъагъэх+.

3Арыти, ышхэм Исус къыраӀуагъ:

– Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэу пшӀэхэрэр уигъогу рыкӀохэрэм алъэгъунхэм пае, мыщ дэжьым ӀукӀыжьи, Иудей хэкум кӀожь+. 4ЦӀыфхэм зязгъэшӀэнэу фаем шъэфэу Ӏоф ышӀэрэп. Мы Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр огъэцакӀэхэмэ, дунаим ицӀыфхэм зягъэлъэгъу.

5Сыда пӀомэ, ыш дэдэхэми ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀагъэп.

6Арыти, Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– ШъоркӀэ сыдигъуи игъу, ау сэ сигъо къэсыгъэгоп+. 7Дунаим ицӀыфхэм шъо шъуауджэгъун алъэкӀыщтэп, ау сэ сауджэгъу. Ахэмэ Ӏофхэу ашӀэхэрэр зэрэбзаджэхэмкӀэ сэ шыхьат сызэрэхъурэр ары сызкӀауджэгъурэр+. 8Шъо мэфэкӀ мэфэшхохэм апае Ерусалим шъукӀу. Сэ а мафэхэм апае сыкӀощтыгоп, сыда пӀомэ, сигъо къэсыгъэгопышъ ары.

9Исус аущтэу ариӀуи, Галилей хэкум къинагъ.

МэфэкӀ мэфэшхохэр ыгъэмэфэкӀэнхэм пае, Исус Ерусалим зэрэкӀуагъэр

10Ау мэфэкӀ мэфэшхохэр агъэмэфэкӀынхэу Исус ышхэр зэкӀохэм ыуж, Исуси кӀуагъэ, ау цӀыфмэ амышӀэу, къамылъэгъоу. 11А мэфэкӀ мэфэшхохэм джуртхэр, «Исус тыдэ щыӀа?» аӀозэ, лъыхъущтыгъэх. 12ЦӀыф купышхохэм Исус игугъу бэрэ ашӀэу зэӀушъашъэщтыгъэх. Ахэмэ ащыщхэм аӀощтыгъ:

– Ар цӀыф дэгъу.

– Хьау, ар цӀыф дэгъоп, цӀыфхэр гъогу занкӀэм тырещых, – аӀощтыгъ адрэхэм. 13Ау джуртхэм зэращыщынэщтыгъэхэм пае, цӀыфмэ апашъхьэ зыми Исус игугъу щишӀыщтыгъэп+.

14А мэфэкӀ мэфэшхохэм азыныкъо зыблэкӀым, Исус Тхьэм иунэшхо чӀахьи, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэу ыублагъ.

15– Мы лӀыр емыджагъэу, мыщ фэдиз шӀэныгъэ тыдэ къырихыгъа? – агъэшӀагъозэ, аӀуагъ джуртхэм.

16– ЦӀыфхэм язгъашӀэрэ гущыӀэхэр садэжь къикӀыхэрэп, сэ сыкъэзгъэкӀуагъэм дэжь къекӀыхэ нахь+. 17Тхьэр зыфаер зыгъэцэкӀэнэу фаем гущыӀэхэу сэ цӀыфхэм язгъашӀэхэрэр Тхьэм дэжь къикӀыхэми, сэ садэжь къикӀыхэми ышӀэщт. 18Ежь ыцӀэкӀэ къэгущыӀэрэр ежь ышъхьэ ищытхъу ыуж ит, ау къэзгъэкӀуагъэм ищытхъу ыуж итым шъыпкъагъэ иӀ, мышъыпкъагъи хэлъэп+. 19Пегъымбар Мусэ Тэурат хабзэр къышъуфигъэнагъэба? Ау щытми, Тэурат хабзэм итхэр зыгъэцакӀэрэ цӀыф къышъухэтэп. Сыда сышъуукӀынэу сауж шъузкӀитыр? – ариӀуагъ Исус ахэмэ+.

20– ДжынапцӀэ о пхэс, – къаӀожьыгъ цӀыфхэм. – Хэта о узыукӀынэу уауж итыр+?

21– Ӏофышхо гъэшӀэгъон закъо шэмбэт мафэм зэрэсшӀагъэм пае, шъо зэкӀэми шъогъэшӀагъо, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ. 22– Шъуеплъ, пегъымбар Мусэ сунэт шӀыныр хабзэу къышъуфигъэнагъэшъ, (ау, шъыпкъэмкӀэ, сунэт шӀыныр зыдэжь къикӀыгъэр Мусэп, тятэжъышхохэр ары нахь), шъо шэмбэт мэфэ дэдэми цӀыфыр сунэт шъошӀыба? 23Джы, пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ ит унашъоу сунэт шӀыным ехьылӀагъэм шъуемыдэӀоу шъумыхъуным пае, шэмбэт мэфэ дэдэми цӀыфыр сунэт шъушӀын шъуфит. Аущтэу зыхъукӀэ, сыд пае шъукъысфэгубжыра, лӀы горэ шэмбэт мафэм зэрэзгъэхъужьыгъапэм пае+? 24Теплъэу иӀэм шъуеплъэу хьыкум шъумышӀы, ау шъыпкъэм тетэу хьыкум шъушӀы+.

Исус шъуӀуа Христосыр?

25Джащыгъум Ерусалим щыщ цӀыфхэм ащыщхэм аӀуагъ:

– АукӀынэу зыуж итхэр мырба? 26Шъуеплъ, цӀыф пстэуми апашъхьэ къызэрэщыгущыӀэрэм, ау щытми зи раӀорэп. Тэ титхьэматэхэм ар зэрэ Христосыр[*] зэрагъэшӀагъэ шъуӀуа? 27Тэ мыр зыщыщыр тэшӀэ. Ау Христос къызыкӀокӀэ, зыщыщыр зыми ышӀэщтэп+.

28Джащыгъум Исус Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэзэ, мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ:

– Сэ сышъошӀэ, сызыщыщыри шъошӀэ. Сэр-сэрэу мыщ дэжьым сыкъэкӀуагъэп, сэ сыкъэзгъэкӀуагъэм шъыпкъагъэ иӀ. Ар шъо шъушӀэрэп, 29ау сэ ар сэшӀэ, сыда пӀомэ, сэ ащ сыщыщ, ежьыр ары сыкъэзгъэкӀуагъэри+.

30Исус ар къызеӀом, аубытынэу фежьагъэх, ау зыщаубытыщтым игъо къэсыгъэгопти, цӀыф зи ӀэкӀэ нэсыгъэп+. 31Ау цӀыф купышхом щыщхэу бэмэ ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ.

– Мы лӀым нахьи нахьыбэу нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр, Христос къызыкӀокӀэ къыгъэлъэгъошъун шъуӀуа? – аӀощтыгъ ахэмэ+.

Фарисейхэмрэ дин пэщэшхохэмрэ Исус аубытынэу Ӏофтабгэхэр зэрагъэкӀуагъэхэр

32ЦӀыф купышхор ащ фэдэу Исус ехьылӀагъэу Ӏушъашъэхэу фарисейхэм зызэхахым, ахэмрэ дин пэщэшхохэмрэ Исус арагъэубытынэу Ӏофтабгэхэр агъэкӀуагъэх.

33Ау Исус къыӀуагъ:

– Сэ тӀэкӀурэ сышъухэтыщт, етӀанэ сыкъэзгъэкӀуагъэм дэжь сыкӀожьыщт+. 34Шъукъыслъыхъужьыщт, ау сыкъэжъугъотыжьыщтэп, сыздэщыӀэми шъукъэкӀон шъулъэкӀыщтэп+.

35– Тыда ар дгъотын тымылъэкӀынэу зыдэкӀонэу ыгу хэлъыр? – аӀуи, джуртхэм зэраӀожьыгъэ. – Тэ тицӀыфхэу алыджхэм[*] ахэгощагъэхэу псэухэрэм адэжь кӀонышъ, алыджхэм Ӏофхэр аригъэшӀэщт шъуӀуа? 36«Шъукъыслъыхъужьыщт, ау сыкъэжъугъотыжьыщтэп, сыздэщыӀэми шъукъэкӀон шъулъэкӀыщтэп» зыфиӀуагъэм сыда къыригъэкӀыгъэр?

Псыхъохэу цӀыфхэм щыӀэныгъэ шъыпкъэ яӀэ зыгъэхъухэрэр

37МэфэкӀ мэфэшхохэм ащыщэу аужырэ мафэу анахь мэфэ лъапӀэм Исус къэуцуи, мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ:

– ПсыфалӀэ лӀэрэр садэжь къэрэкӀуи, ерэшъу+. 38Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу, «СэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм псыхъохэу щыӀэныгъэ шъыпкъэ иӀэ зыгъэхъухэрэр ыгу къичъыщтых»+.

39Исус зыфиӀуагъэр ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэу агухэм къарилъхьащтыр ары. Ащ нэсыфэ Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэр шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм агухэм къарилъхьэгъагъэгоп, сыда пӀомэ, Исус ищытхъушхо джыри иӀэ хъугъагъэгоп+.

ЦӀыфхэр Исус ехьылӀагъэу зэрэзэгурымыӀуагъэхэр

40А гущыӀэхэр зызэхаххэм, цӀыф купышхом хэт заулэмэ аӀощтыгъ:

– ШъыпкъэмкӀэ, мыры пегъымбарыр+.

41– Джары Христосыр, – аӀощтыгъ адрэхэм. Ау нэмыкӀхэми аӀощтыгъ:

– Христосыр Галилей хэкум щыщыщтэп, арыба? 42Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытба,[*] Христос Даутэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм зэращыщыщтри, Даутэ зыщыщ къалэу Бет-Лэхьэм[*] зэрэщыщыщтри+?

43Аущтэу Исус ехьылӀагъэу цӀыфхэм куп-купэу загощыгъ+. 44Ахэмэ ащыщэу зы купым Исус ыубытыным фэягъ, ау зыгори ащ ӀэкӀэ нэсыгъэп.

Тетыгъо зиӀэхэм яшӀошъмыхъуныгъ

45Аущтэу а Ӏофтабгэхэр дин пэщэшхохэмрэ фарисейхэмрэ адэжь къэкӀожьыгъэх. КъызэкӀожьхэм, адрэхэм яупчӀыгъэх:

– Сыд пае Исус къыздэшъумыщагъа?

46– А лӀыр къызэрэгущыӀэрэм фэдэу зы цӀыф егъашӀэми гущыӀагъэп, – аӀуагъ Ӏофтабгэхэм.

47– Ащыгъум шъори шъудихьыхыгъэба? – араӀожьыгъ фарисейхэм. 48– Тэ титхьэматэхэм ащыщэу зыгорэми, фарисейхэм ащыщэу зыгорэми ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъугъа+? 49Ау мы цӀыф купышхоу пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ зымышӀэрэм Тхьэм ынае къащифагъ.

50Фарисейхэм ащыщэу Никодим (ары Исус дэжь чэщым къэкӀогъагъэр) адрэмэ ариӀуагъ:+

51– Ыпэ рапшӀэу емыупчӀэу, ышӀэрэр тэрэзэу зэримыгъашӀэу, цӀыфым хьыкум тырешӀыхьа тихабзэ+?

52– Ори Галилей хэкум ущыща? – къыраӀуагъ Никодим. – Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм ахаплъи, пегъымбар горэ Галилей зэрэщымыщыр къэпшӀэщт+.

53Ахэр зэбгырыкӀыжьхи, хэти ядэжь кӀожьыгъэ етӀанэ.

ЯЕНЭРЭШЪХЬ

Зинэ зышӀэ пэтэу аубытыгъэ бзылъфыгъэр

8^1Елеон Ӏуашъхьэм[*] Исус кӀуагъэ. 2Нэф къызэшъым, Тхьэм иунэшхо джыри чӀэхьагъ, зэкӀэ цӀыфхэри ежь дэжь къэкӀуагъэх. Исус тӀыси, Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэу ыублагъ. 3Ащ дэжьым бзылъфыгъэ горэ, зинэ зышӀэ пэтэу къаубытыгъэр Тэурат егъэджэкӀо пащэхэми фарисейхэми Исус къыфащи, утыгум къырагъэуцуи, 4къыраӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, мы бзылъфыгъэр, зинэ ышӀэ пэтэу, къаубытыгъ. 5Мыщ фэдэхэм мыжъохэмкӀэ тяозэ, тыукӀынхэу Тэурат хабзэм зэритэу пегъымбар Мусэ унашъо къытфишӀыгъ[*]. О сыда епӀуалӀэрэр+?

6Аущтэу зыкӀаӀуагъэр Исус Ӏоф хагъэфэнышъ, зэрагъэмысэн горэ къагъотыныр ары. Ау Исус зиуфи, ӀапэкӀэ чӀыгум зыгорэ тыритхагъ+. 7Зэпамыгъэоу къеупчӀыхэ зэхъум, Исус зыкъыузэнкӀыжьи, ариӀуагъ:

– Шъуащыщэу псэкӀод зимыӀэр апэу бзылъфыгъэм мыжъокӀэ ерэу+.

8Ар зареӀом, зиуфэжьи, чӀыгум тетхэу ыублэжьыгъ.

9Ар зызэхахым, агухэмкӀэ загъэмысэжьэу, анахьыжъхэр апэ итхэу, зым ыуж адрэр итэу, аужырэм нэс зэкӀэ ӀукӀыжьыгъ. Исус изакъоу къэнагъ, бзылъфыгъэри утыгум къинагъ. 10Исус зыкъыузэнкӀыжьи, бзылъфыгъэм нэмыкӀ зи ылъэгъужьыгъэпти, риӀуагъ:

– О бзылъфыгъ, узгъэмысэщтыгъэхэр тыдэ щыӀэха? Узгъэмысэн цӀыф зи къэнагъэп, ара?

11– Хьау, Зиусхьан, – къыӀуагъ бзылъфыгъэм, – цӀыф зи къэнагъэп.

– Сэри узгъэмысэрэп, – къыӀуагъ Исус. – КӀожь, джы щегъэжьагъэу псэкӀод умышӀэжь+.

Исус – мы дунаим инэфын

12Исус джыри цӀыфмэ адэгущыӀи, къыӀуагъ:

– Дунаим инэфынэр сэры. Сэ сауж къырыкӀорэр шӀункӀым хэтэу зекӀощтэп, щыӀэныгъэм инэфынэ ыгъотыщт нахь+.

13– О ор-орэу шыхьат узфэхъужьы, – къыраӀуагъ фарисейхэм. – Арышъ, шыхьат ухъущтэп+.

14– Сэ шыхьат сызфэхъужьми, сишыхьатныгъэ шъыпкъэ, – ариӀожьыгъ Исус, – сыда пӀомэ, сэ сызщыщри сыздакӀорэри сэшӀэ. Ау шъо сызщыщри сыздакӀорэри шъушӀэрэп+. 15Мы дунаим ицӀыфхэм Ӏофхэм хьыкум зэратырашӀыхьэрэм фэдэу хьыкум шъошӀы. Сэ зыми хьыкум тесшӀыхьэрэп+. 16Ау зыгорэм хьыкум тесшӀыхьэ хъумэ, ащыгъум хьыкумэу тесшӀыхьэрэр шъыпкъэ, сыда пӀомэ, сэ зизакъоп, Ты лъапӀэу сыкъэзгъэкӀуагъэри сигъус+. 17НэбгыритӀумэ къаушыхьатырэр шыхьат хъунэу шъуи Тэурат хабзэ ит[*]+. 18Сэр-сэрэу шыхьат сызфэхъужьы. Ты лъапӀэу сыкъэзгъэкӀуагъэри шыхьат къысфэхъу+.

19Арыти къеупчӀыгъэх:

– Тыдэ щыӀа уятэ?

– Сэри ся Ти шъо тышъушӀэрэп, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус. – Сэ сышъушӀэщтыгъэмэ, ся Ти шъушӀэщтыгъэ+.

20Исус Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, Тхьэм тын фашӀэу ахъщэр зыдалъхьэрэ пхъуантэхэм адэжь щытэу, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэ зэхъум, а гущыӀэхэр къыӀуагъэх. Зыми ар ыубытынэу фежьагъэп, сыда пӀомэ, зыщаубытыщтым игъо къэсыгъэгопти ары+.

Сэ сыздакӀорэм шъо шъукъэкӀон шъулъэкӀыщтэп

21Исус джыри ахэмэ ариӀуагъ:

– Сэ сышъухэкӀыжьыщт, шъори шъукъыслъыхъущт, ау шъуипсэкӀодшӀагъэхэр шъутелъхэу шъулӀэжьыщт. Сэ сыздакӀорэм шъо шъукъэкӀон шъулъэкӀыщтэп+.

22– Ежь-ежьырэу зиукӀыжьыщта? – аӀуагъ джуртхэм. – Ара «Сэ сыздакӀорэм шъо шъукъэкӀон шъулъэкӀыщтэп» зыкӀиӀорэр?

23– Шъо ыхэ шъущыщ, сэ ыпшъэ сыщыщ, – ариӀуагъ Исус. – Шъо мы дунаим шъущыщ, сэ мы дунаим сыщыщэп+. 24«ШъуипсэкӀодшӀагъэхэр шъутелъхэу шъулӀэжьыщт» шъосӀуагъэ. Шъыпкъэ, сэ хэтми сызщыщыр къызышъуасӀокӀэ, шъушӀошъ мыхъумэ, шъуипсэкӀодшӀагъэхэр шъутелъхэу шъулӀэжьыщт.

25– О хэта узщыщыр адэ? – къыраӀуагъ ахэмэ.

– Апэм щегъэжьагъэу сэ хэтми сызщыщыр къызэрэшъосӀуагъэм сытет, – ариӀожьыгъ Исус. 26– Шъо къышъохьылӀагъэу шъузэрызгъэмысэн Ӏаджи къэсӀонэу сиӀ, ау сыкъэзгъэкӀуагъэр шъыпкъэ, ащ къыӀохэу зэхэсхыгъэхэр дунаим ицӀыфмэ ясэӀо+.

27Исус Ты лъапӀэм ехьылӀагъэу къызэрадэгущыӀэрэр къагурыӀуагъэп. 28Арыти, Исус ариӀуагъ:

– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо зышъуӀэтыкӀэ,[*] хэтми сэ сызщыщри сэр-сэрэуи зи сымыгъэцакӀэу, ся Тэ гущыӀэхэу сигъэшӀагъэхэр къызэрэсӀохэрэр къэшъушӀэщт+. 29СыкъэзгъэкӀуагъэр сигъусэ, сизакъоу сыкъыгъэнагъэп, сыда пӀомэ, ежь игъоу ылъытэрэ Ӏофхэр сыдигъуи сэгъэцакӀэхэшъ ары+.

30Исус а гущыӀэхэр къыӀохэзэ, цӀыфыбэмэ ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ+.

Шъыпкъагъэм шъхьафит шъуишӀыжьыщт

31Исус джуртхэу шӀошъхъуныгъэ къыфызиӀэ хъугъэхэм ариӀуагъ:

– Сэ сигущыӀэхэр шъугухэм арылъхэмэ, шъыпкъэмкӀэ сигъогу рыкӀохэрэм шъуащыщ. 32Джащыгъум шъыпкъэр къэшъушӀэщт, шъыпкъэми шъхьафит шъуишӀыжьыщт+.

33– Тэ Ибрахьимэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм тащыщ, егъашӀэми зыми тырипщылӀыгъэп, – къыраӀожьыгъ ахэмэ. – «Шъхьафит шъухъужьыщт» зыфапӀорэм сыда къибгъэкӀырэр+?

34– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус. – Хэти псэкӀод зышӀэрэр псэкӀодшӀэным пщылӀы фэхъужьы+. 35Ау унэм къинэжьынэу пщылӀым къыфанэрэп. Тым ыкъу ары унэм къинэжьырэр+. 36Арышъ, Къо лъапӀэм шъхьафит шъуишӀыжьмэ, шъхьафит шъыпкъэ шъухъужьыщт. 37Ибрахьимэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм шъузэращыщыр сэшӀэ, ау сигущыӀэхэр шъугухэм арылъхэпышъ, сышъуукӀынэу сауж шъуит+. 38Сэ ся Тэ дэжь щыслъэгъугъэхэр ары къасӀохэрэр, шъори шъуятэ дэжь щышъулъэгъугъэ Ӏофхэр ары жъугъэцакӀэхэрэр.

Шъуятэр шэйтаныр ары

39– Тэ тятэр Ибрахьим ары, – къыраӀуагъ джуртхэм Исус.

– Ибрахьимэ шъурибыныгъэмэ, Ибрахьимэ иӀофхэр жъугъэцэкӀэщтыгъэх, – ариӀожьыгъ Исус+. 40– Ау джы сышъуукӀынэу сауж шъуит, Тхьэм къыӀорэ шъыпкъэр зэхэсхыгъэу къышъосӀуагъэ пэтми. Ибрахьимэ ащ фэдэ Ӏофхэр ышӀэщтыгъэхэп. 41Шъо шъуятэ Ӏофхэу ыгъэцакӀэхэрэр шъори шъогъэцакӀэх.

– ЗинэкӀэ тэ тыкъэхъугъэп, – къыраӀуагъ Исус. – Ты закъоу тиӀэр Тхьэр ары+.

42– Тхьэр шъуятагъэмэ, сэ шӀу сышъулъэгъущтыгъ, – ариӀуагъ Исус, – сыда пӀомэ, сэ Тхьэм сыщыщэу мыщ сыкъэкӀуагъ. Сэр-сэрэу сыкъэкӀуагъэп, ежь сыкъыгъэкӀуагъ нахь. 43Сэ къасӀохэрэр сыд пае къыжъугурымыӀохэра? Сэ къасӀохэрэм шъуядэӀун шъулъэкӀырэпышъ ары къызкӀыжъугурымыӀорэр. 44Шъуятэр шэйтаныр ары. Шъуятэ зыфаер ары шъо жъугъэцэкӀэнэу шъузыфаер. Апэм щегъэжьагъэу ар цӀыф укӀакӀу, шъыпкъэми тетэп, сыда пӀомэ, шъыпкъэ зи хэлъэпышъ ары. Ащ пцӀы зиусыкӀэ, ыгу илъыр къеӀо, сыда пӀомэ, ар пцӀыусышъ, пцӀыри къызхэкӀырэр ежьырышъ ары+. 45Ау сэ шъыпкъэр къызэрэсӀорэм пае, къасӀохэрэр шъушӀошъ хъурэп. 46Сэ псэкӀод сшӀагъэу шъуащыщ горэм къыушыхьатын ылъэкӀына? Шъыпкъэр къэсэӀо пэтми, сыд пае къасӀохэрэр шъушӀошъ мыхъура? 47Тхьэм ибынхэр ежь игущыӀэхэм ядэӀух, ау шъо Тхьэм игущыӀэхэм шъузкӀямыдэӀурэр Тхьэм шъурибынэпышъ ары.

Ибрахьимэ къэхъуным ыпэкӀэ сэ сыщыӀ

48– Самарие цӀыфхэм уащыщ, джынапцӀи о пхэс тэӀо. Тэ къатӀорэр шъыпкъэба? – къыраӀожьыгъ джуртхэм Исус+.

49– ДжынапцӀэ сэ схэсэп, – апигъодзыжьыгъ Исус. – Сэ ся Тэ лъытэныгъэ фэсэшӀы, ау шъо шъукъысэхъоны+. 50Сэ сищытхъу ыуж ситэп, ау сищытхъу ыуж итэу, цӀыфхэм хьыкум атезышӀыхьэрэр щыӀ+. 51Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, сигущыӀэхэр зыгъэцакӀэрэм егъашӀэми лӀэныгъэр ылъэгъущтэп+.

52Исус ар зеӀом, джуртхэм къыраӀожьыгъ:

– ДжынапцӀэр о зэрэпхэсыр джы тшӀагъэ. Ибрахьимэ лӀагъэ, пегъымбархэри лӀагъэх, ау о «Сэ сигущыӀэхэр зыгъэцакӀэрэр егъашӀэми лӀэжьыщтэп» оӀо. 53Тятэжъышхо Ибрахьимэ нахьи унахь ина о? Ар лӀагъэ, пегъымбархэри лӀагъэх. О ухэтэу зыплъытэжьыра?

54– Сэ сыкъызщытхъужьмэ, сищытхъу зи уасэ иӀэп, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус. – Ау сищытхъу зышӀырэр ся Тэу шъо шъуи Тхьэу зыфашъуӀорэр ары+. 55Ар шъо шъушӀэрэп, ау сэ сэшӀэ. Ар сымышӀэу сӀуагъэмэ, сэри шъощ фэдэу пцӀыус сыхъущтыгъ. Ау ар сэшӀэ, игущыӀэхэри сэгъэцакӀэх+. 56Шъуятэжъышхо Ибрахьимэ симафэ зэрилъэгъущтымкӀэ гушӀощтыгъэ. Ар ылъэгъугъ ыкӀи гушӀуагъэ+.

57– Илъэс шъэныкъо умыныбжьэу, ау щытми Ибрахьимэ плъэгъугъэу оӀо, – къыраӀуагъ джуртхэм Исус.

58– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, – ариӀожьыгъ Исус. – Ибрахьимэ къэхъуным ыпэкӀэ сэ сыщыӀ.

59Исус ар зареӀом, аукӀыным пае еонхэу мыжъохэр къаштагъэх, ау Исус амылъэгъоу къахэкӀыжьи, Тхьэм иунэшхо къычӀэкӀыжьыгъ+.

ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ

Нэшъоу къэхъугъэ лӀы горэ Исус зэригъэхъужьыгъэр

9^1Исус къыкӀухьэзэ, нэшъоу къэхъугъэ лӀы горэ ылъэгъугъ. 2Игъогу рыкӀохэрэр ежь къеупчӀыгъэх:

– Рабби, мы лӀыр нэшъоу къэхъунэу хэта псэкӀод зышӀагъэр, ежьыра, ятэ-янэхэр ара+?

3– Мы лӀыри ятэ-янэхэри арэп зилажьэр, ау нэшъоу къызкӀэхъугъэр ежь къехъулӀэрэмкӀэ Тхьэм иӀофхэр нафэ къэхъунхэр ары, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус. 4– Мафэу щэтыфэ, сыкъэзгъэкӀуагъэм иӀофхэр згъэцэкӀэнхэ фае. Чэщыр къэсыщт. Чэщыр къызысыкӀэ, зыми зи ышӀэн ылъэкӀыщтэп+. 5Дунаим сытетыфэкӀэ, дунаим инэфынэр сэры+.

6Исус ар къызеӀом, чӀыгум теужъунтхи, ӀупсыкӀэ етӀагъо зэхишӀыхьи, зэхишӀыхьагъэр нэшъум ынэмэ ащифагъ+.

7– Силоам псыхъурэе зыгъэпскӀыпӀэм кӀуи, зыщытхьакӀ, – риӀуагъ Исус нэшъум. (Силоам къикӀырэр «АгъэкӀуагъэр» ары.) Нэшъур кӀуи, зитхьакӀи, ылъэгъу хъугъэу къэкӀожьыгъ+.

8Гъунэгъухэми, ар зэрэнэшъугъэр зылъэгъугъагъэхэми аӀуагъ:

– ЛъэӀуакӀоу щысыщтыгъэр арыба мыр?

9– Ары, – ыӀуагъ зы купым.

– Хьау, арэп, ащ фэд ныӀэп, – аӀуагъ нэмыкӀхэм.

– Сэры ар, – ыӀуагъ ежь.

10– О унэхэр сыдэущтэу къаплъэхэу хъугъа? – еупчӀыгъэх ахэр.

11– Исус зыцӀэ лӀым етӀагъо зэхишӀыхьи, а зэхишӀыхьагъэр сынэмэ къащифи, «Силоам псыхъурэе зыгъэпскӀыпӀэм кӀуи, зыщытхьакӀ» къысиӀуагъ. Аущтэу сыкӀуи, зызысэтхьакӀым, сынэхэр къаплъэхэу хъугъэ, – къариӀожьыгъ а лӀым.

12– Тыдэ щыӀа ар? – къеупчӀыгъэх ахэр.

– СшӀэрэп, – къариӀожьыгъ ащ.

Исус Ӏофышхо гъэшӀэгъонэу ышӀагъэр фарисейхэм зэрагъэунэфыгъэр

13Джащыгъум а лӀэу нэшъугъэр фарисейхэм адэжь ащагъ. 14Ау Исус етӀагъо зэхишӀыхьи, нэшъум ынэхэр къызигъэплъэгъэ мафэр шэмбэт мэфагъ+. 15Арыти, фарисейхэр а лӀым къеупчӀыгъэх:

– Сыдэущтэу унэхэр къаплъэхэу хъугъэ?

– ЯтӀэ сынэхэм ащ къатырилъхьи, зызысэтхьакӀым, слъэгъу хъугъэ, – къариӀожьыгъ а лӀым.

16– Мы лӀыр Тхьэм дэжь къикӀырэп, – аӀуагъ фарисейхэм ащыщ заулэмэ, – сыда пӀомэ, шэмбэт мафэр ыгъэлъапӀэрэп[*].

– ПсэкӀодышӀэ лӀы горэм ащ фэдэ нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр ышӀэн ылъэкӀына? – аӀуагъ нэмыкӀхэм. Аущтэу ахэмэ куп-купэу загощыгъ+.

17– О унэхэр ары ащ къыгъэплъагъэхэр. А лӀым сыда епӀуалӀэрэр? – джыри еупчӀыгъэх нэшъугъэм.

– Ар пегъымбар гор, – пэгъокӀ ытыжьыгъ а лӀым+.

18Ау щытми, а лӀэу зынэхэр къэплъэжьыгъэм ятэ-янэхэр къарагъащэхэу яупчӀыфэхэ, ар зэрэнэшъугъэри, ынэхэр къаплъэхэу зэрэхъугъэри джуртмэ ашӀошъ хъугъэп.

19– Шъо шъукъоу нэшъоу къэхъугъэу зыфашъуӀорэр ара мыр? – яупчӀыгъэх ахэмэ. – Сыдэущтэу ылъэгъу хъугъа?

20– Мыр тэ зэрэткъори, нэшъоу къызэрэхъугъэри тэшӀэ, – къаӀуагъ ятэ-янэмэ. 21– Ау джы ылъэгъу зэрэхъугъэри, ынэхэр къэзгъэплъагъэри тшӀэрэп. Ежь шъуеупчӀ, ежь ышъхьэкӀэ джэуап къышъуитыжьынэу ыныбжь икъугъ.

22Ятэ-янэхэм аущтэу къызкӀаӀуагъэр джуртхэм ащыщынэщтыгъэхэти ары; сыда пӀомэ, хэт щыщми Исус зэрэ Христосыр зыдагъэр синэгогум чӀафынэу[*] джуртмэ зэдаштагъэти ары+. 23Джары, «Ыныбжь икъугъ, ежь шъуеупчӀ» къызкӀаӀуагъэр ятэ-янэхэм.

24Арыти, джуртхэр нэшъугъэм ятӀонэрэу къежэхи, раӀуагъ:

– Тхьэм щытхъу фэшӀ. Мы лӀыр зэрэпсэкӀодышӀэр тэ тэшӀэ.

25– Ар лӀы псэкӀодышӀэми сшӀэрэп, – къыӀожьыгъ нэшъугъэм. – Ау мы зыр сэшӀэ, сэ сынэшъугъ, джы слъэгъу хъугъэ.

26– Сыд къыуишӀагъэр? – еупчӀыгъэх етӀани. – Сыдэущтэу унэхэр къыгъэплъагъэха?

27– ШъосӀогъах, ау шъукъедэӀугъэп, сыд пае джыри зэ зэхэшъухынэу шъуфая? – къариӀуагъ нэшъугъэм. – Шъори ащ игъогу шъурыкӀонэу шъуфая?

28Аущтэу къызареӀом, ехъоныхи, раӀуагъ:

– О мы лӀым игъогу рыкӀохэрэм уащыщ, ау тэ пегъымбар Мусэ игъогу рыкӀохэрэм тащыщ. 29Тхьэр пегъымбар Мусэ къызэрэдэгущыӀагъэр тэшӀэ, ау мы лӀыр къыздикӀыгъэр тшӀэрэп+.

30– Ар къыздикӀыгъэр зэрэшъумышӀэрэр арыба гъэшӀэгъоныр, ау ащ сынэхэр къыгъэплъагъэх, – къариӀуагъ лӀым. 31– Тхьэр псэкӀодышӀэ цӀыфхэм зэрямыдэӀурэр тэшӀэ, ау Тхьэм шӀолӀыкӀ фызиӀэу, Тхьэм игъоу ылъытэрэ Ӏофхэр зыгъэцакӀэрэр ары Тхьэр зэдэӀурэр+. 32Ау цӀыф горэм нэшъоу къалъфыгъэр къыгъэплъагъэу егъашӀэми цӀыфмэ зэхахыгъэп. 33Мы лӀыр Тхьэм дэжь къимыкӀыгъэмэ, ащ зи ыгъэцэкӀэн ылъэкӀыщтгъэп.

34– О хъурэябзэу упсэкӀодышӀэу укъалъфыгъ, – раӀожьыгъ ахэмэ. – Зыгорэ о тэбгъэшӀэщт, ара? ЕтӀанэ синэгогум къычӀафыгъ.

Фарисейхэм янэшъугъ

35А лӀыр синэгогум къызэрэчӀафыгъэр Исус зэхихыгъ, ащ нэужми ар зелъэгъум, риӀуагъ:

– Тхьэм ы КъокӀэ шӀошъхъуныгъэ уиӀа?

36– Тхьэматэ, – пэгъокӀ къытыжьыгъ а лӀым, – шӀошъхъуныгъэ фысиӀэнэу хэта зыфапӀорэр, къысаӀу!

37– Ар о плъэгъугъэ, джы къыбдэгущыӀэрэр ары, – риӀуагъ Исус+.

38– ШӀошъхъуныгъэ сиӀэ хъугъэ, Зиусхьан, – ыӀуи, а лӀыр Исус ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэкӀэ итӀысхьагъ.

39– Зымылъэгъухэрэм алъэгъу хъужьынэу, зылъэгъоу зышӀошӀыхэрэм амылъэгъужь хъуным пае, цӀыфхэм хьыкум атесшӀыхьанэу мы дунаим сыкъытехьагъ, – къыӀуагъ Исус.

40Фарисейхэм ащыщхэу Исус игъусагъэхэм Исус ар къыӀуагъэу зызэхахым, къеупчӀыгъэх:

– Тэри тынэшъоу ара зыфапӀорэр+?

41– Шъунэшъугъэмэ, псэкӀод шъуиӀэщтыгъэп, ау «тэлъэгъу» шъоӀошъ, шъуипсэкӀод къышъутенэжьы, – ариӀожьыгъ Исус+.

ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ

Мэлэхъо дэгъур

10^1– Шъыпкъэ дэдэр сэ шъосэӀо, мэлэщым къэлапчъэмкӀэ дэмыхьэу, нэмыкӀ чӀыпӀэкӀэ дэпшыеу дахьэрэр тыгъуакӀу, хъункӀакӀу. 2Ау къэлапчъэмкӀэ дахьэрэр мэлхэм ямэлахъу ары. 3Къэрэгъулэм мэлахъом къэлапчъэр къыфыӀуехы, мэлхэри мэлахъом ымакъэ едэӀух. Мэлахъор ежь имэлхэм ацӀэкӀэ яджэ, къыдещых. 4Мэлахъом имэл пстэури къыздищхэкӀэ, апэ итэу макӀо. Мэлхэри ащ лъэкӀох, сыда пӀомэ, ымакъэ ашӀэжьышъ ары. 5Ау хымэм ыуж ихьэхэрэп, кӀатхъужьы нахь, сыда пӀомэ, хымэ макъэр ашӀэрэпышъ ары.

6А гъэсэпэтхыдэр Исус ариӀуагъ. Ау ащ къикӀырэр ахэмэ къагурыӀуагъэп+.

7Арыти, Исус джыри къыӀуагъ:

– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, мэлэщым икъэлапчъэр сэры. 8СапэкӀэ къэкӀогъэ пстэури тыгъуакӀох, хъункӀакӀох, мэлхэри ахэмэ ядэӀугъэхэп. 9Къэлапчъэр сэры. СэркӀэ дахьэрэр мыкӀодэу къэнэжьыщт, дэхьащт, къыдэкӀыжьыщт, хъупӀи ыгъотыщт+. 10ТыгъуакӀор къызфакӀорэр тыгъонэуи, ыукӀынэуи, ыгъэкӀодынэуи ары. Сэ сыкъызфэкӀуагъэр щыӀэныгъэшхоу икъугъэр цӀыфмэ ястыныр ары.

11– Мэлэхъо дэгъур сэры. Мэлэхъо дэгъум ыпсэ мэлхэм апае еты+. 12Мэлхэр зимыеу пкӀэ хэлъэу лажьэрэ мэлахъом тыгъужъыр къакӀоу зилъэгъукӀэ, мэлхэр къегъанэхэшъ, кӀетхъужьы. ЕтӀанэ тыгъужъыр мэлхэм къахэлъадэшъ, елӀых, зэбгырефых+. 13А лӀым зыкӀыкӀитхъужьырэр ыпкӀэ хэлъэу лажьэу, мэлхэм зэрафэмыгумэкӀырэр ары.

14-15– Мэлэхъо дэгъур сэры. Ты лъапӀэм сызэришӀэу, сэри Ты лъапӀэр зэрэсшӀэрэм фэдэу, симэлхэр сэшӀэх, мэлхэми сашӀэ. Сэ спси симэлхэм апае сэты+. 16Мы мэл Ӏэхъогъум щымыщхэу нэмыкӀ мэлхэри сиӀэх. Ахэри къэсщэнхэ фае, ахэри сымакъэ къедэӀущтых. Аущтэу зы мэл Ӏэхъогъу хъущтых, зы мэлахъуи яӀэщт+. 17Сэ спсэ къэсштэжьынэу зэрэстырэр ары Ты лъапӀэм шӀу сызкӀилъэгъурэр+. 18Сэ спсэ зыми стырихырэп, сэр-сэрэу сэты. Ар стынэуи къэсштэжьынэуи лъэкӀ сиӀ. А унашъор сэ ся Тэ къысфишӀыгъ+.

19А гущыӀэхэм апае джуртхэм джыри зэ куп-купэу загощыгъ+.

20– Ащ джынапцӀэ хэс, ыӀорэр ышӀэжьырэп. Сыда ащ шъузкӀедэӀурэр? – аӀощтыгъэ ахэмэ ащыщыбэмэ+.

21Ау нэмыкӀхэм аӀощтыгъ:

– А къыӀохэрэр джынапцӀэ зыхэс лӀым игущыӀэхэп. ДжынапцӀэм нэшъур къыгъэплъэн ылъэкӀына+?

Джуртхэм Исус зэрамыштагъэр

22ЕтӀанэ Тхьэм иунэшхо Тхьэм фагъази, зэрэратыжьыгъагъэм пае, мэфэкӀ мэфэшхохэу[*] Ерусалим щагъэмэфэкӀхэрэр къэсыгъэх. Ащыгъум кӀымэфагъ. 23Исуси Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, пачъыхьэ Сэлмэн ыцӀэкӀэ заджэхэрэ щагоу шъхьэ зытелъ къэлапчъэхэр зиӀэм къыщикӀухьэщтыгъэ+. 24Джуртмэ Исус къауцухьи, къеупчӀыгъэх:

– Нафэу къытэмыӀоу, сыд фэдизрэ джыри тэмыгъашӀэу тыщыбгъэӀэщта? Христосыр орымэ, занкӀэу къытаӀу+.

25– ШъосӀуагъэба, ау шъо шъушӀошъ хъурэп, – ариӀожьыгъ Исус. – Сэ ся Тэ ыцӀэкӀэ згъэцакӀэрэ Ӏофхэр шыхьат къысфэхъух+. 26Ау шъо шъушӀошъ хъурэп, сыда пӀомэ, зэрэшъосӀуагъэм тетэу, симэлхэм шъо шъуащыщэп. 27Симэлхэр сымакъэ къедэӀух. Сэ ахэр сэшӀэх, ахэри сауж итхэу къэкӀох. 28Ахэмэ мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ ясэты, егъашӀэми кӀодыжьыщтхэп. Зыми ахэр сӀэкӀихынхэ ылъэкӀыщтэп+. 29Сэ ся Тэу ахэр къысэзытыгъэр зэкӀэмэ анахь ин. Зыми ахэр ся Тэ ӀэкӀихынхэ ылъэкӀыщтэп. 30Ты лъапӀэмрэ сэррэ тыз+.

31Исус ар зареӀом, джуртхэм ежь аукӀыным пае, еонхэу мыжъохэр къаштагъэх+. 32Ау Исус ариӀуагъ:

– Ты лъапӀэм дэжь къикӀыгъэу, Ӏофышхо гъэшӀэгъон Ӏаджи шъозгъэлъэгъугъэ. Ахэмэ ащыщэу тара мыжъохэмкӀэ шъукъысаозэ, сызфэшъуукӀынэу шъузыфаер?

33– Ӏофышхо гъэшӀэгъон горэ о зэрэпшӀагъэр арэп мыжъохэмкӀэ тыкъыуаозэ, утыукӀынэу тызыкӀыфаер, ау о уцӀыфэу «Сытхь» пӀоу, Тхьэр зэрэбгъэпцӀырэр ары, – къыраӀожьыгъ джуртхэм+.

34– Шъо шъуи Тэурат хабзэ итба, Тхьэм моущтэу зэриӀуагъэр[*]: «Сэ сӀуагъэ шъо шъузэрэтхьэхэр?» – ариӀожьыгъ Исус. – Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэри укъуагъэ хъущтхэп+. 35Аущтэу ежь игущыӀэхэр цӀыфхэу къызфэкӀуагъэхэм «Шъо шъутхьэх», – ариӀуагъ Тхьэм. 36Арышъ, сэ Ты лъапӀэм къыгъэнэфагъэу мы дунаим къыгъэкӀуагъэм, «Сэ Тхьэм сыри Къу», зэрэсӀуагъэм пае, сыдэущтэу «О Тхьэр огъэпцӀы», къысэшъуӀон шъулъэкӀыра+? 37Сэ ся Тэ иӀофхэр сымыгъэцакӀэхэмэ, сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зишъумыгъаӀ. 38Ау ся Тэ иӀофхэр сэгъэцакӀэхэмэ, сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ шъуимыӀэ пэтми, а ӀофхэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ зижъугъаӀ. Ащыгъум сэ Ты лъапӀэм сыщыщэу ыгу сызэрилъ зэпытри, Ты лъапӀэри къысщыщэу сыгу зэрилъ зэпытри къэшъушӀэщт, къыжъугурыӀощт+.

39Джыри зэ Исус аубытынэу фежьагъэх, ау аӀэпыкӀыгъ+.

40Ащ нэужым Исус Иордан зыцӀэ псыхъом джыри зэпырыкӀыжьи, Иуан цӀыфхэр зыщиумэхъыщтыгъэ чӀыпӀэм кӀуи, ащ къэнагъ+. 41ЦӀыфыбэхэри ыдэжь къэкӀуагъэх.

– Иуан зы нэшэнэ гъэшӀэгъони къыгъэлъэгъуагъэп, ау мы лӀым ехьылӀагъэу къыӀуагъэхэр зэкӀэ шъыпкъэх, – къаӀуагъ ахэмэ+.

42А чӀыпӀэми цӀыфыбэмэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ+.

ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ

Лазар зэрэлӀагъэр

11^1Лазар зыцӀэ лӀы горэ сымэджагъ. Ар къуаджэу Бет-Ание[*] щыщыгъ. Мерэми ышыпхъу Марти а къуаджэм щыпсэущтыгъэх+. 2А Мерэмыр[*] ары осэшхо зиӀэ дагъэр Зиусхьаным ылъакъохэм ащифи, ышъхьацкӀэ зылъэкӀыжьыгъэр. Ащ ыш Лазар ары сымэджагъэр+. 3Арыти, зэшыпхъуитӀум Исус лӀыкӀо фагъакӀуи, рырагъэӀуагъ:

– Зиусхьан, о шӀу плъэгъурэр сымадж.

4Исус ар зызэхехым, къыӀуагъ:

– А узыр лӀэныгъэ къызхэкӀырэ узэп, Тхьэм щытхъушхо фэзышӀыщт уз нахь. А узым къыхэкӀыкӀэ цӀыфхэм Тхьэм ы Къо щытхъушхо фашӀыщт.

5Марти, Мартэ ышыпхъуи, Лазари Исус шӀу ылъэгъущтыгъэх. 6Лазар зэрэсымаджэр Исус зызэхехым, зыдэщыӀэ чӀыпӀэм джыри мэфитӀукӀэ къэнагъ 7Ащ нэуж игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– Иудей хэкум тэжъугъэгъэзэжь.

8– Рабби, джуртхэр мыжъохэмкӀэ къыоонхэу, уаукӀынэу уауж зитыгъэхэр бэшӀагъап, джыри ащ окӀожьа? – къыраӀуагъ игъогу рыкӀохэрэм+.

9– Мафэр сыхьат пшӀыкӀутӀу мэхъуба? – къыӀожьыгъ Исус. – Мафэм зекӀорэр лъэпаорэп, сыда пӀомэ, дунаим инэфынэ елъэгъушъ ары+. 10Ау чэщым зекӀорэр мэлъэпао, сыда пӀомэ, нэфынэм хэтэпышъ ары.

11Исус а гущыӀэхэр зареӀохэ ужым, пигъэхъожьыгъ:

– Тиныбджэгъу Лазар хэчъыягъ, ау къэзгъэущыжьынэу сэкӀо+.

12– Зиусхьан, хэчъыягъэмэ, хъужьыщт, – къыраӀуагъ игъогу рыкӀохэрэм. 13Ау Исус зыфиӀуагъэр Лазар зэрэлӀагъэр ары, ау игъусэхэм къызэрагурыӀуагъэр чъыен къызэрыкӀом Исус игугъу ышӀэу ары.

14Джащыгъум Исус нафэу ариӀуагъ:

– Лазар лӀагъэ. 15Ау шъощ пае сигуапэ ащ дэжьым сызэрэщымыӀагъэр, шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъуным пае. Ау некӀо, ыдэжь тыжъугъакӀу.

16Исус аущтэу зареӀом, Фомэу ТӀуазэкӀэ заджэхэрэм адрэ нэбгырэхэу Исус игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– НекӀох, тэри Исус тыдэрэкӀод+.

Исус – лӀагъэхэр къэзгъэтэджыжьэу, щыӀэныгъэ язытырэр

17ЕтӀанэ ащ зынэсым, Лазар къэунэм зычӀалъхьажьыгъэр мэфиплӀ зэрэхъугъэр Исус къышӀагъ. 18Къуаджэу Бет-Ание стадие пшӀыкӀутфыкӀэ Ерусалим пэчыжь. 19Лазар зэрэлӀагъэм пае, джуртыбэ тхьаусхакӀо Мартэрэ Мерэмрэ къафэкӀуагъ. 20Мартэ Исус къызэрэкӀорэр зызэхехым, пэгъокӀыгъ, ау Мерэм унэм къинагъ.

21– Зиусхьан, – риӀуагъ Исус Мартэ. – О мыщ ущыӀагъэмэ, сэ сшы лӀэщтыгъэп. 22Ау о Тхьэм сыд щыщкӀи уелъэӀумэ, джыдэдэми ар къызэрэпфишӀэщтыр сэшӀэ.

23– О пшы къэтэджыжьыщт, – къыриӀуагъ Исус.

24– Аужырэ мафэу лӀагъэхэр къызщытэджыжьыщтым ари къызэрэтэджыжьыщтыр сэшӀэ, – къыриӀожьыгъ Мартэ+.

25– ЛӀагъэхэр къэзгъэтэджыжьэу, щыӀэныгъэр язытырэр сэры; сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэр лӀэми, щыӀэщт;+
26хэти ащ фэдэ щыӀэныгъэ зиӀэ хъоу, сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэр егъашӀэми лӀэжьыщтэп. Ар пшӀошъ мэхъуа? – къеупчӀыгъ Исус+.

27– Ары, Зиусхьан, – риӀожьыгъ Мартэ. – Тхьэм ы Къоу дунаим къэкӀон фэегъэ Христосыр зэрэорыр сшӀошъ мэхъу+.

28Мартэ ар къызеӀом, ыгъэзэжьи, ышыпхъу Мерэм къеджи, шъэфэу риӀуагъ:

– Дин гъэсакӀор къэкӀуагъэу къыоджэ.

29Мерэм ар зызэхехым, псынкӀэу къэтэджи, Исус дэжь кӀуагъэ. 30Исус джыри къуаджэм дэхьэгъэгъэгоп, Мартэ зыщыӀукӀагъэм дэжь щытыгъ. 31Джуртхэу тхьаусхакӀо къэкӀуагъэхэу Мерэм игъусэхэу унэм исыгъэхэм псынкӀэу тэджи, ар унэм икӀыгъэу залъэгъум, къэунэм кӀонышъ, ащ дэжь щыгъынэу ашӀошӀи, ыуж ихьагъэх. 32Ау Мерэм Исус зыдэщыӀэм кӀуи, Исус зелъэгъум, ылъакъохэм адэжь зыщыридзыхи, риӀуагъ:

– Зиусхьан, о мыщ ущыӀагъэмэ, сшы лӀэщтыгъэп.

33Исус Мерэм гъэу, ащ игъусэхэу къэкӀогъэ джуртхэри гъыхэу зелъэгъум, ыгу къеуи, лъэшэу къэчэфынчъагъ.

34– Тыда хьадэр зыщычӀэшъулъхьажьыгъэр? – яупчӀыгъ Исус.

– Зиусхьан, къакӀуи, еплъ, – къыраӀуагъ ахэмэ.

35Джащыгъум Исус къэгъыгъ+.

36Ар залъэгъум, джуртмэ къаӀуагъ:

– Ащ шӀу зэрилъэгъущтыгъэм шъуеплъ!

37– Мы лӀэу нэшъум ынэхэр къэзгъэплъагъэм а лӀыр ымыгъэлӀэн ылъэкӀыщтыгъэба? – къаӀуагъ ахэмэ ащыщхэу заулэмэ+.

Исус Лазар лӀагъэхэм къызэрахигъэтэджыкӀыжьыгъэр

38Исус ыгу лъэшэу хэкӀэу, къэунэм кӀуагъэ. Ар гъочӀэгъыгъ, мыжъуи Ӏуалъхьажьыгъагъ+.

39– Мыжъор Ӏушъух, – къыӀуагъ Исус.

– Зиусхьан, – къыриуӀагъ лӀагъэм ыщыпхъу Мартэ Исус, – ар зылӀагъэр мэфиплӀ мэхъу, мэ Ӏае къыпихы хъугъэ.

40– ШӀошъхъуныгъэ уиӀэмэ, Тхьэм ищытхъушхо зэрэплъэгъущтыр къыосӀуагъэба? – риӀуагъ Исус.

41Аущтэу лӀагъэр зычӀэлъ гъочӀэгъым Ӏулъ мыжъор Ӏуахыгъ. Исуси уашъом дэплъыий, къыӀуагъ:

– Сэ ся Т! СилъэӀу укъызэредэӀугъэмкӀэ щытхъу къыпфэсэшӀы+. 42Сыдигъуи силъэӀухэм укъызэрядэӀурэр сэшӀэ. О сыкъызэрэбгъэкӀуагъэмкӀэ мыщ дэжьым щыт цӀыф купышхом шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъуным пае, мы гущыӀэхэр къэсӀуагъ+.

43Исус ар къызеӀом ыуж, мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ:

– Лазар, къычӀэкӀ!+

44ЛӀагъэм ыӀэхэми ылъакъохэми чэфынхэр къящэкӀыгъэу, ынэгуи шэкӀ фыжь ещэкӀыгъэу къычӀэкӀыгъ.

– Чэфынхэу ещэкӀыгъэхэр къытешъухыжьи, орэкӀожь! – ариӀуагъ Исус+.

Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт тхьэматэхэм Исус тхьагъэпцӀыгъэкӀэ аукӀынэу гухэлъ зэрашӀыгъэр

(Маттэ 26:1-5; Марк 14:1-2; Лука 22:12)

45•Исус Ӏофышхо гъэшӀэгъонэу ышӀагъэр залъэгъум, Мерэм дэжь къэкӀогъэгъэ джуртхэм ащыщхэу бэмэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ+. 46Ау а джуртхэм ащыщэу куп фарисеймэ адэжь кӀуи, Исус ышӀагъэр араӀотэжьыгъ. 47Дин пэщэшхохэмрэ фарисейхэмрэ хъугъэ-шӀагъэр зызэхахым, Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэр зэӀуагъэкӀагъэх.

– Сыда тшӀэщтыр? – аӀозэ, зэхэупчӀыхьажьыгъэх. – Мы лӀым нэшэнэ гъэшӀэгъон Ӏаджи къегъэлъагъо. 48Ащ тыпэмыуцоу къэдгъанэмэ, цӀыф пстэуми ежьымкӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъущт. Рим къэралыгъошхом щыщхэу, мы хэгъэгур зыӀэ илъхэр къэкӀонхэшъ, Тхьэм иунэшхуи ттырахынышъ, тлъэпкъи агъэкӀодыщт.

49Джуртхэм ащыщэу, а илъэсым дин пэщэшхоу Кайафэ [*] зыцӀэм адрэмэ ариӀуагъ:

– Шъо зи шъушӀахэрэп. 50Тэ тлъэпкъ зэкӀэ кӀодыным нахьи, лъэпкъым пае нэбгырэ закъо лӀэмэ, тэркӀэ зэрэнахьышӀур къыжъугурыӀорэба+?

51Ар ежь-ежьырэу къыӀуагъэп, ау а илъэсым дин пэщэшхуагъэти, джурт лъэпкъым пае Исус ыпсэ зэритыщтыр Тхьэм ащ ыгу къырилъхьи, къыригъэӀуагъ+. 52Исус ыпсэ зыфитыщтыр джурт лъэпкъым пае закъор армырэу, Тхьэм ибынхэу зэбгыридзыгъэхэр зы хъунхэуи зы чӀыпӀэ щиугъоижьынхэуи ары+. 53Арыти, а мафэм щегъэжьагъэу Исус аукӀынэу рахъухьагъ+.

54Ащ къыхэкӀэу цӀыфхэм алъэгъоу Исус джуртхэм къахэхьажьыгъэп, ау а чӀыпӀэм икӀи, шъоф нэкӀым ылъэныкъокӀэ ит къуаджэу Ефраим[*] кӀуи, игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу ащ къэнагъ.

55Джуртхэм ямэфэкӀ мэфэшхоу Ӏутыжъ зыцӀэр къэблэгъагъэти, диным къызэриӀорэм тетэу, мэфэкӀ мэфэшхом ыпэкӀэ загъэкъэбзэжьынэу а хэкум щыщхэу цӀыфыбэхэр Ерусалим къэкӀуагъэх+. 56Джащыгъум Исус лъыхъущтыгъэх, Тхьэм иунэшхо чӀэтхэуи зэхэупчӀыхьажьыщтыгъэх:

– Сыда шъуӀорэр шъо? МэфэкӀ мэфэшхом пае ар къэкӀонба?

57Ау дин пэщэшхохэмрэ фарисейхэмрэ Исус аубытыным пае, унашъо къыдагъэкӀыгъагъ:

– Хэти Исус зыдэщыӀэр зышӀэрэм макъэ къытигъэӀун фае+.

ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ

Мерэм осэшхо зиӀэ дагъэр Исус ылъакъохэм зэращифагъэр

(Маттэ 26:6-13; Марк 14:3-9)

12^1•МэфэкӀ мэфэшхоу Ӏутыжъ зыцӀэр къэсынкӀэ мэфих къэнагъэу, Исус къуаджэу Бет-Ание къэкӀуагъ. Лазарэу Исус лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъэр ащ щыпсэущтыгъ+. 2Исус пчыхьэшъхьашхэ къыфагъэхьазырыгъ, Марти бысымгощагъ. Исус игъусэу Ӏанэм пэсыгъэхэм Лазари ахэсыгъ+. 3Джащыгъум Мерэм нард дэгъэ[*] къабзэу, осэшхо зиӀэу, мэӀэшӀу зыпихырэр зэрыт дэгъалъэр къышти, Исус ылъакъохэм ащифи, ышъхьацкӀи ылъэкӀыжьыгъэх. Дагъэм къыпихырэ мэ ӀэшӀур унэм изы хъугъэ+.

4Ау Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу Иудэ Искариотэу, Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыщтым къыӀуагъ:

5– Мы дагъэу осэшхо зиӀэр динар шъищкӀэ тщэу тхьамыкӀэхэм сыда зыкӀятымытыгъэр?

6Иудэ ар зыкӀиӀуагъэр тхьамыкӀэхэм ыгу афэгъукӀэ арэп, тыгъокӀуагъэти ары нахь. Ащ ахъщалъэр ыӀыгъыгъэти, ахъщэу ащ ралъхьэрэм хэтыгъухьэщтыгъ+.

7– Мы бзылъфыгъэм ыуж икӀ, – къыӀуагъ Исус. – Сэ сызщычӀалъхьажьыщт мафэм пае мы дагъэр сфиӀыгъыгъ. 8Сыда пӀомэ, тхьамыкӀэхэр шъо къышъухэт зэпытых, ау сэ сышъухэт зэпытыщтэп+.

9ЦӀыф купышхоу джуртхэм ащыщхэм Исус ащ дэжь зэрэщыӀэр зэхахыгъэти, къэкӀуагъэх, ау къызфэкӀуагъэхэр Исус изакъоп, Лазарэу лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъэри зэрагъэлъэгъунэу арыгъэ+. 10Аущтэу дин пэщэшхохэм Лазари аукӀынэу рахъухьагъ, 11сыда пӀомэ, Лазар пае джуртыбэхэр ятхьэматэхэм агокӀыхи, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ.

Щытхъушхо иӀэу Исус Ерусалим зэрэдэхьагъэр

(Маттэ 21:1-11; Марк 11:1-11; Лука 19:28-40)

12•ЯтӀонэрэ мафэм мэфэкӀ мэфэшхом пае къэкӀогъэ цӀыф купышхохэм Исус Ерусалим къызэрэкӀорэр зэхахыгъ. 13Зызэхахым, пальмэ чъыгым[*] икъутамэхэр аштэхи, Исус пэгъокӀынхэу дэкӀыгъэх, мэкъэшхокӀэ къаӀозэ:

– Хьусаннэ![*] Израиль ипачъыхьэу Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къакӀорэм щытхъушхор ий!+

14ЕтӀанэ Исус зы щыд къунан къыгъоти, тетӀысхьагъ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,[*]

15«Умыщын, къалэу Цион. Мары, уипачъыхьэ щыд къунаным тесэу къэкӀо»+.

16Исус игъогу рыкӀохэрэм а хъугъэ-шӀагъэм къикӀырэр къагурыӀуагъэп, ау Исус щытхъушхо иӀэ хъугъэу, уашъом зыдэкӀоежьым ыуж, Исус ехьылӀагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм а гущыӀэхэр зэрарытхэри, а гущыӀэхэм атетэу цӀыфхэр Исус зэрэдэзекӀуагъэхэри агу къэкӀыжьыгъ+.

17ЦӀыфхэу купышхом хэтхэу Исус игъусагъэхэм адрэ цӀыфхэм араӀуатэ зэпытыщтыгъ, Исус Лазар еджи, къэунэм къычӀигъэкӀыжьи, лӀагъэхэм къызэрахигъэтэджыкӀыжьыгъэр. 18А нэшэнэ гъэшӀэгъоныр къызэригъэлъэгъуагъэр цӀыфыбэмэ зэхахыгъэти, Исус пэгъокӀынхэу дэкӀыгъэх. 19Ар залъэгъум, фарисеймэ зэраӀожьыгъ:

– Шъуеплъ, ащ зи ешъушӀэн зэрэшъумылъэкӀырэр шъолъэгъу. Мары, дунаим ицӀыф пстэури ащ ыуж ехьэ+.

Исус ежь зэраукӀыщтыр къызэриӀуагъэр

20МэфэкӀ мэфэшхом Тхьэм елъэӀунхэу къэкӀуагъэхэм алыдж цӀыф заулэхэр ахэтыгъэх. 21Ахэр Галилей хэкум ит къалэу Бет-Сайдэ[*] щыщ Филипп дэжь кӀохи, елъэӀугъэх:

– Тхьэматэ, Исус тлъэгъунэу тыфай+.

22Филиппи кӀуи, Индрыс риӀуагъ. ЕтӀанэ Филиппрэ Индрысрэ кӀохи, Исус раӀуагъ.

23– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ищытхъушхо цӀыфхэм зыщалъэгъущт сыхьатыр къэсыгъ, – къариӀуагъ Исус+. 24– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, коцыцэр чӀыгум хафэу мылӀэмэ, изакъоу къэнэжьы, ау чӀыгум хафэу зылӀэкӀэ, гъэбэжъушхо къыхьыщт+. 25Зыпсэ шӀу зылъэгъурэм ыпсэ шӀокӀодыщт, ау зыпсэ мы дунаим щызыуджэгъурэм сыдигъуи щыӀэнэу къыгъэнэжьыщт+. 26Сэ къысфэлажьэрэр сауж къырэрэкӀу. Сэ сыздэщыӀэми къысфэлажьэрэри щыӀэщт. Сэ зыгорэ къысфэлажьэмэ Ты лъапӀэм ащ лъытэныгъэ фишӀыщт.

27– Джы сэгумэкӀы. Сыд сӀона? Сэ ся Т, мы къиныгъом сыхэхыжь есӀона? Мы къиныгъор сщэчынэу ары дунаим сыкъызфэкӀуагъэр+. 28Сэ ся Т, о пцӀэ ищытхъушхо цӀыфхэм ягъэлъэгъу. Исус ар зеӀом, уашъом макъэ къиӀукӀыгъ:

– Сэ сцӀэ ищытхъушхо цӀыфхэм язгъэлъэгъугъ, джыри язгъэлъэгъущт+.

29ЦӀыф купышхом хэт цӀыфхэу ащ дэжьым щытхэм ар зызэхахым, аӀуагъ:

– Ар шыблэ гъогъо макъ.

– МэлэӀич горэ ащ къыдэгущыӀагъ, – аӀуагъ нэмыкӀхэм+.

30– Мы макъэр сэщ пае къэӀугъэп, шъощ пае нахь, – къыӀуагъ Исус+. 31– Джы Тхьэм дунаим ицӀыфхэм хьыкум атыришӀыхьащт. Джы Тхьэм мы дунаим ипщ[*] тыридзыщт+. 32Ау цӀыфхэм сэ сыкъызаӀэтыкӀэ,[*] цӀыф пстэури садэжь къэсщэщт+.

33Ежь зэрэлӀэщт шӀыкӀэр ахэмэ агуригъэӀоным пае, Исус а гущыӀэхэр къыӀуагъ+.

34– Христос егъашӀэми зэрэщыӀэщтыр Тэурат хабзэм тигъэшӀагъ, – къыриӀуагъ цӀыф купышхом. – ЦӀыфхэм ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къызэраӀэтыщтыр къэоӀо, ар сыдэу хъура? ЦӀыф Лъэпкъым ы Къоу зыфапӀорэр хэта+?

35– Нэфынэр джыри зы тӀэкӀурэ къышъухэтыщт, – ариӀуагъ Исус ахэмэ. – ШӀункӀыр къышъутемыоу нэфынэр шъуиӀэфэ шъукӀу. ШӀункӀым хэтэу зекӀорэм зыдакӀорэр ышӀэрэп+. 36Нэфынэм ибын шъухъуным пае, нэфынэр шъуиӀэфэ, нэфынэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ зижъугъаӀ. А гущыӀэхэр Исус къызеӀохэм ыуж, ахэмэ ахэкӀи, амылъэгъужь хъугъэ+.

Джуртхэм яшӀошъмыхъуныгъ

37Исус ащ фэдиз нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр ахэмэ апашъхьэ къыщигъэлъэгъуагъэхэми, ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэп. 38Аущтэу зыфэхъугъэр мы гущыӀэхэу пегъымбар Ешайа къыӀуагъэхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэр ары:

«Зиусхьан, къэбарэу дгъэӀугъэр хэта зышӀошъ хъугъэр? Тхьэу Зиусхьаным ыкӀочӀэшхуи хэта нафэ зыфэхъугъэр?»+

39А гущыӀэхэр шъыпкъэх. А цӀыфхэм шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъун алъэкӀыщтыгъэп, сыда пӀомэ, пегъымбар Ешайа итхылъ итэу нэмыкӀ чӀыпӀэм къызэрэщиӀуагъэм фэдэу,[*]

40«Тхьэм ахэмэ анэхэр нэшъоу къыгъэхъугъэх, агухэри гуркъэхэу къыгъэхъугъэх. Аущтэу анэхэмкӀэ алъэгъурэп, агухэмкӀи къагурыӀорэп, ыгъэхъужьынхэм паий, Тхьэм дэжь агъэзэжьрэп»+.

41Пегъымбар Ешайа Исус щытхъушхоу иӀэн фэягъэр зэрилъэгъугъэм пае, а гущыӀэхэр къыӀуагъ. Зигугъу ышӀыгъэр Исус ары.

42Ау щытми, джурт тхьэматэхэм ащыщхэу бэмэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ, ау цӀыфмэ апашъхьэ ар къыщаӀуагъэп, «Синэгогум тыкъычӀафыщт» аӀозэ, фарисейхэм ащыщынэщтыгъэхэти+. 43Сыда пӀомэ, Тхьэм ищытхъу нахьи цӀыфмэ ящытхъу нахь шӀу алъэгъущтыгъ+.

44ЕтӀанэ Исус мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ:

– СэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъурэм шӀошъхъуныгъэ зыфыриӀэ хъурэр сизакъоу арэп, сыкъэзгъэкӀуагъэмкӀи шӀошъхъуныгъэ иӀэ мэхъу+. 45Сэ сызылъэгъурэм сыкъэзгъэкӀуагъэри елъэгъу+. 46СэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэр шӀункӀым къыхэмынэным пае, нэфынэу дунаим сыкъэкӀуагъ+.

47– Сэ сигущыӀэхэр зэхэзыххэу, ахэмэ ямыдэӀурэр згъэмысэщтэп. Сыда пӀомэ, дунаим ицӀыфхэр згъэмысэнхэу арэп сыкъызфэкӀуагъэр, ахэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьынхэу ары нахь+. 48Сэ сызэзымыпэсэу сигущыӀэхэри зымыдэрэм ежь зыгъэмысэн иӀ. ГущыӀэхэу къэсӀуагъэхэм ахърэт мафэм а цӀыфыр агъэмысэщт+. 49Сыда пӀомэ, сэр-сэрэу сигущыӀэхэр къэсӀуагъэхэп, ау Ты лъапӀэу сыкъэзгъэкӀуагъэм къэсӀощтхэр унашъо къысфишӀыгъ. 50Ащ иунашъо цӀыфхэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ зэригъэхъурэр сэшӀэ. Арышъ, къасӀохэрэр зэкӀэ Ты лъапӀэм къызэриӀуагъэм тетэу сэ къэсэӀожьых.

ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ

Исус игъогу рыкӀохэрэм алъакъохэр зэритхьакӀыгъэхэр

13^1Ӏутыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхор къэсыщтыгъ. Дунаим ехыжьынышъ, Ты лъапӀэм дэжь зыщигъэзэжьыщт сыхьатыр къызэрэсыгъэр Исус ышӀэщтыгъ. Ежь ицӀыфхэу дунаим тетхэр шӀу ылъэгъущтыгъэх, кӀэухыми нэсыфэ шӀу ылъэгъущтыгъэх+.

2Пчыхьэшъхьашхэ ашӀыщтыгъ. Исус тетыгъо зиӀэхэм аӀэкӀигъэхьанэу шэйтаным Симон Искариот ыкъоу Иудэ ыгу рилъхьэгъах+. 3Исус ыӀэ Ты лъапӀэм зэкӀэ къызэрэрилъхьагъэри, Тхьэм зэрэщыщри, Тхьэм дэжь зэригъэзэжьыщтри ышӀэщтыгъ+. 4Аущтэу Исус Ӏанэм пэкӀи, ищыгъын кӀыӀутелъ зыщихи, ӀэплъэкӀ къышти, ыбг къырищэкӀыгъ. 5ЕтӀанэ лэджэным псы ригъахъуи, игъогу рыкӀохэрэм алъакъохэр афитхьакӀыхэу, ӀэплъэкӀэу ыбг ещэкӀыгъэмкӀи афилъэкӀыжьхэу ыублагъ+. 6Исус Симон Петрэ зыбгъодахьэм, Симон Петрэ ащ къыриӀуагъ:

– Зиусхьан, слъакъохэр о птхьакӀыхэ хъуна?

7– Сэ сшӀэрэр джы о къыбгурыӀорэп, ау етӀанэ къыбгурыӀощт, – риӀожьыгъ Исус.

8– Сэ слъакъохэр егъашӀэми озгъэтхьакӀынхэп, – къыриӀуагъ Петрэ.

– ПфэсымытхьакӀымэ, сигъогу рыкӀохэрэм уащыщэп, – риӀожьыгъ Исус+.

9– О Зиусхьан, ащыгъум слъакъомэ ямызакъоу сӀэхэри сшъхьи сфэтхьакӀых, – къыриӀуагъ Симон Петрэ.

10– ЗызгъэпскӀыгъэм ылъакъохэр ары ныӀэп ытхьакӀын фаер, – риӀуагъ Исус, – сыда пӀомэ, ар зэкӀэ къабзэ; шъори шъукъабз, ауми шъо зэкӀэми шъукъабзэп+.

11Исус «Шъо зэкӀэми шъукъабзэп» зыкӀиӀуагъэр ежь тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыщтыр зэрахэтыр ышӀэщтыгъэти ары+.

12Исус ахэмэ алъакъохэр ытхьакӀыхи, ищыгъынхэр зыщилъэжьхи, зэтӀысыжьым, яупчӀыгъ:

– КъышъуфэсшӀагъэр шъошӀа? 13Шъо «Дин ГъэсакӀокӀэ», «ЗиусхьанкӀэ» шъукъысэджэ; шъуӀорэр тэрэз, аущтэуи сыщыт+. 14Сэ шъуи Зиусхьанэу, шъуи ГъэсакӀоу сыщыт пэтми, шъо шъулъакъохэр къышъуфэстхьакӀыгъ. Шъори шъулъакъохэр зэфэшъутхьакӀыжьынхэ фае+. 15ШъушӀэн фаер шъозгъэлъэгъугъ, сэ къышъуфэсшӀагъэм фэдэу, шъори шъушӀэным пае+. 16Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, Ӏофтабгэр итхьэматэ нахьи нахь инэп; ащ фэдэуи лӀыкӀор ар зыгъэкӀуагъэм нахьи нахь инэп+. 17Мы Ӏофхэр къыжъугурыӀохэу, шъогъэцакӀэхэмэ, гъогу мафэ шъутеуцуагъ+.

18•– Ау шъо зэкӀэми къышъохьылӀагъэу ар къасӀорэп. Сэ къыхэсхыгъэхэр сэшӀэх, ау Тхьэм мы игущыӀэ тхыгъэхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэ фае: «Сихьалыгъу зышхыгъэм ылъэдакъэ къысфигъэзэжьи, пый къысфэхъугъ»+.

19– Ар къэмыхъузэ, джы шъосэӀо, ар хъу зыхъукӀэ, сэ сызэрэ ХристосымкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъуным пае+. 20Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, сэ къэзгъакӀорэр къезгъэблагъэрэм сэри сыригъэблэгъагъэ мэхъу, сэ сезгъэблагъэрэми сэ сыкъэзгъэкӀуагъэри ригъэблэгъагъэу мэхъу+.

Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщ горэм ежь тетыгъо зиӀэхэм зэраригъэубытыщтыр къызэриӀуагъэр

(Маттэ 26:20-25; Марк 14:17-21; Лука 22:21-23)

21Исус а гущыӀэхэр къызеӀохэм ыуж, къэгумэкӀи, къыушыхьатэу къыӀуагъ:

– Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, шъуащыщ горэм тетыгъо зиӀэхэм саригъэубытыщт+.

22Ар къызеӀом, Исус ахэмэ ащыщэу зыфиӀорэр игъогу рыкӀохэрэм амышӀэу зэплъыжьыгъэх.

23Игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу Исус анахь шӀу ылъэгъурэр ежь къыбгъодэсэу Ӏанэм пэсыгъ+. 24Симон Петрэ а нэбгырэу Исус къыбгъодэсым Ӏэ фишӀыгъ, Исус зыфиӀорэмкӀэ еупчӀынэу.

25А лӀым Исус ыбгъэгу зычӀидзи, еупчӀыгъ:

– Зиусхьан, хэта а зыфапӀорэр?

26– Мы хьалыгъу Ӏулъхьэр апсым хэзгъэонышъ, зэстыщтыр ары зыфасӀорэр, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус. ЕтӀанэ хьалыгъу Ӏулъхьэр апсым хигъауи, Симон Искариот ыкъо Иудэ ритыгъ. 27Иудэ а хьалыгъу Ӏулъхьэр зештэм, ыгу шэйтаныр къихьагъ.

– ПшӀэнэу о угу илъыр шӀэхэу шӀэ! – риӀуагъ Исус Иудэ.

28Ау Исус ащ аущтэу зыкӀыриӀуагъэр Ӏанэм пэсыгъэмэ ащыщэу зыми къыгурыӀуагъэп. 29Иудэ ахэмэ яахъщалъэ ыӀыгъыгъэти, е «Ӏутыжъ мэфэшхом пае тищыкӀагъэр къэщэф», е «ТхьамыкӀэхэм зыгорэ ят» Исус ащ риӀуагъэу заулэмэ къашӀошӀыгъ+. 30Иудэм хьалыгъу Ӏулъхьэр Исус къызэрэӀихэу, унэм икӀыгъ. Чэщыгъэ.

УнэшъуакӀэр

31Иудэ унэм зекӀым, Исус къыӀуагъ:

– Джы цӀыфхэм ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ищытхъушхо алъэгъущт, ежьыри Тхьэм ищытхъушхо аригъэлъэгъущт+. 32Ащ Тхьэм ищытхъушхо цӀыфхэм арегъэлъэгъушъ, ежь Тхьэми ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ищытхъушхо цӀыфхэм аригъэлъэгъущт. Бэ темышӀэуи Тхьэм ащ ищытхъушхо аригъэлъэгъущт+.

33– Сибынхэр, сышъуигъусэнэу къэнэжьырэр бэп. Шъо шъукъыслъыхъущт, ау «СыздакӀорэм шъо шъукъэкӀон шъулъэкӀыщтэп» сӀуи, джуртмэ зэрясӀуагъэм фэдэу, джы шъори шъосэӀо+.

34– УнэшъуакӀэ шъосэты: ШӀу шъузэрэлъэгъу. Сэ шӀу шъузэрэслъэгъугъэм фэдэу, шъори шӀу шъузэрэлъэгъу+. 35Шъо шӀу шъузэрэлъэгъумэ, шъо сигъогу шъузэрэрыкӀорэр цӀыф пстэуми ашӀэщт.

«Сэ сызыщыщыр умышӀэу къэпӀощт» Исус Петрэ зэрэриӀуагъэр

(Маттэ 26:31-35; Марк 14:27-31; Лука 22:31-34)

36•Симон Петрэ Исус къыриӀуагъ:

– Зиусхьан, тыда уздакӀорэр?

– Сэ сыздакӀорэм джы укъыскӀэлъыкӀон плъэкӀыщтэп, ау етӀанэ укъыскӀэлъыкӀощт, – риӀожьыгъ Исус.

37– Зиусхьан, – къыриӀуагъ Петрэ. – Сыд джы сыкъыпкӀэлъыкӀон зыкӀэсымылъэкӀыщтыр? Ощ пае сэ спсэ стыщт+.

38– Сэщ пае о ппсэ птыщта? – джэуап ытыжьыгъ Исус. – Шъыпкъэ дэдэр осэӀо, атакъэр Ӏоным ыпэкӀэ сэ сызыщыщыр умышӀэу гъогогъуищэ къэпӀощт!+

ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Исус – Ты лъапӀэм дэжь кӀорэ гъогур

14^1– ШъумыгумэкӀ. ТхьэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ зижъугъаӀ, сэркӀи шӀошъхъуныгъэ зижъугъаӀ+. 2Сэ ся Тэ иунэшхо унэу хэтхэр бэ; армырыгъэмэ, шъосӀощтыгъэ: «ЧӀыпӀэ къышъуфэзгъэхьазырынэу сыкӀощт». 3СыкӀоу, чӀыпӀэ къызышъуфэзгъэхьазыркӀэ, сыкъэкӀожьынышъ, сыздэщыӀэм шъори шъущыӀэнэу шъуздэсщэщт+. 4СыздакӀорэм игъогу шъо шъошӀэ.

5– Зиусхьан, – къыриӀуагъ Фомэ Исус, – уздакӀорэр тшӀэрэп. Арышъ, уздакӀорэм игъогу сыдэущтэу тшӀэн тлъэкӀына+?

6– Гъогури, шъыпкъэри, щыӀэныгъэри сэры, – риӀожьыгъ Исус. – Сэ сигъогу рымыкӀомэ, Ты лъапӀэм дэжь цӀыф зи кӀошъущтэп+. 7Сэ сышъошӀэмэ, ся Ти шъошӀэ. Джы щегъэжьагъэу ся Тэ шъошӀэ, шъулъэгъугъэ.

8– Зиусхьан, – къыӀуагъ Филипп, – Ты лъапӀэр тэгъэлъэгъуи, ар тфикъущт+.

9– Мыщ фэдизрэ сышъуигъусагъэу, джыри о сымышӀэу ара, Филипп? – риӀуагъ Исус. – Сэ сызылъэгъугъэм Ты лъапӀэри ылъэгъугъ. Арышъ, о «Ты лъапӀэр тэгъэлъэгъу» сыдэущтэу пӀошъура+? 10Сэ Ты лъапӀэм сыщыщэу, ежь ыгу сызэрилъ зэпытри, Ты лъапӀэри сэ къысщыщэу, сыгу зэрилъ зэпытри пшӀошъ хъурэба? ГущыӀэхэу къышъуасӀохэрэр сэр-сэрэу къасӀохэрэп. Ты лъапӀэу къысщыщэу, сыгу илъ зэпытым иӀофхэр егъэцакӀэх+. 11Сэ Ты лъапӀэм сыщыщэу, ежь ыгу сызэрилъ зэпытри, Ты лъапӀэри къысщыщэу, сыгу зэрилъ зэпытри зысӀокӀэ, шъушӀошъ жъугъэхъу. Ар мыхъуми, Ӏофхэу сэ згъэцакӀэхэрэм апае шӀошъхъуныгъэ зижъугъаӀ+. 12Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм Ӏофхэу згъэцакӀэхэрэр ыгъэцэкӀэщтых, ахэмэ анахьи нахь Ӏофышхохэри ыгъэцэкӀэщтых, сыда пӀомэ, сэ Ты лъапӀэм дэжь сыкӀожьыщт+. 13Сэ сцӀэкӀэ сыд щыщкӀи Ты ЛъапӀэм шъуелъэӀумэ, къышъуфэсшӀэщт, ы Къо Ты лъапӀэм ищытхъушхо цӀыфхэм аригъэлъэгъуным пае. 14Сэ сцӀэкӀэ сыд щыщкӀи шъукъысэлъэӀумэ, къышъуфэсшӀэщт+.

Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къафыригъэхынэу Исус игъогу рыкӀохэрэр зэригъэгугъагъэхэр

15– Шъо сэ шӀу сышъулъэгъумэ, сиунашъохэр жъугъэцэкӀэщтых+. 16Сэ Ты лъапӀэм селъэӀунышъ, ащ шъуигукъао Шъушъхьэщызыхыжьын нэмыкӀ горэ къышъуфыригъэхыщт. Ар шъуигъусэ зэпытыщт+. 17Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэу цӀыфхэм шъыпкъэр язгъашӀэрэр ары. Дунаим ицӀыфхэм ар зэрамылъэгъурэм ыкӀи зэрамышӀэрэм пае, ар агу илъынэу адэн алъэкӀырэп, ау шъо ар шъошӀэ, сыда пӀомэ, шъуигъусэшъ, шъугу илъ зэпытышъ ары+. 18Шъыпкъэ, шъо ибэу шъукъэзгъэнэщтэп; шъуадэжь сыкъэкӀожьыщт. 19ТӀэкӀу шӀэмэ, дунаим ицӀыфхэм салъэгъужьыщтэп, ау шъо сышъулъэгъущт, сыда пӀомэ, сэ сыщыӀэшъ, шъори шъущыӀэщт+. 20Ау ся Тэ ыгу сызэрилъ зэпытри, шъори сыгу шъузэрилъ зэпытри, сэри шъо шъугухэм сызэрарылъ зэпытри а мафэм шъо шъушӀэщт. 21Сиунашъохэр зиӀэу, ахэр зыгъэцакӀэрэр ары сэ шӀу сызылъэгъурэр. Сэ шӀу сызылъэгъурэр ся Ти шӀу къылъэгъущт. Сэри ар шӀу слъэгъущт ыкӀи зыкъезгъэлъэгъущт+.

22Джащыгъум Иудэ (Иудэ Искариотыр арэп) Исус къыриӀуагъ:

– Зиусхьан, дунаим ицӀыфхэм о зямыгъэлъэгъоу, тэ зыкъытэбгъэлъэгъунэу оӀо, ар сыдэущтэу хъура+?

23– Сэ шӀу сызылъэгъурэм сигущыӀэхэр ыгъэцэкӀэщтых, – риӀожьыгъ Исус. – Сэ ся Ти ар шӀу къылъэгъущт, а цӀыфыми дэжь тэ тыкъэкӀонышъ, ащ ыгу тилъыщт+. 24ШӀу сызымылъэгъурэм сигущыӀэхэр ыгъэцакӀэхэрэп. ГущыӀэхэу къасӀохэу зэхэшъуххэрэр сэ сигущыӀэхэп, Ты лъапӀэу сыкъэзгъэкӀуагъэм игущыӀэх нахь.

25– Сышъуигъусэфэ, а гущыӀэхэр къышъосӀуагъ. 26Ау шъуигукъао Шъушъхьэщызыхыжьрэр, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀ ары, сэ сцӀэкӀэ Ты лъапӀэм къышъуфыригъэхыщт. Ащ зэкӀэ шъуигъэшӀэщт, сэ къышъосӀуагъэхэри зэкӀэ шъугу къыгъэкӀыжьыщтых+. 27Гупсэф къышъуфэсэгъанэ, сигупсэф шъосэты. Гупсэфэу сэ шъостырэр дунаим къышъуитын ылъэкӀырэп. ШъумыгумэкӀ, шъумыщын+.

28– «СышъухэкӀыжьми, шъуадэжь сыкъэкӀожьыщт» зэрэшъосӀуагъэр зэхэшъухыгъэ. Сэ шӀу сышъулъэгъугъэмэ, «Ты лъапӀэм дэжь сыкӀожьыщт» зэрэсӀуагъэмкӀэ шъугушӀощтыгъ, сыда пӀомэ, Ты лъапӀэр сэщ нахьи нахь ин+. 29Мы Ӏофыр къэхъуным ыпэкӀэ шъосӀуагъэ, ар хъу зыхъукӀэ, шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъуным пае+. 30Ащ нахьыбэрэ сыкъыжъудэгущыӀэжьыщтэп, сыда пӀомэ, мы дунаим ипщ къэкӀо пэт. Ащ иӀоф сэ къысхэлъэп+. 31Ау Ты лъапӀэр шӀу зэрэслъэгъурэри, унашъоу къысфишӀыгъэхэр зэрэзгъэцакӀэхэрэри дунаим ицӀыфхэм ашӀэн фае. Шъукъэтэджи, мыщ тыӀужъугъэкӀыжь.

ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ

Сэнэшъхьэ къулэ шъыпкъэр – Исус

15^1– Сэнэшъхьэ къулэ шъыпкъэр сэры, сэнэшъхьэшӀэри ся Т ары. 2Сикъутамэхэм ащыщэу зи къызпымыкӀэрэр пеупкӀы. Сыдрэ къутамэуи къызпыкӀэрэр еукъэбзы, нахьыбэ къыпыкӀэным пае+. 3ГущыӀэхэу шъосӀуагъэхэмкӀэ шъо шъугухэр укъэбзыгъахэх+. 4Сэ шъугухэм сарыжъугъэлъ зэпыт, шъори сыгу шъуилъ зэпытыщт. Къутамэр сэнэшъхьэ къулэм пымытмэ, зи къызэрэпымыкӀэшъущтым фэдэу, шъори шъугухэм сарышъумыгъэлъ зэпытмэ, шӀугъэ къышъупыкӀыщтэп+. 5– Сэнэшъхьэ къулэр сэры, къутамэхэри шъоры. ЦӀыф горэм ыгу сэ силъ зэпытэу, ежьыри сыгу илъ зэпытмэ, а цӀыфым бэу шӀугъэ къыпыкӀыщт; сыда пӀомэ, сэ сышъуимыгъусэмэ, зи шъушӀэн шъулъэкӀыщтэп+. 6ЦӀыф горэм ыгу симылъ зэпытмэ, къутамэм фэдэу ар чӀадзыжьынышъ, гъужьыщт. Ащ фэдэ къутамэхэр аугъоинхэшъ, машӀом падзэнхэшъ, агъэстыжьыщтых+. 7Шъо шъугухэм сарылъ зэпытэу, сигущыӀэхэри шъугухэм арылъ зэпытхэмэ, сыдми шъузыфаемкӀэ ся Тэ шъуелъэӀу, ащыгъум шъузэрелъэӀурэри шъуиӀэ хъущт+. 8ЦӀыфмэ сэ ся Тэ щытхъушхо зэрэфяжъугъэшӀыщтыр шъо бэу шӀугъэ къызэрэшъупыкӀырэр ары. Аущтэу сигъогу шъузэрэрыкӀорэр къэжъугъэлъэгъощт.

9– Ты лъапӀэм шӀу сызэрилъэгъугъэм фэдэу, сэри шъо шӀу шъуслъэгъугъ. СишӀулъэгъуныгъэ зыхэшъумыгъэн+. 10Сиунашъохэр зыжъугъэцакӀэхэкӀэ, шӀу шъуслъэгъу зэпытыщт, сэри ся Тэ иунашъохэр зэрэзгъэцэкӀагъэхэм пае, ащ шӀу сызэрилъэгъу зэпытрэм фэдэу. 11А Ӏофхэр къызфышъосӀуагъэхэр сигушӀуагъо шъугухэм арылъынышъ, шъуигушӀуагъуи икъугъэ хъуныр ары+. 12Мыры сиунашъо: Сэ шӀу шъузэрэслъэгъугъэм фэдэу, шъори шӀу шъузэрэлъэгъун фае+. 13ЦӀыфэу ежь иныбджэгъухэм апае зыпсэ зытырэм ишӀулъэгъуныгъэ нахь шӀулъэгъуныгъэшхо щыӀэп+. 14Сиунашъохэр шъогъэцакӀэхэмэ, шъори шъусиныбджэгъу+. 15Джы шъо ӀофтабгэхэкӀэ сышъоджэжьрэп, сыда пӀомэ, Ӏофтабгэм ежь итхьэматэ игухэлъ ышӀэрэп. Сэ шъо синыбджэгъухэкӀэ сышъоджагъ, сыда пӀомэ, ся Тэ къыӀохэу зэхэсхыгъэхэр зэкӀэ къышъуфэсӀотэжьыгъэх+. 16Шъо сэ сыкъыхэшъухыгъэп, ау шъо шъукъыхэсхыгъ. Шъо шъукӀонышъ, шӀугъэ къышъупыкӀынышъ, а шӀугъэри къэнэжьынэу згъэнэфагъэ. Джащыгъум сэ сцӀэкӀэ сыд щыщкӀи Ты лъапӀэм шъуелъэӀумэ, къышъуфишӀэщт+. 17ШӀу шъузэрэлъэгъуныр ары унашъоу къышъуфэсшӀырэр+.

Дунаим ицӀыфхэм Исус игъогу рыкӀохэрэр зэрауджэгъухэрэр

18– Дунаим ицӀыфхэм шъуауджэгъумэ, шъо шъуауджэгъуным ыпэкӀэ, сэри сызэрауджэгъугъэр зыщышъумыгъэгъупш+. 19Мы дунаим шъущыщыгъэмэ, мы дунаим ицӀыфхэм ежьхэм афэдэу шӀу шъуалъэгъущтыгъ. Джы зэрэщытымкӀэ, мы дунаим шъущыщэп, ау мы дунаим шъуиӀахь хэмылъынэу шъо шъукъыхэсхыгъ. Джары дунаим ицӀыфхэм шъузыкӀауджэгъурэр+. 20Сэ къышъосӀогъэ гущыӀэхэр зыщышъумыгъэгъупшэх: Ӏофтабгэр итхьэматэ нахьи нахь инэп. Сэ къин сагъэщэчыгъ, шъори къин шъуагъэщэчыщт. Сэ сигущыӀэхэм ядэӀугъэхэмэ, шъо шъуигущыӀэхэми ядэӀущтых+. 21Ау сэ сцӀэ зэрэжъугъэлъапӀэрэм пае, а бзэджагъэ пстэури къышъуашӀэщт, сыда пӀомэ, сэ сыкъэзгъэкӀуагъэр ашӀэрэпышъ ары. 22Сэ сыкъакӀуи, сигущыӀэхэр ясымыӀуагъэхэмэ, псэкӀод яӀэщтыгъэп, ау джы псэкӀодэу ашӀагъэхэм апае фэгъэгъу зи яӀэп+. 23Сэ сызыуджэгъурэм ся Ти еуджэгъу+. 24Сэщ нэмыкӀ зыми ымыгъэцэкӀэгъэ Ӏофышхохэр ахэмэ апашъхьэ щысымышӀагъэхэмэ, ахэмэ псэкӀод яӀэщтыгъэп. Ау джы а Ӏофышхохэу сэ сшӀагъэхэр алъэгъугъэхэ пэтми, сэри ся Ти тауджэгъу+. 25Ау аущтэу зыфэхъун фаер мы гущыӀэхэу ахэмэ я Тэурат хабзэ итхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэр ары: «Сэ лажьэ симыӀэ пэтми, сауджэгъугъ»+.

26– Ау Ты лъапӀэм дэжь къикӀэу шъуигукъао Шъушъхьэщызыхыжьрэр къышъуфезгъэхыщт. Ар Ты лъапӀэм дэжь къикӀэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэу цӀыфхэм шъыпкъэр язгъашӀэрэр ары. Ар къызыкӀокӀэ, шыхьат сэ къысфэхъущт+. 27Шъори шыхьат шъукъысфэхъущт, сыда пӀомэ, апэм щегъэжьагъэу шъусигъусагъэшъ ары+.

ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ

16^1– А Ӏофхэр зэкӀэ къызыфышъосӀуагъэхэр сэ сигъогу шъутемыкӀыныр ары. 2Синэгогухэм шъуакъычӀафыщт. Ащ имызакъоу, хэт щыщми шъузыукӀырэр Тхьэм фэлажьэкӀэ зыгугъэщт мафэри къэсыщт+. 3Ты лъапӀэри сэри тызэрамышӀагъэм пае, а Ӏофхэр ашӀэщт+. 4Ау а Ӏофхэр джы къызкӀышъосӀуагъэхэр а мафэр къызыскӀэ, ахэр къызэрэшъосӀуагъэхэр шъугу къэжъугъэкӀыжьынхэу ары. Сышъуигъусагъэти, нахьыпэкӀэ ахэр сэ къышъуасӀощтыгъэхэп+.

Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ыгъэцакӀэрэ Ӏофхэр

5– Джы сыкъэзгъэкӀуагъэм дэжь сыкӀожьыщт. Ау шъуащыщ гори «Тыдэ укӀорэ?» ыӀоу къысэупчӀырэп+. 6Ау а Ӏофхэр зэрэшъосӀуагъэхэм пае, шъугу мапэ. 7Ау шъыпкъэр шъосэӀо, сэ сызэрэшъухэкӀырэр шъоркӀэ нахьышӀу; сыда пӀомэ, сышъухэмыкӀымэ, шъуигукъао Шъушъхьэщызыхыжьрэр къышъуфэкӀощтэп. СызыкӀокӀэ, ар къышъуфезгъэхыщт+. 8Шъуигукъао Шъушъхьэщызыхыжьрэр къызыкӀокӀэ, псэкӀодшӀэныр зыфэдэри, шъыпкъэр зыфэдэри, Тхьэм мы дунаим ицӀыфхэм хьыкум зэратыришӀыхьащтри зэхаригъэшӀыкӀыщт: 9сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ зэрэмыхъугъэр зэрэпсэкӀодыр зэхаригъэшӀыкӀыщт+. 10Шъыпкъэр зэрэсиӀэри зэхаригъэшӀыкӀыщт, сыда пӀомэ, сэ Ты лъапӀэм дэжь сыдэкӀоежьынышъ, сышъулъэгъужьыщтэп. 11Тхьэм ихьыкум цӀыфхэм атыришӀыхьаныр зыфэдэри зэхаригъэшӀыкӀыщт, сыда пӀомэ, Тхьэм мы дунаим ипщ ыгъэмысэгъах+.

12– Джыри къышъосӀонэу щыӀэр бэ, ау джы шъо ар шъущыӀэн шъулъэкӀыщтэп. 13Ау Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэу цӀыфхэм шъыпкъэр язгъашӀэрэр къызыкӀокӀэ, шъыпкъэр зэкӀэ зэхышъуигъэшӀыкӀыщт. Ежь-ежьырэу зи къыӀощтэп, Тхьэм къыӀохэу зэхиххэрэр ары къыӀощтхэр, къэхъущт-къэшӀэщтхэри къышъуигъэӀущтых+. 14Ащ щытхъушхо къысфишӀыщт, сыда пӀомэ, Ӏофхэу шъуигъэшӀэщтхэр зэкӀэ сэ садэжь къекӀыхэшъ ары. 15Ты лъапӀэм иӀэр зэкӀэ сэсый. Ары зыкӀэсӀуагъэр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэм сигущыӀэхэр зэрэшъуигъэшӀэщтхэр+.

Исус игъогу рыкӀохэрэм ягукъао атырихынышъ, гушӀуагъокӀэ зэрэзэблихъущтыр

16– ТӀэкӀу шӀэмэ, сышъулъэгъужьыщтэп, етӀани тӀэкӀу шӀэмэ сышъулъэгъужьыщт; сыда пӀомэ, Ты лъапӀэм дэжь сыдэкӀоежьыщтышъ ары+.

17Исус ар зеӀом, игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэм зэраӀожьыгъ:

– «ТӀэкӀу шӀэмэ, сышъулъэгъужьыщтэп, етӀани тӀэкӀу шӀэмэ, сышъулъэгъужьыщт», етӀани «Ты лъапӀэм дэжь сыдэкӀоежьыщт» зиӀокӀэ къаригъэкӀырэр сыд шъуӀуа?

18Аущтэу ахэмэ аӀо зэпытыщтыгъ:

– «ТӀэкӀу шӀэмэ» зыфиӀорэм къыригъэкӀырэр тшӀэрэп.

19Исус ахэр къеупчӀыхэмэ зэрашӀоигъор къышӀи, ариӀуагъ:

– «ТӀэкӀу шӀэмэ, сышъулъэгъужьыщтэп, етӀани тӀэкӀу шӀэмэ, сышъулъэгъужьыщт» зыфэсӀуагъэмкӀэ шъузэупчӀыжьа? 20Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, шъо шъугъыщт, шъупыхьащт, ау дунаим ицӀыфхэр гушӀощтых. Шъо шъугу къеощт, ау шъуигукъао текӀынышъ, гушӀуагъокӀэ зэблэхъугъэ хъущт+. 21Бзылъфыгъэр хъушъэн ихьэмэ[*], къин ещэчы, сыда пӀомэ, къин зыщищэчын фэе уахътэр къэсыгъэшъ ары. Ау сабыир къызыфэхъукӀэ, гушӀозэ къинэу ыщэчыгъэр щэгъупшэжьы, сыда пӀомэ, дунаим зы цӀыф къытехъуагъэшъ ары. 22Ащ фэдэу шъори джы гукъао шъуиӀ, ау сэ шъуслъэгъужьыщт. Джащыгъум шъори шъугушӀожьыщт, а гушӀуагъори зыми шъутырихыщтэп+. 23А мафэм зыкӀи шъукъысэупчӀыщтэп. Шъыпкъэ дэдэр шъосэӀо, сэ сцӀэкӀэ Ты лъапӀэм сыд щыщкӀи шъуелъэӀумэ, къышъуфишӀэщт+. 24Джы нэс сэ сцӀэкӀэ ся Тэ зыкӀи шъуелъэӀугъэп. ШъуелъэӀуи, шъузэрелъэӀурэри шъуиӀэ ыгъэхъущт, шъуигушӀуагъо икъугъэ хъуным пае+.

25– А Ӏофхэр гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ шъосӀуагъэх. Ау гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ сыкъызыжъудэмыгущыӀэжьын мафэр къэсыщт. А мафэр къызыскӀэ, Ты лъапӀэм ехьылӀагъэу нафэу шъосӀощт+. 26А мафэм сэ сцӀэкӀэ Ты лъапӀэм шъуелъэӀущт. Шъо къышъохьылӀагъэу Ты лъапӀэм селъэӀунэу шъуасӀорэп; 27сыда пӀомэ, шъо шӀу сышъулъэгъугъэу, Тхьэм сызэрэщыщымкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ зэрэхъугъэм пае, ежь Ты лъапӀэми шъо шӀу шъуелъэгъу+. 28Ты лъапӀэм сыщыщэу дунаим сыкъытехьагъ. Джыри зэ дунаим сытекӀыжьынышъ, Ты лъапӀэм дэжь сыдэкӀоежьыщт+.

29– Джы гъэсэпэтхыдэ хэмытэу, нафэу укъэгущыӀэ, – къаӀуагъ Исус игъогу рыкӀохэрэм. 30– О зэкӀэри зэрэпшӀэрэри, цӀыф горэм ыгу илъыр пшӀэным пае, а цӀыфыр къыоупчӀыжьынэу щыкӀагъэ зэрэуимыӀэри джы зэдгъэшӀагъ. Ащ пае Тхьэм о узэрэщыщымкӀэ шӀошъхъуныгъэ тиӀ+.

31– Джы шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъугъа? – ариӀуагъ Исус ахэмэ. 32– Мары, шъо шъузэбгырыкӀыжьэу, шъуащыщэу хэти иунэ зигъэзэжьыщт игъор къэсы пэт ыкӀи къэсыгъах. Сэ сизакъоу утыгум сыкъишъунэщт, ау сизакъоп, сыда пӀомэ, Ты лъапӀэр сигъусэшъ ары+.

33– А Ӏофхэр сэ къызфышъосӀуагъэхэр сэ шъугухэм сызэрарылъым пае, гупсэф шъуиӀэ хъуныр ары. Дунаим къин щышъущэчыщт, ау шъугу шъумыгъэкӀоды: сэ дунаим сытекӀуагъ+.

ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Исус Тхьэм зэрелъэӀугъэр

17^1А гущыӀэхэр къызеӀохэм, Исус уашъом дэплъыий, къыӀуагъ:

– Сэ ся Т, игъо къэсыгъ. О п Къо ищытхъушхо цӀыфхэм ягъэлъэгъу, о п Къуи уищытхъушхо цӀыфхэм аригъэлъэгъуным пае+. 2Сыда пӀомэ, цӀыф пстэуми тетыгъо афыриӀэнэу о п Къо ыӀэ ахэр иплъхьагъэх, о ащ ыӀэ иплъхьэгъэ цӀыф пстэуми мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ аритыным пае+. 3ЦӀыфхэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ зэрэхъурэ гъогур о Тхьэ шъыпкъэ закъор узэрашӀэщтри, о къэбгъэкӀогъэ Исус Христос зэрашӀэщтри ары. 4Сэ Ӏофэу згъэцэкӀэнэу спшъэ къиплъхьагъэр зэрэзгъэцэкӀагъэмкӀэ дунаим ицӀыфхэм о уищытхъушхо язгъэлъэгъугъ. 5Джы, ся Т, дунаир къэхъуным ыпэкӀэ, уадэжь щысиӀэгъэ щытхъушхом фэдэ щытхъушхо уадэжь щысиӀэ гъэхъу+.

6– Дунаим яӀахь хэмылъынэу сӀэ къиплъхьэгъэ цӀыфмэ о уязгъэшӀагъ. Ахэр о уицӀыфыгъэх, сӀэ къиплъхьагъэх, уигущыӀэхэри агъэцэкӀагъэх. 7Сэ сӀэ къиплъхьагъэр зэкӀэ уадэжь къызэрикӀыгъэр ахэмэ джы ашӀэ; 8сыда пӀомэ, о сӀэ къиплъхьэгъэ гущыӀэхэр сэ ахэмэ аӀэ ислъхьажьыгъэх. Ахэмэ а гущыӀэхэр аштагъэх. Сэ о сызэрэпщыщым ишъыпкъагъэ зэрагъэшӀагъ, о сыкъызэрэбгъэкӀуагъэмкӀи шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ+. 9Сэ ахэмэ апае сыолъэӀу. Дунаим ицӀыфхэр арэп сыкъызфыолъэӀурэр, о сэ сӀэ къиплъхьэгъэ цӀыфхэр ары нахь, сыда пӀомэ, ахэр оуиех+. 10ЦӀыфхэу сӀэ илъхэр зэкӀэри о уиех, уицӀыфхэри зэкӀэ сэ сиех. Ахэми сищытхъушхо агъэнафэ+. 11Сэ джы дунаим сытетыжьыщтэп, ау ахэр джыри дунаим тетых. Сэ уадэжь сыкъэкӀожьыщт. Ся Тэ лъапӀ, о пцӀэу сэ къысэптыгъэм ыкӀуачӀэкӀэ ахэр къэухъумэх, оррэ сэррэ зы тызэрэхъурэм фэдэу, ахэри зы хъунхэм пае+. 12Сэ ахэмэ сызырягъусэм, о пцӀэу къысэптыгъэм ыкӀуачӀэкӀэ ахэр къэсыухъумэщтыгъэх, сафэсакъыщтыгъ. КӀодын фэе цӀыфым[*] нэмыкӀ ахэмэ ащыщэу зи кӀодыгъэп, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр къэшъыпкъэжьынхэм пае+.

13– Ау джы уадэжь сыкъэкӀожьыщт. Дунаим сытетыфэ, мы гущыӀэхэр къэсэӀох, сигушӀуагъо ахэмэ агухэм икъугъэу арылъ хъуным пае+. 14О уигущыӀэхэр ахэмэ аӀэ ислъхьажьыгъэх. Сэ мы дунаим сызэрэщымыщым фэдэу, ахэри мы дунаим зэрэщымыщхэм пае, мы дунаим ицӀыфхэм ахэр ауджэгъугъэх+. 15СыкъызэрэолъэӀурэр ахэр дунаим тепхыжьынхэр арэп, шэйтаным о щыуухъумэнхэр ары нахь+. 16Сэ мы дунаим сызэрэщымыщым фэдэу, ахэри мы дунаим щыщхэп. 17Ахэмэ шъыпкъэмкӀэ зыкъыуатыжьынэу гъэхъу. О уигущыӀэхэр ары шъыпкъэхэр+. 18О дунаим сыкъызэрэбгъэкӀуагъэм фэдэу, сэри ахэр дунаим згъэкӀуагъэх+. 19Сэ ахэмэ яхьатыркӀэ зыкъыосэты, ахэми шъыпкъэу зыкъыуатыгъэ хъуным пае.

20– Ахэмэ язакъоп сэ сыкъызфыолъэӀурэр, ахэмэ ягущыӀэхэмкӀэ сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъущт цӀыфхэми сакъыфыолъэӀу. 21Ахэри зэкӀэ зы орэхъух. О ся Тэ, сыгу уилъ зэпытэу, сэри о угу сызэрилъ зэпытым фэдэу, тэ ахэми агухэм тарылъ зэпытынэу сыкъыолъэӀу. Ащыгъум о сыкъызэрэбгъэкӀуагъэмкӀэ дунаим ицӀыфмэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъущт. 22О сэ щытхъушхо сиӀэ зэрэбгъэхъугъэм фэдэу, сэри ахэмэ щытхъушхо яӀэ згъэхъугъэ, тэ тызэрэзым фэдэу, ахэри зы хъунхэм пае:+
23сэ ахэмэ агухэм сарылъ зэпытэу, о сэ сыгу уилъ зэпытэу, шъыпкъэмкӀэ зы орэхъух. Ащыгъум о сыкъызэрэбгъэкӀуагъэри, шӀу сызэрэплъэгъугъэм фэдэу, ахэри шӀу зэрэплъэгъугъэхэри дунаим ицӀыфхэм ашӀэщт.

24– Ся Т, цӀыфхэу о сӀэ къиплъхьагъэхэр сыздэщыӀэм сигъусэхэу щыӀэхэ сшӀоигъу, щытхъушхоу сиӀэ бгъэхъугъэр алъэгъуным пае. А щытхъушхор сиӀэ зыкӀэбгъэхъугъэр дунаир къэхъуным ыпэкӀэ шӀу сызэрэплъэгъугъэр ары+.

25– Ся Тэ заф, дунаим ицӀыфхэм о уашӀэрэп, ау сэ усэшӀэ. СицӀыфхэм о сыкъызэрэбгъэкӀуагъэр ашӀэ+. 26Сэ ахэмэ уязгъэшӀагъ, уязгъэшӀэщт, шӀулъэгъуныгъэу о къысфыуиӀэр ахэми агухэм арылъ зэпытыным паий, сэри ахэмэ агухэм сарылъ зэпытыным паий+.

ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ

Исус зэраубытыгъэр

(Маттэ 26:47-56; Марк 14:43-50; Лука 22:47-53)

18^1•Исус а гущыӀэхэр къызеӀохэ ужым, дэкӀи, игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу Кедрон зыцӀэ къуладжэм зэпырыкӀыгъ. Ащ дэжьым хатэ горэ Ӏулъыгъ. Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ а хатэм дэхьагъэх+.

2Иудэу Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыщтым а чӀыпӀэр ышӀэщтыгъ, сыда пӀомэ, Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ а чӀыпӀэм бэрэ щызэӀукӀэщтыгъэх+. 3Джаущтэу дзэлӀ купрэ къэрэгъулэ купэу дин пэщэшхохэми фарисейхэми агъэкӀуагъэмрэ Иудэ зыдищагъэх. Ахэр машӀо зыхэгъэнэгъэ бэщхэри, остыгъэхэри, Ӏашэхэри аӀыгъхэу къэкӀуагъэх+.

4Исус къехъулӀэщтыр зэкӀэ ешӀэти, апэгъокӀи, яупчӀыгъ:

– Хэта шъузлъыхъурэр+?

5– Назарет щыщ Исус ары, – къыраӀуагъ ахэмэ.

– Сэры ар, – ариӀуагъ Исус. Иудэу Исус ахэмэ язгъэубытыщтыр ахэтыгъ.

6«Сэры ар», – Исус зареӀом, зэкӀакӀохи, ахэмэ чӀыгум зырадзыхыгъ.

7– Хэта шъузлъыхъурэр? – яупчӀыгъ джыри зэ Исус.

– Назарет щыщ Исус ары, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

8– Сэры ар шъосӀуагъэба? – ариӀуагъ Исус. – Сэрымэ шъузлъыхъурэр, сигъусэхэм зи яшъумышӀэу, орэкӀожьых!

9Исус аущтэу зыфиӀуагъэр ежь мы гущыӀэхэу Ты лъапӀэм риӀогъагъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары:

– О сӀэ къиплъхьэгъэ цӀыфхэм ащыщэу зи згъэкӀодыгъэп+.

10Симон Петрэ чатэ зыдиӀыгъыгъэти, ар къырихи, дин пэщэшхом иунэӀут еуи, иджабгъу тхьакӀумэ гуиупкӀыгъ. А унэӀутым ыцӀагъэр Малх+.

11– Чатэр сапӀэм илъхьажь, – риӀуагъ Петрэ Исус. – Ты лъапӀэм къыситыгъэ къиным ишъуалъэ итым сешъон фаеба+?

Исус дин пэщэшхом ыпашъхьэ зэрэращагъэр

(Маттэ 26:57-58; Марк 14:53-54; Лука 22:54)

12•ЕтӀанэ дзэ пащэр ягъусэу дзэлӀ купымрэ джурт къэрэгъулэхэмрэ Исус аубыти, Ӏэхъу тыралъхьагъ. 13Ыпэ рапшӀэу Аннэ[*] зыцӀэм дэжь ащагъ. Кайафэу а илъэсым дин пэщэшхуагъэм ишӀупщыгъ Аннэр+. 14А Кайафэ ары адрэ джуртхэм агурызгъаӀозэ, моущтэу языӀогъагъэр: «Тэ тлъэпкъ зэкӀэ лӀэным нахьи, нэбгырэ закъо лӀэмэ, нахьышӀу»+.

Петрэ Исус зыщыщыр ымышӀэу къызэриӀуагъэр

(Маттэ 26:69-70; Марк 14:66-68; Лука 22:55-57)

15Симон Петрэрэ Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу нэмыкӀ горэмрэ Исус кӀэлъыкӀощтыгъэх. А лӀэу Исус игъогу рыкӀорэр дин пэщэшхом инэӀосагъэти, Исус игъусэу дин пэщэшхом ищагу дэхьагъ. 16•Ау Петрэ дэмыхьэу, къэлэпчъэ кӀыбым къэнагъ. Ащ нэужым Исус игъогу рыкӀорэ лӀэу дин пэщэшхом инэӀуасэр къыдэкӀыжьи, пчъэӀут пшъашъэм дэгущыӀи, Петрэ щагум дищагъ.

17– Ори а лӀым игъогу рыкӀохэрэм уащыщба? – къыриӀуагъ пчъэӀут пшъашъэм Петрэ.

– Хьау, сэ ахэмэ сащыщэп, – ыӀуагъ Петрэ.

18ЧъыӀагъэти, унэӀутхэмрэ адрэ лӀыхэмрэ шӀомыкӀ машӀо ашӀыгъэу, зырагъэоу щытыгъэх. Петри ахэмэ задыригъэоу ахэтыгъ.

Дин пэщэшхор Исус зэреупчӀыгъэр

(Маттэ 26:59-66; Марк 14:55-64; Лука 22:66-71)

19•Джащыгъум дин пэщэшхор Исус къеупчӀыгъ:

– О уигъогу рыкӀохэрэр хэтха? Ӏофхэу цӀыфхэм ябгъашӀэхэрэр сыдха?

20– Шъэф хэмылъэу дунаим ицӀыфмэ садэгущыӀэщтыгъ, – джэуап ритыжьыгъ Исус. – Синэгогуми, Тхьэм иунэшхуи, джуртхэр зэкӀэ зыщызэӀукӀэхэрэми, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щязгъэшӀэ зэпытыщтыгъ. Шъэфэу зи сӀуагъэп+. 21Сыда сэ укъызкӀысэупчӀырэр? ГущыӀэхэу ясӀуагъэхэр зэхэзыхыгъэмэ яупчӀ. Ахэмэ гущыӀэу сӀуагъэхэр ашӀэба?

22Исус аущтэу къызеӀом, къэрэгъулэхэм ащыщэу пэгъунэгъум, Исус къенэпэшъуауи, ыӀуагъ:

– Дин пэщэшхом сыдэущтэу удэгущыӀэра+?

23– Мыхъун къэсӀуагъэмэ, къысэгъэлъэгъу, – риӀуагъ Исус. – Ау шъыпкъэр къэсӀуагъэмэ, сыд пае укъысаора?

24Исус Ӏэхъу телъэу дин пэщэшхоу Кайафэ дэжь Аннэ дзэлӀхэм итӀанэ аригъэщэгъагъ.

Петрэ Исус зыщыщыр ымышӀэу джыри зэ зэриӀуагъэр

(Маттэ 26:71-75; Марк 14:69-72; Лука 22:58-62)

25Ащ нэсыфэ Симон Петрэ машӀом Ӏутэу зыригъэущтыгъ.

– Ори а лӀым игъогу рыкӀохэрэм уащыщба? – къыраӀуагъ адрэхэм.

– Хьау, сэ ахэмэ сащыщэп, – ыӀуагъ Петрэ афемыуцолӀэжьэу.

26Дин пэщэшхом иунэӀутхэм ащыщэу зытхьакӀумэ Петрэ гуиупкӀыгъэм иблагъэ горэм къыӀуагъ:

– А лӀым уригъусэу хатэм удэслъэгъуагъэба+?

27– Хьау, ар шъыпкъэп, – ыӀуи, Петрэ джыри зэ еуцолӀэжьыгъэп. Ардэдэм атакъэр къэӀуагъ+.

Исус Пилат Ӏэшъхьэтетым ыпашъхьэ зэрэращагъэр

(Маттэ 27:1-2, 11-14; Марк 15:1-5; Лука 23:1-5)

28•Ащ нэуж Кайафэ иунэ Исус ращыжьи, рим Ӏэшъхьэтетым иунэшхоу преторие зыцӀэм чӀащагъ. Нэф шъыгъагъэ. А джуртхэр преторием чӀэхьагъэхэп, сыда пӀомэ, Ӏутыжъ мэфэкӀ мэфэшхо пчыхьэшъхьашхэр ашӀышъуным пае, мыкъабзэ зашӀыным фэягъэхэп[*]+. 29Арыти, Ӏэшъхьэтет Пилат[*] преторием къычӀэкӀи, къяупчӀыгъ:

– Мы лӀыр сыда зэрыжъугъэмысэрэр+?

30– Мы лӀым бзэджагъэ ымышӀагъэмэ, уадэжь къэтщэщтыгъэп, – раӀожьыгъ ахэмэ.

31– Шъо шъущэжьи, шъуихабзэ тетэу ышӀагъэм фэшъуашэу хьыкум тешъушӀыхь! – къариӀуагъ Пилат.

– Тэ зыгорэм укӀ тетлъхьан тыфитэп, – раӀуагъ джуртмэ Пилат. 32Аущтэу зыкӀэхъугъэр Исус лӀакӀэ фэхъущтыр[*] агуригъэӀоным пае, къыӀогъэгъэ гущыӀэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары+.

33Джащыгъум Пилат джыри преторием чӀэхьажьи, Исус чӀаригъащи, риӀуагъ:

– Джуртхэм уряпачъыхьа+?

34– Ар ор-орэу къэоӀуа, хьауми нэмыкӀхэр къыбдэгущыӀэхэзэ, сэ къысэхьылӀагъэу аӀуагъа? – къыӀожьыгъ Исус.

35– Сэ сыджурта? – джэуап къытыжьыгъ Пилат. – О плъэпкъырэ дин пэщэшхохэмрэ укъысфащагъ. Сыда пшӀагъэр?

36– Сипачъыхьагъу мы дунаим щыщэп, – пэгъокӀ къытыжьыгъ Исус. – Сипачъыхьагъу мы дунаим щыщыгъэмэ, джуртхэм саӀэкӀэмыфэным пае, къысфэлажьэхэрэр заощтыгъэх. Ау сэ сипачъыхьагъу мы дунаим щыщэп+.

37– О упачъыхь ащыгъум? – еупчӀыгъ Пилат Исус.

– Ары, къызэрэпӀорэм фэд[*], сэ сыпачъыхь, – къыӀожьыгъ Исус. – Шъыпкъэ, сэ сыкъызфэхъугъэри, дунаим сыкъызфытехьагъэри шъыпкъэр къэсыушыхьатыныр ары. Хэтми шъыпкъэм ыуж итыр сигущыӀэ къедэӀущт+.

38– Шъыпкъэу зыфапӀорэр сыда? – еупчӀыгъ Исус Пилат.

Исус укӀ зэрэтыралъхьагъэр

(Маттэ 27:15-31; Марк 15:6-20; Лука 23:13-25)

Пилат ар къызэреӀоу, джыри джуртмэ адэжь чӀэкӀи, ариӀуагъ:

– Мы лӀыр зэрызгъэмысэн езгъотылӀэрэп+. 39Ау Ӏутыжъ мэфэкӀ мэфэшхо къэс, хьапсчӀэс горэ къышъуфэстӀупщыжьыныр шъуихабзэ. Арышъ, «Джуртхэм япачъыхь» зыфаӀорэр къышъуфэстӀупщыжьыным шъуфая+?

40– Мы лӀыр арэп тызыфаер, Бараббэ шъхьафит къытфэшӀыжь! – аӀозэ къэзэрэгъэкууагъэх ахэр. Бараббэ зыцӀэр хъункӀэкӀуагъ.

ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ

19^1•Ащ нэужым Пилат дзэлӀхэм Исус аригъэубыти, къамыщкӀэ ригъэуагъэх. 2ДзэлӀхэм панэм хэшӀыкӀыгъэ пачъыхьэ тандж абли, Исус ышъхьэ тыралъхьагъ. Плъыжь чӀапцӀэу шъошэ кӀыхьи щалъагъ. 3ЕтӀанэ къыбгъодахьэхэти, аӀощтыгъ:

– Опсэу, джуртмэ япачъыхь! ЕтӀанэ енэпэшъуаощтыгъэх.

4Пилат джыри зэ преторием къычӀэкӀи, джуртмэ ариӀуагъ:

– Зэрызгъэмысэн зи зэресымыгъотылӀэрэр шъушӀэным пае, мары, къышъуфэсэщэ+.

5Ащ нэуж Исус пэнэ танджыр ышъхьэ телъэу, шъошэ кӀыхьэ плъыжь чӀапцӀэр щыгъэу къычӀэкӀыгъ. Пилат цӀыфхэм ариӀуагъ:

– Мары а цӀыфыр.

6Ау дин пэщэшхохэмрэ къэрэгъулэхэмрэ Исус залъэгъум, къэзэрэгъэкуощтыгъэх:

– Къащым теӀулӀ! Къащым теӀулӀ!

– Ар шъо шъущэжьи, къащым тешъуӀулӀ, – ариӀуагъ Пилат, – сыда пӀомэ, сэ зэрызгъэмысэн зи езгъотылӀэрэп.

7– Тэ хабзэ тиӀ,[*] – къыраӀожьыгъ джуртхэм. – А хабзэу тиӀэм тетэу ар лӀэн фае, сыда пӀомэ, Тхьэм ы Къо зишӀыгъэшъ ары+.

8Пилат а гущыӀэхэр зызэхехым, лъэшэу къэщтагъ. 9Джыри преторием чӀэхьажьи, Исус риӀуагъ:

– Тыдэ ущыща? Исус джэуап къыритыжьыгъэп+.

10– УкъыздэгущыӀэрэп, ара? – еупчӀыгъ Пилат Исус. – ПшӀэрэба шъхьафитэу устӀупщыжьынэуи, къащым утырязгъэӀулӀэнэуи тетыгъо зэрэсиӀэр.

11– Ыпшъэ щыӀэ Тхьэм къыуимытыгъэмэ, зыгорэ къысэпшӀэнэу тетыгъо уиӀэщтыгъэп, – къыриӀожьыгъ Исус. – Аущтэу зэрэщытым пае, о сыкъыпӀэкӀэзгъэхьагъэм псэкӀод нахьыбэ иӀ+.

12Ащ щегъэжьагъэу Исус зэритӀупщыжьыщтым Пилат ыуж итыгъ. Ары шъхьакӀэ джуртхэр къэзэрэгъэкуощтыгъэх:

– Ар шъхьафитэу птӀупщыжьмэ, Кайсарым уриныбджэгъоп. Хэтми ежь пачъыхьэ зызышӀыжьырэр Кайсарым ипый+.

13Пилат а гущыӀэхэр зызэхехым, Исус къычӀищи, хьыкум тӀысыпӀэм тетӀысхьагъ. А тӀысыпӀэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэм ыцӀэ Литосторотон, джуртыбзэкӀи Габбэтэ ары. 14А мафэр Ӏутыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхом ыпэ бэрэскэшхо мэфагъ. Сыхьатыр пшӀыкӀутӀум дэжьыгъ.[*]

– Мары шъуипачъыхьэ! – ариӀуагъ Пилат джуртмэ.

15– Ӏущ, Ӏущ, ар къащым теӀулӀ, – къэзэрэгъэкуощтыгъэх ахэр.

– Шъуипачъыхьэ къащым тесӀулӀэна? – ариӀожьыгъ Пилат.

– Кайсарым нэмыкӀ пачъыхьэ тиӀэп, – аӀожьыгъ дин пэщэшхохэм+.

16Аущтэу къызыраӀом, Пилат Исус къащым тыраӀулӀэнэу аӀэкӀилъхьагъ.

Исус къащым зэрэтыраӀулӀагъэр

(Маттэ 27:32-44; Марк 15:21-32; Лука 23:26-43)

ЕтӀанэ Исус зыдащи, ӀукӀыжьыгъэх. 17•Исус икъащ ыхьэу, къалэм дэкӀи, чӀыпӀэу «Шъхьапкъ ЧӀыпӀэ» зыфаӀорэм ащагъ. А чӀыпӀэр джуртыбзэкӀэ Голгофэ зыцӀэр ары. 18А чӀыпӀэм Исус къащым щытыраӀулӀагъ. НэбгыритӀу игъусэуи, зыр зы бгъумкӀэ адрэр адырабгъукӀэ, Исус азыфагу дэтэу къащхэм атыраӀулӀагъэх.

19Пилат пхъэмбгъу горэм «Назарет щыщ Исусэу джуртмэ я Пачъыхь» ыӀоу, идзэлӀхэм тыраригъатхи, къащым тыраригъэгъэуцуагъ. Ар джуртыбзэкӀи, латинабзэкӀи, алыджыбзэкӀи тетхэгъагъ. 20Исус къащым зыщытраӀулӀэгъэ чӀыпӀэр къалэм игъунэгъути, джуртхэм ащыщхэу ащ еджагъэр бэ+. 21Ау джуртхэм ядин пэщэшхохэм Пилат раӀуагъ:

– «Джуртмэ я Пачъыхь» пӀоу темытх, ау «Сэ джуртхэм сыря Пачъыхь мы лӀым ыӀуи» зэриӀощтыгъэр тетх.

22– Сэ тестхагъэр тестхэгъах, – къыӀожьыгъ Пилат.

23ДзэлӀхэм Исус къащым зытыраӀулӀэм, ищыгъынхэр аштэхи, хэтрэ дзэлӀым Ӏахь фашӀэу, ӀахьиплӀэу агощыгъ. Джанэри аштагъ, ары шъхьакӀэ джанэр мыдыгъэу, ыпшъэ щегъэжьагъэу ылъапэ нэс шъагъэу, зы шэкӀышхуагъ.

24– Мыр зэготэшъумыгъэтхъэу, пхъэдз итэжъугъадзи, зытефэрэм еттыщт, – зэраӀожьыгъ ахэмэ. Аущтэу зыкӀэхъугъэр мы гущыӀэхэу Исус ехьылӀагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэр ары:

– Сэ сищыгъынхэр зэфагощыгъэх, сиджанэ пае пхъэдз радзагъ. А гущыӀэу тхыгъэхэм атетэу дзэлӀмэ ашӀагъ+.

25Исус икъащ дэжь яни, янэ ышыпхъуи, Клеопэ зыцӀэм ишъхьэгъусэ Мерэми, къуаджэу Магдэлэ щыщ Мерэми щытыгъэх+. 26Исус янэрэ игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу ежь анахь шӀу ылъэгъурэмрэ ащ дэжьым щытхэу зелъэгъухэм, янэ риӀуагъ:

– О бзылъфыгъ, джы мары о пкъо!+

27ЕтӀанэ а нэбгырэу игъогу рыкӀорэм риӀуагъ:

– Джы мары уянэ! А сыхьатым къыщегъэжьагъэу а лӀэу Исус игъогу рыкӀорэм ежь иунэ Исус янэ щигъэпсэунэу ыщагъ.

Исус зэрэлӀагъэр

(Маттэ 27:45-56; Марк 15:33-41; Лука 23:44-49)

28•Ащ нэужым иӀоф зэриухыгъэр Исус ешӀэти, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр къэшъыпкъэжьынхэм пае къыӀуагъ:

– ПсыфалӀэ сэлӀэ+.

29Ащ дэжьым сэнэпс шӀоӀугъэ изэу апс горэ щытыгъ. КӀышъор зэраӀотырэ горэ сэнэпс шӀоӀугъэм хагъауи, хьисоп зыцӀэ къамыл бэщым палъхьи, Исус ыӀупэ рахьылӀагъ. 30Исус сэнэпс шӀоӀугъэм зыкӀэшъу ужым, ыӀуагъ:

– СиӀоф ухыгъэ. ЕтӀанэ ышъхьэ къыуфи, ыпсэ ытыгъ.

31Бэрэскэшхо мэфагъ. Ащ къыкӀэлъыкӀорэ шэмбэтыр мэфэшхуагъ. Шэмбэт мафэм хьадэхэр къащхэм апамыгъэлъынхэм пае, джуртхэр Пилат елъэӀугъэх:

– Унашъо шӀы. Къащхэм атыраӀулӀагъэхэм алъэкӀэнхэр зэпарэутхи[*], хьадэхэр къащхэм къапарэхыжьых+.

32ДзэлӀхэр къакӀохи, апэрэм ылъэкӀэнхэр зэпаутыгъ. ЕтӀанэ адрэ нэбгырэу адрэ къащым тыраӀулӀагъэм ылъэкӀэнхэр зэпаутыгъ. 33Ары шъхьакӀэ, ящэнэрэ къащым, Исус дэжь, Ӏухьэхи, зэрэлӀагъэр залъэгъум, ащ ылъэкӀапӀэхэр зэпаутыгъэхэп. 34Ау дзэлӀмэ ащыщэу зыгорэ Исус ычапэ пчыкӀэ хэпыджагъ. Зэрэхэпыджэу, лъи пси къикӀыгъ+. 35Хъугъэр зылъэгъугъэм ар къыушыхьатыгъ, къыушыхьатыгъэри шъыпкъэ. Ар зэрэшъыпкъэр ащ ешӀэ. Шъо шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэныр ары ащ къызкӀиушыхьатырэр+. 36Мы Ӏофхэр зэкӀэ аущтэу зыкӀэхъугъэхэр Тхьэм мы игущыӀэ тхыгъэхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэр ары:

– Ащ ыкъупшъхьэхэм ащыщэу зи зэпыутыщтэп+.

37Ащ нэмыкӀэуи Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм моущтэу арыт[*]:

– Зыхэпыджагъэхэм еплъыщтых.

Исус ихьадэ къэунэм зэрэчӀалъхьажьыгъэр

(Маттэ 27:57-61; Марк 15:42-47; Лука 23:50-56)

38•Юсыф ыцӀэу, къуаджэу Ариматей[*] щыщэу, лӀы горэ щыӀагъ. Ар Исус игъогу рыкӀохэрэм шъэфэу ащыщыгъ, сыда пӀомэ, джуртмэ ащыщынэщтыгъэти ары. Ар Пилат дэжь кӀуи, елъэӀугъ:

– Исус ихьадэ къащым къыпысхыжьынэу фит сышӀ. Пилат фит зешӀым, Юсыф кӀуи, Исус ихьадэ къащым къыпихыжьыгъ+.

39Юсыф игъусэу Никодими къэкӀуагъ. А Никодимыр ары Исус дэжь чэщым къэкӀогъагъэр. Ащ литришъэ фэдиз зэхэгъэкӀухьагъэу, мэ ӀэшӀу зыпихырэ уцхэу смирнэрэ алоерэ къыздихьыгъ+. 40ЕтӀанэ а нэбгыритӀумэ Исус ихьадэ къащым къыпахыжьи, джуртмэ хьадэр зэрэчӀалъхьажьырэ хабзэм тетэу, мэӀэшӀу зыпихырэ уцхэр хэкӀагъэхэу чэфынхэр хьадэм ращэкӀыгъэх+. 41Исус къащым зыщытыраӀулӀэгъэ чӀыпӀэм хатэ горэ Ӏулъыгъ. А хатэм къэунакӀэу егъашӀэми зы хьадэ зычӀамылъхьажьыгъэр дэтыгъ+. 42Джуртмэ шэмбэт мафэм пае зызыщагъэхьазырырэ мафэти, а къэунэри гъунэгъугъэти, Исус ихьадэ ащ чӀалъхьажьыгъ.

ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ

Исус лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэр

(Маттэ 28:1-10; Марк 16:1-8; Лука 24:1-12)

20^1•Тхьэмафэм иапэрэ мафэм[*], пчэдыжьым жьэу, джыри мэзахэу, Магдалэ щыщ Мерэм къэунэм кӀуагъэ. ЗэкӀом, мыжъошхор къэунэм ӀугъэукӀорэикӀыгъэу ылъэгъугъ+. 2Мерэм Симон Петрэрэ игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу Исус анахь шӀу ылъэгъурэмрэ адэжь чъи, ариӀуагъ:

– Зиусхьаныр къэунэм чӀахыгъ, зыдахьыгъэри тшӀэрэп+.

3Петрэрэ адрэ лӀэу Исус игъогу рыкӀорэмрэ унэм икӀыхи, къэунэмкӀэ ежьагъэх. 4ТӀури зэгъусэхэу чъагъэх, ау адрэ лӀэу Исус игъогу рыкӀорэр Петрэ нахьи нахь псынкӀэу чъи, апэ къэунэм нэсыгъ. 5Зиуфи, чӀаплъи, чэфынхэр щылъхэу ылъэгъугъ, ау къэунэм чӀэхьагъэп. 6Ащ ыуж итэу, Симон Петрэ къэси, къэунэм чӀэхьагъ. ЗычӀахьэм, чэфынхэр ащ дэжьым щылъхэу ылъэгъугъ, 7ау Исус ышъхьэ ещэкӀыгъэгъэ чэфыныр адрэ чэфынхэм абгъодэмылъэу, зэкӀоцӀыщыхьагъэу чӀыпӀэ шъхьаф щылъыгъ. 8ЕтӀанэ адрэ лӀэу Исус игъогу рыкӀорэу апэ къэсыгъагъэр къэунэм чӀэхьагъ. Ащи зэкӀэ ылъэгъуи, ышӀошъ хъугъэ; 9сыда пӀомэ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу, Исус лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьын зэрэфэягъэр ахэмэ къагурыӀогъагъэгоп+. 10ЕтӀанэ а лӀыхэу Исус игъогу рыкӀохэрэм ядэжь агъэзэжьыгъ.

Исус Магдалэ щыщ Мерэм зыкъызэрэригъэлъэгъугъэр

(Марк 16:9-11)

11•Мерэм къэунэм дэжь щытэу гъыщтыгъ. Гъызэ къэунэм чӀэплъэнэу зызеуфэм, 12мэлэӀичӀитӀу фыжьыкӀэ фэпагъэхэу, Исус ихьадэ зыдэщылъыгъэм дэжь, зыр ышъхьэкӀэ адрэр ылъапэкӀэ, щысхэу ылъэгъугъ+.

13– О бзылъфыгъ! Сыда узкӀэгъырэр? – къыраӀуагъ ахэмэ Мерэм.

– Си Зиусхьан ихьадэ чӀахыгъ, зыдахьыгъэри сшӀэрэп, – ариӀожьыгъ Мерэм.

14Ар къыӀуагъэу зыкъызызэрегъэзэкӀым, Исус щытэу ылъэгъугъ, ау ар зэрэ Исусыр ышӀагъэп+.

15– О бзылъфыгъ, сыда узкӀэгъырэр? – къыриӀуагъ Исус. – Хэта узлъыхъурэр? Мерэм хатэм пэсырэ лӀыр арэу къышӀошӀи, риӀуагъ:

– Тхьэматэ, орымэ ар чӀэзыхыгъэр, зыдэпхьыгъэр къысаӀуи, сэ схьыжьыщт+.

16– Мерэм! – къыриӀуагъ Исус. Ар зеӀом, Мерэм зыкъызэригъэзэкӀи, джуртыбзэкӀэ риӀуагъ:

– Раббуни! (Раббуним къикӀырэр «Дин ГъэсакӀор» ары.)

17– Укъызнэмыс, – къыӀуагъ Исус, – сыда пӀомэ, Ты лъапӀэм дэжь джыри сыдэкӀоежьыгъэгопышъ ары, ау сшыхэм[*] адэжь кӀуи, яӀу: «Сэ ся Тэ шъори шъуя Тэу, сэ си Тхьэу, шъори шъуи Тхьэм дэжь сыдэкӀоежьыщт»+.

18Ар къызыреӀом, Магдалэ щыщ Мерэм Исус игъогу рыкӀохэрэм адэжь кӀуи, Зиусхьаныр зэрилъэгъугъэри мы гущыӀэхэр къызэриӀуагъэхэри ариӀотэжьыгъ.

Исус игъогу рыкӀохэрэм зыкъызэраригъэлъэгъугъэр

(Маттэ 28:16-20; Марк 16:14-18; Лука 24:36-49)

19•А тхьэмафэм иапэрэ мэфэ дэдэм пчыхьэм Исус игъогу рыкӀохэрэр унэ горэм щызэрэугъоигъэх. Джуртмэ ащыщынэщтыгъэхэти, унэу зыщызэӀукӀагъэхэм ипчъэхэр агъэпытагъэх. Джащыгъум Исус адэжь къакӀуи, пчэгум къиуцуи, къариӀуагъ:

– Гупсэф шъуиӀэу шъопсэу!

20Ар къызеӀом, ыӀэхэри ычапи къаригъэлъэгъугъ. Зиусхьаныр залъэгъум, игъогу рыкӀохэрэр гушӀуагъэх.

21– Гупсэф шъуиӀэу шъопсэу! – къариӀуагъ Исус джыри зэ. – Ты лъапӀэм сэ сыкъызэригъэкӀуагъэм фэдэу, сэри шъусэгъакӀо+.

22Ар къызеӀо ужым, игъогу рыкӀохэрэм япщи, ариӀуагъ: – Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ шъугухэм арысэжъугъалъхь+. 23ПсэкӀодхэр шъо зыфэжъугъэгъурэм фэгъущтых, зыфэшъумыгъэгъурэми фэгъущтхэп+.

«О уси Зиусхьан ыкӀи уси Тхь» Фомэ Исус зэрэриӀуагъэр

24Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ язэу Фомэу ТӀуазэкӀэ заджэхэрэр Исус къызэкӀом, адрэмэ ягъусагъэп+.

25Адрэ лӀыхэу Исус игъогу рыкӀохэрэм къыраӀуагъ:

– Зиусхьаныр тлъэгъугъэ.

– ГъучӀыӀунэ опӀэ гъуанэхэр Исус ыӀэмэ атесымылъагъохэу, сэ сӀэхъуамбэ а гъучӀыӀунэ уапӀэ гъуанэхэм атесымылъхьэу, сэ сӀи Исус ычапэ тесымылъхьэу сшӀошъ хъущтэп, – ариӀуагъ Фомэ ахэмэ.

26Мэфий зытешӀэм ыуж, Исус игъогу рыкӀохэрэр джыри унэм исыгъэх, Фоми ягъусагъ. Пчъэхэр агъэпытагъэхэ пэтми, Исус къакӀуи, пчэгум къиуцуи, къариӀуагъ:

– Гупсэф шъуиӀэу шъопсэу!

27ЕтӀанэ Исус Фомэ риӀуагъ:

– О пӀэхъуамбэ моу къытелъхь, сӀэмэ къяплъ. ПӀи къэщэий, сэ счапэ къытелъхь, пшӀошъ мыхъоу ущымыт, шӀошъхъуныгъэ зигъаӀ.

28– О уси Зиусхьан ыкӀи уси Тхь! – риӀуагъ Фомэ Исус+.

29– Сэ сыплъэгъугъэти, пшӀошъ хъугъэ, – къыриӀуагъ Исус. – Мы Ӏофхэр амылъэгъугъэхэ пэтми, шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэр гъогу мафэ теуцуагъэх+.

Мы тхылъыр зыкӀэттхыгъэр

30Мы нэшэнэ гъэшӀэгъонхэм анэмыкӀэу Исус игъогу рыкӀохэрэм апашъхьэ мы тхылъым имытхэу, нэшэнэ гъэшӀэгъон Ӏаджыхэри къыгъэлъэгъуагъэх+. 31Ау мы Ӏофхэр зыкӀэттхыгъэр Исус Христос Тхьэм зэры КъомкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ хъуныр ары, а шӀошъхъуныгъэмкӀи Исус ыцӀэкӀэ мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ шъуиӀэ хъуныр ары+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ

Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу нэбгыриблымэ зыкъызэраригъэлъэгъугъэр

21^1Ащ нэуж Тибериадэ зыцӀэ псыхъураем[*] игъогу рыкӀохэрэм джыри зэ Исус зыкъаригъэлъэгъугъ. Ар зэрэхъугъэр мары:+
2Симон Петрэрэ, Фомэу ТӀуазэкӀэ заджэхэрэмрэ, Галилей хэкум ит къуаджэу Канэ щыщ Натанаилрэ, Зебедей ыкъуитӀурэ, нэмыкӀ нэбгыритӀоу Исус игъогу рыкӀохэрэмрэ зэгъусагъэх+.

3– Пцэжъыяшэ сыкӀощт, – ариӀуагъ Симон Петрэ адрэхэм.

– Тэри тыкъыбдэкӀощт, – къыраӀожьыгъ ахэмэ. ЕтӀанэ ежьэхи, къуашъом итӀысхьэхи, кӀуагъэх. А чэщым зи къаубытыгъэп.

4Нэф къызэшъым, Исус псыӀушъом Ӏутыгъ, ау ар зэрэ Исусыр игъогу рыкӀохэрэм ашӀэжьыгъэп+.

5– Ныбджэгъухэр, – ариӀуагъ Исус, – пцэжъые къэшъуубытыгъа?

– Хьау, зи къэтыубытыгъэп, – къыраӀожьыгъ ахэмэ+.

6– Къуашъом иджабгъу лъэныкъокӀэ хъытыур хэшъудзи, къэшъуубытыщт, – ариӀуагъ Исус. Ар къызеӀом, хъытыур хадзи, пцэжъыябэ хъытыум къызэрихьагъэм пае, хъытыур къыхахыжьын алъэкӀыгъэп+.

7Игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу Исус анахь шӀу ылъэгъурэм Петрэ риӀуагъ:

– Мыр Зиусхьаныр ары. Симон Петрэ ар зэрэ Зиусхьаныр зызэхехым, ищыгъын кӀыӀутелъ зыщихыгъагъэти, ар къызэрищэкӀыжьи, псым зыхидзагъ+. 8Адрэ лӀыхэу Исус игъогу рыкӀохэрэм пцэжъыехэр зэрылъ хъытыур къыздалъэшъузэ, къуашъом исхэу къэсыгъэх, сыда пӀомэ, псыӀушъом пэчыжьэу щытыгъэхэп, Ӏэнтэгъу шъитӀум фэдиз ныӀэп зэрэпэчыжьагъэхэр. 9ПсыӀушъом къэзынэсхэм, шӀомыкӀ машӀор хэгъэнагъэу, ащ пцэжъые телъэу, хьалыгъуи бгъодэлъэу алъэгъугъ.

10– Джы къэшъуубытыгъэ пцэжъыехэм ащыщ къэшъухь, – ариӀуагъ Исус.

11Симон Петрэ къуашъом дэжь кӀуи, пцэжъые инхэр зэрыз хъытыур Ӏушъом къытырилъэшъуагъ. Пцэжъыехэу хъытыум илъыгъэхэр шъэрэ шъэныкъорэ щырэ хъущтыгъэ. Ащ фэдиз илъыгъэми, хъытыур зэӀэтхъыгъэп.

12– ШъукъакӀуи, пчэдыжьышхэ шъушӀы, – ариӀуагъ Исус.

– О хэт ущыща? – ыӀоу, игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу зи Исус къеупчӀынэу тегушхуагъэп. Ар зэрэ Зиусхьаныр ашӀагъ. 13Исус къакӀуи, хьалыгъур къышти, аритыгъ. Ащ фэдэу пцэжъыехэри аритыгъ. 14Исус лӀагъэхэм къызахэтэджыкӀыжь ужым, игъогу рыкӀохэрэм зыкъызэраригъэлъэгъугъэр мыр ящэнэрагъ+.

Исус Петрэ зэрэдэгущыӀагъэр

15Зэшхэхэм ыуж, Исус Симон Петрэ еупчӀыгъ:

– Иуан ыкъо Симон, мыхэм сызэралъэгъурэм нахьи нахь шӀу сыолъэгъуа?

– Ары, Зиусхьан, – къыриӀожьыгъ Петрэ. – ШӀу узэрэслъэгъурэр о ошӀэ.

– Сэ сишъынэхэр гъэхъух, – риӀуагъ Исус.

16– Иуан ыкъо Симон, шӀу сыолъэгъуа? – еупчӀыгъ ятӀонэрэу Исус Петрэ.

– Ары, Зиусхьан, – къыриӀожьыгъ Петрэ. – ШӀу узэрэслъэгъурэр о ошӀэ.

– Сэ симэлхэм Ӏахъо афэхъу, – риӀуагъ Исус+.

17– Иуан ыкъо Симон, шӀу сыолъэгъуа? – еупчӀыгъ ящэнэрэу Исус Петрэ. «ШӀу сыолъэгъуа?» ыӀуи, ящэнэрэу Исус зэреупчӀыгъэм пае, Петрэ ыгу къеуи, къыриӀожьыгъ:

– Зиусхьан, зэкӀэри о ошӀэ, шӀу узэрэслъэгъурэри ошӀэ.

– Симэлхэр гъэхъух, – риӀуагъ Исус. 18– Шъыпкъэ дэдэр осэӀо, уикӀэлэгъум ор-орэу убг бгырыпх иплъхьэти, узыфаем укӀощтыгъ. Ау жъы узыхъукӀэ, о пӀэхэр фэпщэйхэзэ, нэмыкӀ горэм бгырыпхыр убг къырилъхьанышъ, уздэкӀонэу узыфэмыем уищэщт.

19Исус ащ фэдэу зыкӀыриӀуагъэр лӀакӀэу Петрэ фэхъущтэу[*], Тхьэм щытхъушхо зэрыфишӀыщт шӀыкӀыр гуригъэӀоныр арыгъэ. Исус ащ етӀанэ риӀуагъ:

– Сэ сауж къырыкӀу+.

Исусрэ игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу анахь шӀу ылъэгъурэмрэ

20Петрэ зыкъызызэрегъэзэкӀым, игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу Исус анахь шӀу ылъэгъурэр ауж итэу къакӀоу ылъэгъугъ. А лӀыр ары пчыхьэшъхьашхэм дэжь Исус къыбгъодэсэу Ӏэнэм пэсэу къезыӀогъагъэр:

– Зиусхьан, хэт тетыгъо зиӀэхэм уязгъэубытыщтыр+?

21Петрэ а лӀыр зелъэгъум, Исус къеупчӀыгъ:

– Зиусхьан, мы лӀыр сыдэу хъущт?

22– Сэ дунаим къэсэгъэзэжьыфэ, ар щыӀэнэу сыфаемэ, сыда уиӀофэу ащ хэлъыр? – риӀожьыгъ Исус. – О сауж къырыкӀу!+

23Аущтэу, «А лӀэу Исус игъогу рыкӀорэр лӀэщтэп» зыӀорэ къэбар шӀошъхъуныгъэ зиӀэ къошхэм ахэхьагъ. Ары шъхьакӀэ, «Ар лӀэщтэп» ыӀоу, Исус Петрэ къыриӀогъагъэп. Исус къыриӀогъагъэр мары: «Сэ къэсэгъэзэжьфэ, ар щыӀэнэу сыфаемэ, сыд уиӀофэу ащ хэлъыр?»

24А лӀэу Исус игъогу рыкӀорэр ары мы Ӏофхэр къэзыушыхьатырэри ахэр зытхыгъэри. Ащ къыушыхьатырэр зэрэшъыпкъэр тэ тэшӀэ+.

25Исус нэмыкӀ Ӏофыбэхэри ышӀагъ. СызэрэгугъэрэмкӀэ, ахэр зэкӀэ зырызэу тхыгъэхэмэ, тхыгъэн фэе тхылъхэр дунаим тефэщтыгъэхэп. Амин+.

* 1:1 ГущыӀэр – Тхьэм илъэкӀышхоу щыӀэ пстэури къэзгъэхъоу, цӀыфхэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьырэри Тхьэм иакъылышӀуагъи а ГущыӀэм хэлъых. А ГущыӀэр цӀыфы хъугъэ, ар Христосыр ары.

* 1:11 ихэгъэгу… ицӀыфхэр – Израиль хэгъэгури израиль цӀыфхэри ары.

* 1:19 лэуитхэр – Лэуй дин пэщэ лӀакъом щыщхэу Тхьэм иунэшхо щылажьэщтыгъэхэр ары.

* 1:20 Христос – Мэссихьыр ары. Пачъыхьэ Даутэ илъэпкъ къытекӀыгъэу, пегъымбархэм къызэраӀуагъэм тетэу, израиль цӀыфхэм шъхьафитыныгъэмрэ мамыр тетыгъомрэ аригъэгъотынхэу Тхьэм ахэр къызэригъэгугъэгъэ пщы лъапӀэр ары.

* 1:21 пегъымбар Иляс – ар чӀылъэм къыгъэзэжьынышъ, Христос игъогу фигъэпсынэу джуртхэр паплъэщтыгъэх. Еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 4:5-6.

* 1:21 пегъымбарыр – Христосыр дунаим къызэрэкӀощтымкӀэ цӀыфхэм макъэ аригъэӀунэу къэлъэгъон фэягъэ пегъымбарыр ары.

* 1:23 пегъымбар Ешайа – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 40:3.

* 1:24 фарисейхэр – джуртхэм ащыщхэу диныр зылэжьырэ цӀыф купыгъ. Ахэр Тэурат хабзэм итхэмрэ ятэжъхэм къакӀэныжьыгъэ хабзэхэмрэ агу етыгъэу апылъыгъэх.

* 1:39 сыхьатыр плӀым дэжьыгъ – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «япшӀэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджагъоужым, сыхьатыр плӀы хъугъэу ары.

* 1:44 къалэу Бет-Сайдэ – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ Ӏушъо Ӏутыгъ.

* 1:51 мэлэӀичхэр дэкӀуаехэуи къехыхэуи – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 28:12.

* 2:1 къуаджэу Канэ – Назарет километрихкӀэ пэчыжьэу, итемыр лъэныкъомкӀэ ит.

* 2:14 цухэр, мэлхэр, тхьаркъохэр зыщэхэрэр – ахэмэ къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм иунэшхо ищагу щащэщтыгъэх.

* 2:14 ахъщэ зыхъожьхэрэр – Тхьэм иунэшхо пае хьакъулахь ахъщэр зытырэхэми къурмэныпхъэ былымхэр къэзыщэфыхэрэми апае ахэмэ хымэ ахъщэхэр ахъожьыщтыгъэх.

* 2:17 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытхэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 68:10.

* 3:2 Рабби – дин гъэсакӀор ары.

* 3:14 Пегъымбар Мусэ – еплъ Пегъымбар Мусэ яплӀэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 21:4-9.

* 3:14 ЦӀыф Лъэпкъым ы Къуи цӀыфхэм аӀэтын фае – а гущыӀэхэм Исус къыригъэкӀыгъэр ежь къащым зэрэтыраӀулӀэщтри Тхьэм дэжь зэрэдэкӀоежьыщтри ары. ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо Исус ары. Еплъ 1:51.

* 3:22 Иудей хэкур – Израиль хэгъэгум ихэкухэм ащыщыгъ.

* 3:24 хьапсым джыри чӀадзэгъагъэгоп – еплъ Марк 6:17-18.

* 4:4 Самарие хэкур – Иудей хэкумрэ Галилей хэкумрэ азыфагу дэлъ хэкур ары. Джуртхэмрэ самарие цӀыфхэмрэ яхабзэхэри ядинхэри зэрэзэфэшъхьафхэм пае, зэпыищтыгъэх.

* 4:5 чӀыгу Ӏахьыр – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 48:22.

* 4:6 сыхьатыр пшӀыкӀутӀум дэжьыгъ – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «яхэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджагъор ары.

* 4:46 пачъыхьэм фэлэжьэрэ Ӏэшъхьэтет – зыфэлажьэщтыгъэр Ирод Антипэу Галилей хэкумрэ Перей хэкумрэ япщ ары.

* 4:52 сыхьатыр зым дэжь – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «яблэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджэгъоужым сыхьатыр зыр ары.

* 5:9 шэмбэт мафэр – джуртхэм ямэфэ лъапӀ ары. А мафэм хэти Ӏоф ышӀэн фитэп.

* 6:1 Галилей псыхъураер – Галилей хэкум ит псыхъурай. ИкӀыхьагъэ километрэ 21-рэ мэхъу, инахь шъомбгъуапӀэр километрэ 13 мэхъу.

* 6:7 динар – а уахътэм ар зы мэфэ лэжьапкӀэщтыгъ.

* 6:14 пегъымбарыр – еплъ 1:21.

* 6:19 стадие – метрэ 192-рэ мэхъу.

* 6:23 къалэу Тибериадэ – Галилей псыхъураем итыгъэ къохьэпӀэ Ӏушъом Ӏут.

* 6:24 къалэу Капернаум – еплъ 2:12.

* 6:31 мэнн зыцӀэ шхыныр щашхыштыгъ – израиль цӀыфхэр Мысырым къикӀыжьхи, шъоф нэкӀым къыщакӀухьэу зетхэм, шхынэу Тхьэм аригъэшхыщтыгъэр ары. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 16:4-15.

* 6:31 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 77:24.

* 6:45 пегъымбархэм моущтэу атхыгъ – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 54:13.

* 7:2 Джурт мэфэкӀ мэфэшхохэу цӀыфхэр чэлхэм зыщачӀэсхэрэр – джуртхэр Мысырым къызекӀыжьыхэ ужым, илъэс тӀокӀитӀо шъоф нэкӀыр къакӀухьэу чэлхэм зэрачӀэсыгъэхэр илъэс къэс мэфэ заулэрэ чэлхэм ачӀэсхэу, агу къагъэкӀыжьы. Еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 23:33-43.

* 7:26 Христос – еплъ 1:20.

* 7:35 алыджхэр – грек цӀыфхэр ары.

* 7:42 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытба – еплъ Пегъымбар Михэ тхылъэу ытхыгъэм 5:2.

* 7:42 Бет-Лэхьэм – Ерусалим километрийкӀэ пэчыжьэу, икъыблэ лъэныкъо ит.

* 8:1 Елеон Ӏуашъхьэр – Ерусалим игъунэгъубзэу, итыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ Кедрон къуладжэм иадрабгъу щыт

* 8:5 пегъымбар Мусэ унашъо къытфишӀыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 22:22.

* 8:17 шъуи Тэурат хабзэ ит – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:15.

* 8:28 ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо зышъуӀэтыкӀэ – еплъ 3:14; 1:51.

* 9:16 шэмбэт мафэр ыгъэлъапӀэрэп – шэмбэт мафэм етӀагъо зэхэпшӀыхьэ хъущтыгъэп. Джуртхэм ар ӀофшӀэным фагъадэ.

* 9:22 синэгогум чӀафынэу – цӀыф горэ синэгогум чӀафымэ, Тхьэм илъэпкъ щымыщэу алъытэ.

* 10:22 Тхьэм иунэшхо Тхьэм фагъази, зэрэратыжьыгъагъэм пае, мэфэкӀ мэфэшхохэр – Исус къэхъуным ыпэкӀэ 167-рэ илъэсым Антиок Епифан зыцӀэ пачъыхьэм тхьэ нэпцӀхэм апае къурмэншӀыпӀэ Тхьэм иунэшхо щигъэуцугъагъ. А пачъыхьэм Тхьэм иунэшхо аущтэу ыуцӀэпӀыгъэти, джуртхэм а унэшхор агъэкъэбзэжьи, Тхьэм ынэшӀу ащ щифэнэу елъэӀугъагъэх. Аущтэу Тхьэм иунэшхо ежь фагъази, къызэрэратыжьыгъагъэр агу къагъэкӀыжьызэ, джуртхэм илъэс къэс мэфийрэ а мэфэкӀ мэфэшхохэр агъэмэфэкӀы. ДжуртыбзэкӀэ а мэфэкӀ мэфэшхохэм зэряджэхэрэр «Ханукэ».

* 10:34 Тхьэм… зэриӀуагъэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 81:6.

* 11:1 къуаджэу Бет-Ание – Ерусалим километрищкӀэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 11:2 А Мерэмыр – еплъ 12:1-8.

* 11:49 Кайафэ – дин пэщэшхоу Аннэ имэхъулъагъ. Исус къызэхъу нэужым я 18-36-рэ илъэсхэм къакӀоцӀ дин пэщэшхуагъ.

* 11:54 къуаджэу Ефраим – Ерусалим километрэ 24-кӀэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ итыгъ.

* 12:3 нард дагъ – Гималай къушъхьэхэм лъагэу (3500-5500 м) къащыкӀырэ нард зыфаӀорэ уцым ылъапсэ е чӀым нахь пэблэгъэ ыпкъ къыкӀафэу, мэ ӀэшӀу зыпихырэ дагъэр ары. Чыжьэу къызэрэращырэм а дагъэр лъэпӀэ дэдэ ышӀыщтыгъэ.

* 12:13 пальмэ чъыгыр – хъурмэ чъыгыр ары.

* 12:13 Хьусаннэ – щытхъу гущыӀ.

* 12:14-15 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 40:9; Пегъымбар Зэчрей тхылъэу ытхыгъэм 9:9.

* 12:21 къалэу Бет-Сайдэ – еплъ 1:44.

* 12:31 мы дунаим ипщ – шэйтаныр ары.

* 12:32 сыкъызаӀэтыкӀэ – еплъ 3:14.

* 12:38 пегъымбар Ешайа къыӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 53:1.

* 12:39-40 пегъымбар Ешайа къызэриӀуагъэм фэдэу – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 6:10.

* 13:18 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 40:10.

* 15:25 я Тэурат хабзэ итхэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 68:5.

* 16:21 Бзылъфыгъэр хъушъэн ихьэмэ – сабый къэхъуным икъинхэм ахэтыныр ары.

* 17:12 кӀодын фэе цӀыфыр – Иудэу Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыгъэр ары.

* 18:13 Аннэ – Исус къызэхъу нэужым я 6-15 илъэсхэм къакӀоцӀ Аннэ дин пэщэшхуагъ. Кайафэу Аннэ ыпхъу илӀ я 18-36 илъэсхэм къакӀоцӀ дин пэщэшхуагъ.

* 18:28 мыкъабзэ зашӀыным фэягъэхэп – джуртхэм ядин зымылэжьырэ цӀыф горэм иунэ зихьэхэкӀэ, мыкъабзэ хъугъэхэу ашӀошӀы.

* 18:29 Пилат – рим цӀыфхэм ащыщэу, Понтый Пилат, Исус къызэхъу нэужым я 26-36 илъэсхэм къакӀоцӀ, хэкухэу Иудей, Самарие, Идумей яӀэшъхьэтетыгъ.

* 18:32 лӀакӀэ фэхъущтыр – рим цӀыфхэм къащхэм атыраӀулӀэхэзэ, бзэджашӀэхэр агъалӀэщтыгъэх. Еплъ 3:14. «ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо аӀэтын фае» Исус зыфиӀогъэ гущыӀэхэм къаригъэкӀыгъэр ежь къащым зэрэтыраӀулӀэщтыр ары. Джуртхэм гъэлӀакӀэу яӀагъэр мыжъохэмкӀэ еохэзэ, агъэлӀэныр арыгъэ.

* 18:37 «Ары, къызэрэпӀорэм фэд сэ сыпачъыхь» – е «о пшъхьэкӀэ къэоӀо сэ сызэрэпачъыхьэр».

* 19:7 тэ хабзэ тиӀ – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:16.

* 19:14 сыхьатыр пшӀыкӀутӀум дэжьыгъ – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «яхэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджагъор ары.

* 19:24 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 21:19.

* 19:31 алъэкӀэнхэр зэпарэутхи – къащхэм атыраӀулӀагъэхэм алъэкӀэнхэр зыкӀызэпаутыщтыгъэхэр нахь псынкӀэу лӀэнхэр ары.

* 19:36 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр – еплъ Пегъымбар Мусэ яплӀэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 9:12; Орэд ЛъапӀэхэм 33:21.

* 19:37 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Зэчрей тхылъэу ытхыгъэм 12:10.

* 19:38 къуаджэу Ариматей – Ерусалим километрэ 35-кӀэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ итыгъ.

* 20:1 Тхьэмафэм иапэрэ мафэр – тхьаумафэ мафэр ары.

* 20:17 сшыхэр – зы диныр зылэжьыхэрэр ары.

* 21:1 Тибериадэ зыцӀэ псыхъураер – Галилей псыхъураер ары.

* 21:19 лӀакӀэу Петрэ фэхъущтыр – Петрэ къащым тыраӀулӀэнышъ, агъэлӀэныр ары; сыда пӀомэ, зыгорэ къащым зытыраӀулӀэрэм, кӀапсэкӀэ е бгырыпхыкӀэ ыӀэхэр къащым тырапхэщтыгъэх.

+ 1:1 УблапӀэ 1:1, Ӏоф. 19:13, Иуан 20:28, 1 Иуан 5:20, Фил. 2:6

+ 1:3 Орэд ЛъапӀэхэр 32:6, 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16, Евр. 1:2

+ 1:4 Иуан 5:26, Иуан 11:25, 1 Иуан 1:2, 1 Иуан 5:11, Иуан 8:12, Иуан 9:5, Иуан 12:46

+ 1:6 Маттэ 3:1, Марк 1:4, Лука 1:80, Лука 3:2

+ 1:7 Иуан 3:26, Иуан 5:33, Иуан 10:41, Иуан 20:31, Апостол. 19:4

+ 1:9 Орэд ЛъапӀэхэр 35:10, 1 Пет. 2:9

+ 1:11 Иуан 5:43

+ 1:12 Маттэ 5:9, 1 Иуан 3:1, 1 Иуан 5:1, Рим. 8:14

+ 1:13 Иуан 3:3, Якъуб 1:18

+ 1:14 1 Иуан 4:2, 2 Иуан 1:7, 1 Тим. 3:16, Евр. 2:14

+ 1:15 Маттэ 3:11

+ 1:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:4, Иуан 7:19, Иуан 14:6

+ 1:18 МысырикӀыжь 33:20, Иуан 6:46, 1 Иуан 4:12, Кол. 1:15, 1 Тим. 6:16

• 1:19 Маттэ 3:1-12, Марк 1:2-8, Лука 3:15-17

+ 1:20 Апостол. 13:25

+ 1:21 Маттэ 17:12-13, Лука 1:17, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:18-19

+ 1:29 МысырикӀыжь 12:3, 1 Пет. 1:19, 1 Иуан 2:2, 1 Иуан 4:10

+ 1:31 Лука 1:17
+ 1:32 Маттэ 3:16, Марк 1:10, Лука 3:22
+ 1:33 Апостол. 1:5
+ 1:35 Маттэ 11:2, Марк 2:18, Лука 11:1
+ 1:36 Иуан 1:29
+ 1:38 Иуан 18:4, Иуан 18:7

+ 1:40 Маттэ 4:18-20, Марк 1:16-20, Лука 5:2-11

+ 1:41 Иуан 4:25

+ 1:42 Маттэ 16:18, Марк 3:16, Гал. 1:18, 1 Кор. 1:12

+ 1:44 Иуан 12:21

+ 1:45 Иуан 21:2, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, Лука 24:27, Маттэ 2:23, Лука 2:39

+ 1:47 Орэд ЛъапӀэхэр 31:2, Рим. 9:6

+ 1:49 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Маттэ 27:11, Маттэ 27:42, Иуан 11:27

+ 1:51 УблапӀэ 28:12, Дан 7:13

+ 2:1 Иуан 4:46, Иуан 21:2

+ 2:4 Марк 14:41, Иуан 7:6, Иуан 7:30, Иуан 8:20, Иуан 13:1

+ 2:6 Иуан 3:25

+ 2:12 Марк 3:31, Марк 6:3, Иуан 7:3, Апостол. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

• 2:13 Маттэ 21:12-13, Марк 11:15-17, Лука 19:45-46

+ 2:13 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:1, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:16, Иуан 6:4, Иуан 11:55

+ 2:16 Лука 2:49
+ 2:17 Орэд ЛъапӀэхэр 68:10
+ 2:18 Иуан 4:48, Иуан 6:30, 1 Кор. 1:22

+ 2:19 Марк 8:31, Марк 14:58, Марк 15:29, Иуан 10:18

+ 2:22 Лука 24:8, Иуан 12:16
+ 2:23 Иуан 11:45
+ 3:1 Иуан 7:50, Иуан 19:39

+ 3:5 Марк 16:16, Апостол. 2:38, Маттэ 5:20, 1 Кор. 15:50

+ 3:13 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 30:4, Иуан 6:38, 1 Кор. 15:47, Ефес 4:9

+ 3:14 Иуан 8:28, Иуан 12:32

+ 3:16 Рим. 5:8, Ефес 2:4, 1 Иуан 3:1, 1 Иуан 4:10

+ 3:17 Иуан 8:15, Иуан 12:47
+ 3:18 Марк 16:16
+ 3:19 Иуан 1:4, Иуан 8:12, Иуан 7:7
+ 3:20 Ефес 5:13
+ 3:22 Иуан 4:1-2
+ 3:24 Маттэ 11:2, Марк 6:17-18, Лука 3:19-20
+ 3:25 Иуан 2:6
+ 3:26 Иуан 1:7, Иуан 5:33
+ 3:27 1 Кор. 4:7
+ 3:28 Марк 1:2, Иуан 1:20

+ 3:29 Маттэ 9:15, Маттэ 25:1-13, Ӏоф. 19:7, Ӏоф. 21:2, Маттэ 9:15, Марк 2:19

+ 3:33 Иуан 8:26
+ 3:35 Маттэ 3:17, Маттэ 17:5, Иуан 5:20
+ 3:36 Иуан 5:24, Иуан 6:40, 1 Иуан 5:12-13
+ 4:2 Иуан 3:22
+ 4:3 Иуан 2:11-12
+ 4:4 Лука 9:52-53
+ 4:5 УблапӀэ 33:19, УблапӀэ 48:22
+ 4:10 Орэд ЛъапӀэхэр 35:10,
+ 4:14 Иуан 7:38
+ 4:19 Иуан 9:20

+ 4:20 УблапӀэ 12:6-7, УблапӀэ 33:18, Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:29, Хэбзэ тхыжьыгъэр 27:12, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:5

+ 4:22 2ПА 17:28-34, Орэд ЛъапӀэхэр 147:8-9, Апостол. 13:23, Рим. 3:1-2

+ 4:23 Рим. 8:15, Ефес 6:18, Орэд ЛъапӀэхэр 144:18

+ 4:24 2 Кор. 3:17

+ 4:25 Иуан 1:41, Маттэ 11:2, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:18

+ 4:26 Иуан 9:37

+ 4:34 Хэбзэ тхыжьыгъэр 8:3, Иуан 5:30, Иуан 6:38, Иуан 9:4, Иуан 14:31

+ 4:35 Маттэ 9:38, Лука 10:2
+ 4:36 1 Кор. 3:6-9
+ 4:42 Иуан 1:29, 1 Иуан 4:14
+ 4:44 Маттэ 13:57, Марк 6:4, Лука 4:24
+ 4:45 Иуан 2:23
+ 4:46 Иуан 2:1, Иуан 21:2, Иуан 2:12
+ 4:48 Иуан 2:18, Иуан 6:30, 1 Кор. 1:22

+ 4:53 Маттэ 8:13, Апостол. 16:34, Апостол. 18:8

+ 4:54 Иуан 2:11
+ 5:8 Маттэ 9:6-7, Марк 2:11, Лука 5:24
+ 5:10 МысырикӀыжь 20:10,
+ 5:16 Иуан 15:20
+ 5:18 Иуан 7:1, Фил. 2:6

+ 5:20 Маттэ 3:17, Маттэ 17:5, Иуан 3:35, Иуан 10:17, Иуан 15:9, Иуан 17:26

+ 5:21 Дан 12:2, Рим. 8:11, 1 Кор. 15:45

+ 5:22 Иуан 17:2, Апостол. 10:42

+ 5:23 Маттэ 10:40, Лука 10:16, Иуан 13:20, Иуан 15:23

+ 5:24 Иуан 3:36, Иуан 6:40, Иуан 20:31, 1 Иуан 5:9-13, 1 Иуан 3:14

+ 5:25 Маттэ 27:52-53, Ефес 2:1, Ефес 2:5

+ 5:26 Иуан 1:4, Иуан 11:25, 1 Иуан 1:2, 1 Иуан 5:11

+ 5:27 Дан 7:13
+ 5:28 Иуан 11:25, Иуан 11:43
+ 5:29 Дан 12:2
+ 5:30 Марк 14:36, Иуан 6:38, Иуан 8:16
+ 5:31 Иуан 8:13
+ 5:33 Иуан 1:7, Иуан 3:26, Иуан 10:41
+ 5:35 Маттэ 5:16, 2 Пет. 1:19
+ 5:36 Иуан 8:18, Иуан 10:25, 1 Иуан 5:9
+ 5:39 Лука 24:27
+ 5:41 1 Фесс. 2:6

+ 5:43 Иуан 10:25, Иуан 12:12, Иуан 1:11, Иуан 3:11-12

+ 5:44 Иуан 12:43

+ 5:46 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:15

• 6:1 Маттэ 14:13-21, Марк 6:30-44, Лука 9:10-17

+ 6:4 МысырикӀыжь 12:1-30, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:1, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:16, Иуан 2:13, Иуан 11:55

+ 6:5 Иуан 1:44, 2ПА 4:42-44
+ 6:8 Иуан 1:40, Иуан 1:44
+ 6:11 Маттэ 15:36
+ 6:14 Маттэ 11:2-3, Иуан 4:25, Иуан 11:27
• 6:16 Маттэ 14:22-27, Марк 6:45-52
+ 6:29 1 Иуан 3:23

+ 6:30 Маттэ 12:38, Иуан 2:18, Иуан 4:48, 1 Кор. 1:22

+ 6:31 МысырикӀыжь 16:15, Орэд ЛъапӀэхэр 77:24

+ 6:34 Иуан 4:15
+ 6:35 Иуан 4:14, Иуан 7:37
+ 6:37 Иуан 17:6

+ 6:38 Иуан 3:13, 1 Кор. 15:47, Марк 14:36, Иуан 5:30

+ 6:39 Маттэ 18:14, Иуан 10:28-29
+ 6:40 Иуан 3:35, Иуан 5:24, 1 Иуан 5:12-13
+ 6:42 Маттэ 13:55
+ 6:44 Иуан 12:32

+ 6:46 МысырикӀыжь 33:20, Маттэ 11:27, Иуан 1:18

+ 6:51 Иуан 3:13, Маттэ 26:26-28

+ 6:53 Марк 14:22-24, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:27

+ 6:56 Иуан 15:4-5, 1 Иуан 3:24
+ 6:62 Марк 16:19, Лука 24:51, Апостол. 1:9
+ 6:63 2 Кор. 3:6
+ 6:64 Иуан 13:11
+ 6:69 Марк 1:24
+ 6:70 Иуан 13:2, Иуан 13:27
+ 6:71 Иуан 18:2-3
+ 7:1 Иуан 5:18, Иуан 8:37, Иуан 11:53
+ 7:2 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:13-15

+ 7:3 Марк 3:31, Марк 6:3, Иуан 2:12, Апостол. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 7:6 Марк 14:41, Иуан 2:4, Иуан 8:20, Иуан 13:1

+ 7:7 Иуан 15:18, Иуан 3:19
+ 7:13 Иуан 19:38
+ 7:16 Иуан 8:28, Иуан 12:49, Иуан 14:10
+ 7:18 Иуан 5:41, Иуан 8:50
+ 7:19 Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:4, Иуан 1:17
+ 7:20 Марк 3:22, Иуан 8:48, Иуан 10:20
+ 7:23 Маттэ 12:2, Иуан 5:16
+ 7:24 Иуан 8:15
+ 7:27 Иуан 8:14, Иуан 9:29, Иуан 19:9
+ 7:29 Маттэ 11:27, Иуан 8:55

+ 7:30 Иуан 10:39, Марк 14:41, Иуан 2:4, Иуан 7:6, Иуан 8:20, Иуан 13:1

+ 7:31 Иуан 8:30
+ 7:33 Марк 14:7, Иуан 14:19, Иуан 16:5
+ 7:34 Иуан 8:21-22, Иуан 13:33

+ 7:37 Маттэ 11:28, Орэд ЛъапӀэхэр 41:2, Маттэ 5:6, Иуан 4:14, Иуан 6:35

+ 7:38 Орэд ЛъапӀэхэр 35:10,

+ 7:39 Апостол. 2:4

+ 7:40 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:18-19, Иуан 1:21

+ 7:42 2СА 7:12, 2СА 7:16, 1СА 16:1, Маттэ 2:1, Лука 2:4-7

+ 7:43 Иуан 9:16, Иуан 10:19
+ 7:48 1 Кор. 1:20, 1 Кор. 2:8
+ 7:50 Иуан 3:1, Иуан 19:39

+ 7:51 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:6, Хэбзэ тхыжьыгъэр 19:15

+ 7:52 2ПА 14:25
+ 8:5 Хэбзэ тхыжьыгъэр 22:22-24,
+ 8:6 Лука 11:54, Лука 20:20

+ 8:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:7, Рим. 2:1, Рим. 2:22

+ 8:11 Иуан 5:14

+ 8:12 Лука 2:30, Иуан 1:4, Иуан 1:9, Иуан 12:35

+ 8:13 Иуан 5:31
+ 8:14 Иуан 13:3, Иуан 16:28, Иуан 7:27
+ 8:15 Иуан 3:17, Иуан 7:24, Иуан 12:47
+ 8:16 Иуан 5:30, Иуан 16:32

+ 8:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:6, Хэбзэ тхыжьыгъэр 19:15

+ 8:18 Иуан 5:36, 1 Иуан 5:9

+ 8:19 Маттэ 11:27, Иуан 16:3

+ 8:20 Марк 14:41, Иуан 2:4, Иуан 7:6, Иуан 13:1

+ 8:21 Иуан 7:34-35, Иуан 13:33
+ 8:23 1 Иуан 4:5, Иуан 17:14
+ 8:26 Иуан 15:15, Иуан 3:33

+ 8:28 Иуан 3:14, Иуан 12:32, Иуан 5:30, Иуан 7:16

+ 8:29 Иуан 4:34, Иуан 6:38

+ 8:30 Иуан 7:31

+ 8:32 Якъуб 2:12, 1 Пет. 2:16, Рим. 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1

+ 8:33 Маттэ 3:9
+ 8:34 2 Пет. 2:19, Рим. 6:16-20, Тит 3:3
+ 8:35 УблапӀэ 21:10, Гал. 4:30
+ 8:37 Иуан 5:18, Иуан 7:1, Иуан 11:53
+ 8:39 Лука 19:9
+ 8:41 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:6,

+ 8:44 1 Иуан 3:8, 1 Иуан 3:10, 1 Иуан 3:12, УблапӀэ 3:4, 2 Кор. 11:3, Ӏоф. 12:9

+ 8:48 Марк 3:22, Иуан 7:20
+ 8:49 Иуан 5:23
+ 8:50 Иуан 5:41, Иуан 7:18
+ 8:51 Иуан 5:24, Иуан 11:26

+ 8:54 Евр. 5:5, Иуан 17:1, Апостол. 3:13, 2 Пет. 1:17

+ 8:55 Иуан 7:28-29
+ 8:56 Маттэ 13:17, Лука 17:22
+ 8:59 Иуан 10:31
+ 9:2 МысырикӀыжь 20:5,
+ 9:4 Иуан 4:34, Иуан 11:9, Иуан 12:35
+ 9:5 Иуан 1:4, Иуан 8:12, Иуан 12:46
+ 9:6 Марк 7:33, Марк 8:23
+ 9:7 Лука 13:4
+ 9:14 Иуан 5:9

+ 9:16 МысырикӀыжь 20:8-10, Иуан 7:43, Иуан 10:19

+ 9:17 Иуан 4:19, Иуан 6:14
+ 9:22 Иуан 7:13, Иуан 12:42, Иуан 16:2
+ 9:29 Иуан 7:27, Иуан 8:14

+ 9:31 Орэд ЛъапӀэхэр 65:18, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 15:8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 28:9,

+ 9:37 Иуан 4:26
+ 9:40 Рим. 2:19
+ 9:41 Иуан 15:22, Якъуб 4:17
+ 10:6 Марк 6:52, Марк 8:17
+ 10:9 Орэд ЛъапӀэхэр 22:2,

+ 10:11 Орэд ЛъапӀэхэр 22:1, Орэд ЛъапӀэхэр 79:2, ДжакӀо 12:12, Евр. 13:20, Иуан 15:13, 1 Иуан 3:16

+ 10:12 Маттэ 7:15, Апостол. 20:29
+ 10:15 Маттэ 11:27
+ 10:16 Иуан 11:52, Лука 12:32
+ 10:17 Маттэ 3:17, Иуан 5:20
+ 10:18 Иуан 2:19
+ 10:19 Иуан 7:43, Иуан 9:16
+ 10:20 Марк 3:22, Иуан 7:20, Иуан 8:48,

+ 10:21 МысырикӀыжь 4:11, Орэд ЛъапӀэхэр 145:8

+ 10:23 Апостол. 3:11, Апостол. 5:12
+ 10:24 Маттэ 26:63, Иуан 1:24-25, Иуан 1:41
+ 10:25 Иуан 5:36
+ 10:28 Иуан 3:16, Иуан 17:12
+ 10:30 Иуан 17:11
+ 10:31 Иуан 8:59
+ 10:33 Маттэ 9:3
+ 10:34 Орэд ЛъапӀэхэр 81:6

+ 10:36 Иуан 3:17, Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Марк 2:7, Марк 14:64

+ 10:38 Иуан 14:10
+ 10:39 Лука 4:30, Иуан 7:30
+ 10:40 Иуан 1:28
+ 10:41 Иуан 1:7, Иуан 3:26, Иуан 5:33
+ 10:42 Иуан 7:31
+ 11:1 Лука 10:38-39
+ 11:2 Иуан 12:3
+ 11:8 Иуан 8:59, Иуан 10:31
+ 11:9 Иуан 9:4, Иуан 12:35
+ 11:11 Маттэ 9:24, Марк 5:39, 2ПА 4:31

+ 11:16 Маттэ 10:3, Марк 3:18, Лука 6:15, Иуан 14:5, Иуан 20:24, Иуан 21:2, Апостол. 1:13, Иуан 13:37

+ 11:24 Лука 14:14, Иуан 5:29, Иуан 6:39

+ 11:25 Иуан 1:4, Иуан 5:26, 1 Иуан 1:2, 1 Иуан 5:11

+ 11:26 Иуан 5:24, Иуан 8:51

+ 11:27 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Маттэ 11:2, Иуан 1:49, Маттэ 16:16, Марк 8:29

+ 11:35 Лука 19:41
+ 11:37 Иуан 9:6-7
+ 11:38 Маттэ 27:60
+ 11:41 Иуан 17:1
+ 11:42 Иуан 3:17
+ 11:43 Иуан 5:28
+ 11:44 Иуан 5:28

• 11:45 Маттэ 26:1-5, Марк 14:1-22, Лука 22:1-2

+ 11:45 Иуан 2:23
+ 11:50 Иуан 18:14
+ 11:51 Марк 10:45
+ 11:52 Иуан 10:16, 1 Иуан 2:2

+ 11:53 Марк 14:1, Иуан 5:18, Иуан 7:1, Иуан 8:37

+ 11:55 МысырикӀыжь 12:1-30, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:1, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:16, Иуан 2:13, Иуан 6:4,

+ 11:57 Иуан 7:11

• 12:1 Маттэ 26:6-13, Марк 14:3-9, Лука 7:36-50

+ 12:1 МысырикӀыжь 12:1-30, Иуан 11:55, Маттэ 21:17, Иуан 11:1, Иуан 11:18

+ 12:2 Лука 10:38
+ 12:3 Иуан 11:2
+ 12:6 Иуан 13:29
+ 12:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 15:11
+ 12:9 Иуан 11:44

• 12:12 Маттэ 21:4-9, Марк 11:7-10, Лука 19:35-38

+ 12:13 Орэд ЛъапӀэхэр 117:25-26
+ 12:15 Маттэ 21:4-5
+ 12:16 Иуан 2:22
+ 12:19 Иуан 11:47-48
+ 12:21 Иуан 1:44
+ 12:23 Иуан 2:4, Иуан 17:1
+ 12:24 1 Кор. 15:36
+ 12:25 Маттэ 10:39, Лука 14:26
+ 12:27 Марк 14:34, Иуан 13:21
+ 12:28 Марк 1:11, Марк 9:7
+ 12:29 Апостол. 23:9
+ 12:30 Иуан 11:42
+ 12:31 Иуан 16:11, 2 Кор. 4:4, Кол. 2:15
+ 12:32 Иуан 3:14, Иуан 8:28, Иуан 6:44
+ 12:33 Иуан 18:32

+ 12:34 Орэд ЛъапӀэхэр 88:5, Орэд ЛъапӀэхэр 109:4,

+ 12:35 Иуан 1:4, Иуан 8:12, Ефес 5:8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 4:19, Иуан 9:4, Иуан 11:9, 1 Иуан 1:6

+ 12:36 Лука 16:8, 1 Фесс. 5:5

+ 12:38 Рим. 10:16

+ 12:40 Маттэ 13:15, Марк 4:12, Апостол. 28:27

+ 12:42 Иуан 3:1, Иуан 9:22, Иуан 16:2
+ 12:43 Иуан 5:44
+ 12:44 Маттэ 10:40, Иуан 13:20, Иуан 14:1
+ 12:45 Иуан 14:9
+ 12:46 Иуан 1:4, Иуан 8:12, Иуан 9:5
+ 12:47 Иуан 3:17, Иуан 4:42, Иуан 8:15
+ 12:48 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:19

+ 13:1 МысырикӀыжь 12:1-30, Иуан 12:1, Марк 14:41, Иуан 2:4, Иуан 7:6, Иуан 8:20

+ 13:2 Иуан 6:70

+ 13:3 Маттэ 11:27, Иуан 17:2, Иуан 8:14, Иуан 16:28

+ 13:5 Маттэ 20:28, Лука 22:27

+ 13:8 1 Кор. 6:11, Ефес 5:26, Тит 3:5, Евр. 10:22

+ 13:10 Иуан 15:3

+ 13:11 Иуан 6:64, Иуан 18:2

+ 13:13 Маттэ 7:22, Маттэ 23:8, Лука 6:46, Фил. 2:11

+ 13:14 1 Тим. 5:10
+ 13:15 1 Пет. 2:21
+ 13:16 Лука 6:40, Иуан 15:20

+ 13:17 Маттэ 24:46, Лука 11:28, Якъуб 1:22, Рим. 2:13

• 13:18 Маттэ 26:21-25, Марк 14:18-21, Лука 22:21-23

+ 13:18 Иуан 6:70, Орэд ЛъапӀэхэр 40:10
+ 13:19 Марк 13:23, Иуан 14:29, Иуан 16:4
+ 13:20 Маттэ 10:40, Лука 10:16, Иуан 12:44
+ 13:21 Марк 14:34, Иуан 12:27

+ 13:23 Иуан 19:26, Иуан 20:2, Иуан 21:7, Иуан 21:20

+ 13:29 Иуан 12:6
+ 13:31 1 Пет. 4:11
+ 13:32 Иуан 17:1, Иуан 17:5
+ 13:33 Иуан 7:34, Иуан 8:21

+ 13:34 1 Иуан 2:7-8, 1 Иуан 3:11, 2 Иуан 1:5, Иуан 15:12

• 13:36 Маттэ 26:31-35, Марк 14:27-31, Лука 22:31-34

+ 13:37 Иуан 11:16, Иуан 21:19
+ 13:38 Иуан 18:27
+ 14:1 Иуан 12:44
+ 14:3 Иуан 14:1, 1 Фесс. 4:17
+ 14:5 Иуан 11:16
+ 14:6 Иуан 1:17, Иуан 11:25, Евр. 10:20
+ 14:8 Иуан 1:43, Иуан 12:21
+ 14:9 Иуан 12:45
+ 14:10 Иуан 10:38
+ 14:11 Иуан 5:36
+ 14:12 Иуан 8:14, Иуан 13:3, Иуан 16:28

+ 14:14 Маттэ 7:7-8, Марк 11:24, Иуан 15:16, Иуан 16:23, 1 Иуан 3:22

+ 14:15 Маттэ 28:20, 1 Иуан 5:3, 2 Иуан 1:6, Рим. 13:10

+ 14:16 Иуан 15:26, Иуан 16:13
+ 14:17 1 Кор. 2:14, Апостол. 2:4
+ 14:19 Иуан 7:33

+ 14:21 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 8:17, Иуан 16:27

+ 14:22 Лука 6:16, Апостол. 1:13

+ 14:23 Ӏоф. 3:20

+ 14:26 Иуан 15:26, Иуан 16:13, 1 Кор. 2:10, 1 Иуан 2:20, Лука 24:49

+ 14:27 Фил. 4:7, Кол. 3:15

+ 14:28 Иуан 14:1-2, 1 Кор. 11:3, 1 Кор. 15:24

+ 14:29 Марк 13:23, Иуан 13:19
+ 14:30 Иуан 12:31, Ефес 2:2
+ 15:2 Маттэ 3:10, Маттэ 7:19
+ 15:3 Иуан 13:10
+ 15:4 1 Иуан 2:6

+ 15:5 Рим. 11:17, Иуан 6:56, 1 Иуан 3:24, Марк 4:20

+ 15:6 Маттэ 13:42
+ 15:7 Иуан 14:14
+ 15:9 Маттэ 3:17, Иуан 5:20

+ 15:11 Иуан 3:29, Иуан 16:24, Иуан 17:13, 1 Иуан 1:4, 2 Иуан 1:12

+ 15:12 Иуан 13:34

+ 15:13 Иуан 10:11, 1 Иуан 3:16, Рим. 5:7-8, Ефес 5:2

+ 15:14 Марк 3:35

+ 15:15 Иуан 3:32, Иуан 8:26

+ 15:16 Маттэ 7:7-8, Марк 11:24, Иуан 14:14, Иуан 16:23

+ 15:17 1 Иуан 2:7, 1 Иуан 3:11, 2 Иуан 1:5
+ 15:18 Марк 13:13, Иуан 7:7, 1 Иуан 3:13
+ 15:19 Иуан 8:23, Иуан 17:14

+ 15:20 Маттэ 10:24, Лука 6:40, Иуан 13:16, Иуан 5:16, 1 Кор. 4:12, 2 Кор. 4:9, 1 Фесс. 2:15, 2 Тим. 3:12

+ 15:22 Иуан 9:41
+ 15:23 Иуан 5:23
+ 15:24 Иуан 7:31, Иуан 10:37

+ 15:25 Орэд ЛъапӀэхэр 34:19, Орэд ЛъапӀэхэр 68:5

+ 15:26 Иуан 14:17, Иуан 16:13, Апостол. 5:32, 1 Иуан 5:6-8

+ 15:27 Лука 24:48, Иуан 19:35, Апостол. 1:8

+ 16:2 Иуан 9:22, Иуан 12:42, Апостол. 8:1, Апостол. 9:1, Апостол. 26:9

+ 16:3 Иуан 18:19
+ 16:4 Марк 13:23, Иуан 13:19, Иуан 14:29
+ 16:5 Иуан 7:33, Иуан 14:12
+ 16:7 Иуан 15:26
+ 16:9 Иуан 8:24
+ 16:11 Иуан 12:31, Кол. 2:15

+ 16:13 Иуан 14:17, Иуан 15:26, 1 Иуан 2:20, 1 Кор. 2:10

+ 16:15 Иуан 17:10
+ 16:16 Иуан 7:33
+ 16:20 Маттэ 9:15
+ 16:22 2 Кор. 6:10

+ 16:23 Маттэ 7:7-8, Марк 11:24, Иуан 14:14, Иуан 15:16

+ 16:24 Иуан 3:29, Иуан 15:11, Иуан 17:13, 2 Иуан 1:12

+ 16:25 Марк 8:32
+ 16:27 Иуан 14:21
+ 16:28 Иуан 8:14, Иуан 13:3
+ 16:30 Иуан 2:24-25
+ 16:32 Маттэ 26:31, Марк 14:27, Иуан 8:16

+ 16:33 Иуан 14:27, Кол. 3:15, Рим. 8:37, Ӏоф. 3:21

+ 17:1 Иуан 11:41, Иуан 2:4, Иуан 12:23, Иуан 8:54, Иуан 13:32

+ 17:2 Маттэ 28:18, Иуан 5:22, Иуан 13:3
+ 17:5 Иуан 1:1-2
+ 17:8 Иуан 6:69
+ 17:9 Лука 22:32
+ 17:10 Иуан 16:15,
+ 17:11 Иуан 10:30
+ 17:12 2 Фесс. 3:3, Иуан 13:2, Иуан 10:28

+ 17:13 Иуан 3:29, Иуан 15:11, Иуан 16:24, 2 Иуан 1:12

+ 17:14 Иуан 8:23, Иуан 15:19
+ 17:15 Маттэ 6:13
+ 17:17 Орэд ЛъапӀэхэр 118:160
+ 17:18 Иуан 20:21
+ 17:22 Рим. 8:30
+ 17:24 Иуан 14:3
+ 17:25 Иуан 8:55, Иуан 10:15
+ 17:26 Маттэ 3:17, Иуан 5:20

• 18:1 Маттэ 26:47-56, Марк 14:43-50, Лука 22:47-53

+ 18:1 Маттэ 26:36
+ 18:2 Лука 22:39
+ 18:3 Апостол. 1:16
+ 18:4 Иуан 13:1, Иуан 1:38, Иуан 20:15
+ 18:9 Иуан 17:12
+ 18:10 Лука 22:38
+ 18:11 Марк 10:38, Марк 14:36

• 18:12 Маттэ 26:57-58, Марк 14:53-54, Лука 22:54

+ 18:13 Лука 3:2, Апостол. 4:6

+ 18:14 Иуан 11:50

• 18:16 Маттэ 26:69-70, Марк 14:66-68, Лука 22:55-57

• 18:19 Маттэ 26:59-66, Марк 14:55-64, Лука 22:66-71

+ 18:20 Иуан 7:26

+ 18:22 1ПА 12:24, Апостол. 23:2, Апостол. 23:4

+ 18:26 Иуан 18:10

+ 18:27 Маттэ 26:64, Марк 14:72, Лука 22:60, Иуан 13:38

• 18:28 Маттэ 27:1-2, Маттэ 27:11-14, Марк 15:1-5, Лука 23:1-5

+ 18:28 Апостол. 10:28, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:1

+ 18:29 Лука 3:1, Лука 13:1, Апостол. 3:13, Апостол. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 18:32 Марк 10:33, Иуан 12:33
+ 18:33 Маттэ 2:2
+ 18:36 Иуан 8:23, Иуан 17:14
+ 18:37 Иуан 3:11, 1 Иуан 4:6
+ 18:38 Лука 23:41, Евр. 4:15
+ 18:39 Марк 15:6-7

• 19:1 Маттэ 27:15-31, Марк 15:6-20, Лука 23:13-25

+ 19:4 Лука 23:41, Евр. 4:15
+ 19:7 Иуан 10:36,
+ 19:9 Апостол. 8:32-33
+ 19:11 Иуан 18:2, Иуан 18:14
+ 19:12 Апостол. 3:13
+ 19:15 Орэд ЛъапӀэхэр 92:1

• 19:17 Маттэ 27:32-44, Марк 15:21-32, Лука 23:26-43

+ 19:20 Евр. 13:12
+ 19:24 Орэд ЛъапӀэхэр 21:19
+ 19:25 Лука 24:18, Лука 8:2
+ 19:26 Иуан 13:23

• 19:28 Маттэ 27:45-56, Марк 15:33-41, Лука 23:44-49

+ 19:28 Орэд ЛъапӀэхэр 68:22
+ 19:31 Хэбзэ тхыжьыгъэр 21:23,
+ 19:34 1 Иуан 5:6

+ 19:35 Иуан 15:27, Апостол. 1:8, 1 Иуан 1:1-3, Ӏоф. 1:2

+ 19:36 МысырикӀыжь 12:46, Орэд ЛъапӀэхэр 33:21, Маттэ 1:23, Маттэ 21:4, Маттэ 26:56

• 19:38 Маттэ 27:57-61, Марк 15:42-47, Лука 23:50-56

+ 19:38 Иуан 7:13
+ 19:39 Иуан 3:1, Иуан 7:50, Маттэ 2:11
+ 19:40 Иуан 11:44
+ 19:41 2ПА 21:18, 2ПА 21:26

• 20:1 Маттэ 28:1-10, Марк 16:1-8, Лука 24:1-12

+ 20:1 Лука 8:2
+ 20:2 Иуан 13:23
+ 20:9 Орэд ЛъапӀэхэр 15:10, Лука 24:27
• 20:11 Марк 16:9-11
+ 20:12 Лука 24:4, Апостол. 1:10
+ 20:14 Лука 24:16, Лука 24:31, Иуан 21:4
+ 20:15 Иуан 1:38, Иуан 18:4
+ 20:17 Маттэ 28:10, Рим. 8:29, Евр. 2:11

• 20:19 Маттэ 28:16-20, Марк 16:14-18, Лука 24:36-49

+ 20:21 Иуан 17:18
+ 20:22 УблапӀэ 2:7
+ 20:23 Маттэ 16:19, Маттэ 18:18
+ 20:24 Иуан 11:16
+ 20:28 Иуан 1:1, 1 Иуан 5:20, Фил. 2:6
+ 20:29 Марк 15:32, 1 Пет. 1:8
+ 20:30 Иуан 21:25

+ 20:31 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Маттэ 14:33, Лука 1:35, Иуан 1:7, Апостол. 19:4, Иуан 3:14-15, 1 Иуан 5:13

+ 21:1 Иуан 6:1

+ 21:2 Иуан 11:16, Иуан 14:5, Иуан 20:24, Иуан 1:45, Иуан 2:1, Маттэ 4:21, Лука 5:10

+ 21:4 Лука 24:16, Лука 24:31, Иуан 20:14
+ 21:5 Лука 24:41
+ 21:6 Лука 5:4
+ 21:7 Иуан 13:23
+ 21:14 Иуан 20:19, Иуан 20:26
+ 21:16 Апостол. 20:28, 1 Пет. 5:1
+ 21:19 Иуан 13:37, 2 Пет. 1:14
+ 21:20 Иуан 13:23, Иуан 13:25
+ 21:22 Маттэ 16:27, Марк 9:1
+ 21:24 Иуан 15:27, 3 Иуан 1:12
+ 21:25 Иуан 20:30

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

Table of Contents

- КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Иуан къызэриӀотагъэр

- КъэбарышӀур Иуан къызэриӀотагъэр

- АПЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ